https://enciklopedija.cc/index.php?action=history&feed=atom&title=Zvijezda Zvijezda - Povijest promjena 2026-07-15T19:35:02Z Povijest promjena ove stranice na wikiju MediaWiki 1.42.3 https://enciklopedija.cc/index.php?title=Zvijezda&diff=9343&oldid=prev WikiSysop: Bot: Automatski unos stranica 2021-07-18T23:46:38Z <p>Bot: Automatski unos stranica</p> <p><b>Nova stranica</b></p><div>&lt;!--&#039;&#039;&#039;Zvijezda&#039;&#039;&#039;--&gt;{{dz}}<br /> [[Datoteka:Sagittarius Star Cloud.jpg|desno|mini|Zvjezdani oblak [[Messier 24]] u zviježđu [[Strijelac (zviježđe)|Strijelac]] snimljeno [[HST|svemirskim teleskopom Hubble]]]]<br /> <br /> &#039;&#039;&#039;Zvijezda&#039;&#039;&#039; je [[nebesko tijelo]] koji se sastoji od velike količine [[plin|plina]], većinom [[vodik|vodika]]. Zvijezda isijava [[svjetlost]] i [[toplina|toplinu]] koji nastaju u [[termonuklearna reakcija|termonuklearnim reakcijama]] u središtu zvijezde. <br /> <br /> == Formacija i evolucija ==<br /> <br /> Stabilnost zvijezde ovisi o dvije međusobno suprotstavljene sile: <br /> <br /> * termonuklearne reakcije nastoje raspršiti materijal zvijezde u okolni prostor<br /> * sila gravitacije koja tome se suprotstavlja i koja nastoji zadržati masu zvijezde na okupu <br /> <br /> Ako prevlada sila [[gravitacija|gravitacije]], materijal zvijezde se sažima, pa nastaju zvijezde u kojima je materija sabijena do vrlo visokih gustoća ([[neutronska zvijezda|neutronske zvijezde]], [[bijeli patuljak|bijeli patuljci]]), a ako je masa zvijezde veća od određene kritične granice ili [[Chandrasekarova granica]] dolazi do beskonačnog sažimanja u fizikalni [[singularost|singularitet]] iz kojeg više ne može pobjeći čak ni svjetlost - [[crna rupa]]. Ako nadvlada prva tendencija, zvijezda može eksplodirati u silovitoj eksploziji i tako nastaje nova ili supernova. Odnos sjaja i veličine zvijezde prikazuje se [[Hertzsprung-Russellov dijagram|Hertzsprung-Russelovim dijagramom]]. Prosječna [[galaksija]] sadrži oko stotinu milijardi zvijezda.<br /> <br /> == Klasifikacija ==<br /> <br /> Postoje razne klasifikacije za zvijezde, ali najpopularnija klasifikacija je ona koja je izmislila Annie Jump Cannon. Kod ove [[spektralna klasa|klasifikacije]] zvijezde se svrstavaju po sjajnosti i veličini tako da svaka klasa zvijezde dobiva obilježavajuće slovo: &#039;&#039;&#039;O&#039;&#039;&#039;,&#039;&#039;&#039;B&#039;&#039;&#039;,&#039;&#039;&#039;A&#039;&#039;&#039;,&#039;&#039;&#039;F&#039;&#039;&#039;,&#039;&#039;&#039;G&#039;&#039;&#039;,&#039;&#039;&#039;K&#039;&#039;&#039;,&#039;&#039;&#039;M&#039;&#039;&#039; poslije čega slijedi jednoznamenasti broj od 1 do 9 