Velika loža Kosova

Izvor: Hrvatska internetska enciklopedija
Prijeđi na navigaciju Prijeđi na pretraživanje
Velika loža Kosova
Lozha e Madhe e Kosovës
Skraćenica LMK
Utemeljena 17. veljače 2018.[1]
(9. kolovoza 2017.)[a]
Tip tradicionalna velika loža
Središte Priština
Lokacija Kosovo
Službena stranica grandlodgekosovo.org

Velika loža Kosova (alba. Lozha e Madhe e Kosovës; srps. Велика ложа Косова), skraćeno LMK, je tradicionalna[2] slobodnozidarska velika loža u Kosovu.

Osnovana je 2018. godine[1] od tri lože isključene iz Velike lože Albanije. Međutim, početkom 2026. datum osnivanja je prebačen na 2017. godinu.

Povijest

Pozadina

Kada je 2011. godine konstituirana Velika loža Albanije, uz Regularnu veliku ložu Srbije kao utemeljiteljku veliku ložu, postignut je sporazum da se na teritoriju Kosova neće osnivati lože, u skladu s priznatim nadležnošću srbijanskoj velikoj loži.[3] Unatoč tome, Velika loža Albanije je 2014. osnovala jednu ložu na Kosovu, suprotno postignutom dogovoru. Ta je pogreška priznata i formalizirana u tzv. "Beogradskom sporazumu" iz lipnja 2015., kojim je bilo predviđeno povlačenje te lože s Kosova i njezin prijenos u Albaniju. Međutim, umjesto povlačenja prve lože, Velika loža Albanije je 2016. osnovala još dvije lože na Kosovu, čime je prekršila i izvorni sporazum i "Beogradski sporazum" iz 2015. godine. Te su lože konačno isključene odlukom tadašnjeg velikog majstora Albanije, Pira Dodea, 31. siječnja 2018. godine.[3] Zbog postupaka Velike lože Albanije, više velikih loža privremeno je obustavilo njezino priznanje, uključujući i Ujedinjenu veliku ložu Engleske, koja je takvu odluku donijela u lipnju 2018. godine.[4][5]

U ožujku 2023. godine u Beogradu, Velika loža Albanije potpisala je protokol s Regularnom velikom ložom Srbije, priznavši nadležnost srpske velike lože nad teritorijom Kosova.[6][7]

Kosovska velika loža

Prve tri lože u Kosovu osnovane su pod okriljem Velike lože Albanije, u to vrijeme regularne velike lože. Prvo je 2014. godine osnovana Loža "Dardanija" u Prištini.[8] Dvije godine kasnije, 2016., osnovane su još dvije lože u Prištini, "Ex Oriente Lux" i "Ulpijana". U kolovozu 2017. ove tri su lože zajednički donijele rezoluciju kojom su istaknule pravo na osnivanje vlastite velike lože. Nakon što su isključene od Velike lože Albanije, prištinske lože su se 17. veljače 2018. formirale Veliku ložu Kosova.[1][9]

Četvrta loža u Prištini, Loža "Pitagora", osnovana je 2018. godine. Nakon potresa u Albaniji 2019. godine Velika loža je uspostavila zakladu za pomoć stradalima.[10] Prva loža izvan Prištine, Loža "Sveti Alban", osnovana je 2021. godine u Đakovici.[11][12]

Velika loža Kosova je 2026. godine zatražila utvrđenje da ispunjava Standarde za priznavanje od Konferencije velikih majstora u Sjevernoj Americi (COGMNA). Ovi standardi zahtijevaju dokaz legitimnog podrijetla, odnosno da veliku ložu osnuju regularno konstituirane lože. Budući da su kosovkse lože osnovane protivno sporazumima, a postupci Velike lože Albanije u vezi s njima već su ocijenjeni nepravilnima i doveli do obustave priznanja, njihova regularnost dovedena je u pitanje. Povjerenstvo za informiranje o priznavanju je u svojem godišnjem izvješću zaključilo da Velika loža Kosova ne ispunjava uvjete za priznavanje.[3]

Ustroj

Sjedište Velike lože Kosova je u Prištini, glavnom gradu Kosova.

Lože

Lua error in Modul:Location_map/multi at line 27: Unable to find the specified location map definition: "Module:Location map/data/Kosovo" does not exist. U veljači 2026. godine pod zaštitom ove velike lože radi pet loža, od toga su četiri u Prištini i jedna u Đakovici.[2]

  • Loža "Dardanija" (Lozha Dardania) br. 1, Priština[13] – nosi naziv po antičkoj državi Dardaniji na području današnjeg Kosova; osnovana kao loža br. 4 pod zaštitom Velike lože Albanije.
  • Loža "Ex Oriente Lux" (Lozha Ex Oriente Lux) br. 2, Priština[14] – nosi naziv po latinskom aforizmu koji znači "Svjetlo s Istoka";[15] osnovana pod zaštitom Velike lože Albanije.
  • Loža "Ulpijana" (Lozha Ulpiana) br. 3, Priština[16] – nosi naziv po starorimskog gradu Ulpijana kod današnje Gračanice na Kosovu; osnovana pod zaštitom Velike lože Albanije.
  • Loža "Pitagora" (Lozha Pitagora) br. 4, Priština[17] – nosi naziv po starogrčkom matematičaru Pitagori.
  • Loža "Sveti Alban" (Lozha Shën Albani) br. 5, Đakovica[18] – nosi naziv po britanskom kršćanskom mučeniku i svetcu Svetom Albanu.

Uprava

Velikom ložom Kosova upravlja veliki majstor (alba. Mjeshtër i Madh) koji se bira na trogodišnje razdoblje.

Obredi

Velika loža Kosova upravlja simboličkim stupnjevima plave lože (učenik, pomoćnik i majstor) i delegira upravljanje visokim stupnjevima na dodatna tijela i redove.

Vidi još

Bilješke

  1. ↑ Datum osnivanja navodi se od početka 2026. na službenoj internet stranici.

Izvori

Vanjske poveznice

v •  • u
Slobodno zidarstvo
Bratske organizacije formirane u Ujedinjenom Kraljevstvu u 18. stoljeću
Općenito
Masonski obredi
Masonska tijela
Slobodno zidarstvo u Hrvatskoj
Regularno slobodno zidarstvo
Kontinentalno slobodno zidarstvo
Međunarodne organizacije
Povezano
  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 Freemasonry in Kosovo. grandlodgekosovo.org 0. Pristupljeno 2026-02-27.
  2. ↑ 2,0 2,1 Podcast me Masonët kosovarë: I kemi 67 anëtarë, dy lozha në Prishtinë dhe një në Gjakovë. nacionale.com 0. Pristupljeno 2026-02-23.
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 2026 Report of the Commission on Information for Recognition Conference of Grand Masters of North America. masonicrecognition.org 0. Pristupljeno 2026-02-27.
  4. ↑ Statement on the Grand Lodge of Albania - withdrawal of recognition. freemasonrytoday.com 0. 13. lipnja 2018. Pristupljeno 2024-07-28.
  5. ↑ Priština zavadila i masone. novosti.rs 0. 17. ožujka 2018. Pristupljeno 2026-02-20.
  6. ↑ Publikohet marrëveshja mes Lozhës Masonike të Shqipërisë dhe asaj të Serbisë, pajtohen që mansonët serbë ta kenë Kosovën nën juridiksion. zeri.info 0. Pristupljeno 2024-07-28.
  7. ↑ Sporazum između albanskih i srpskih masonskih loža, one se slažu da srpski masoni imaju Kosovo pod jurisdikcijom. indeksonline.net 0. 11. studenoga 2023. Pristupljeno 2026-02-18.
  8. ↑ Treqind vite të Muratorisë së Lirë: Cila është historia e lozhave masonike shqiptare?. telegrafi.com 0. Pristupljeno 2024-07-30.
  9. ↑ Themelohet Lozha e Madhe e Kosovës. telegrafi.com 0. Pristupljeno 2024-07-28.
  10. ↑ Velika loža Kosova pomaže Albaniji. insajderi.org 0. 30. studenoga 2019. Pristupljeno 2026-02-20.
  11. ↑ Themelohet Lozha Muratorike në Gjakovë. 23. veljače 2020. Pristupljeno 2025-05-15.
  12. ↑ The Masonic Lodge is founded in Gjakova. telegrafi.com 0. 23. listopada 2020. Pristupljeno 2025-10-14.
  13. ↑ Dardania Lodge No.1. grandlodgekosovo.org 0. Pristupljeno 2024-07-28.
  14. ↑ Ex Oriente Lux Lodge No.2. grandlodgekosovo.org 0. Pristupljeno 2024-07-28.
  15. ↑ ex oriente lux. Hrvatska enciklopedija, mrežno izdanje. enciklopedija.hr 0. Pristupljeno 2024-07-28.
  16. ↑ Ulpiana Lodge No. 3. grandlodgekosovo.org 0. Pristupljeno 2024-07-28.
  17. ↑ Pitagora Lodge No. 4. grandlodgekosovo.org 0. Pristupljeno 2024-07-28.
  18. ↑ Saint Alban Lodge No. 5. grandlodgekosovo.org 0. Pristupljeno 2024-07-28.
Dobavljeno iz "https://enciklopedija.cc/index.php?title=Velika_loža_Kosova&oldid=751446"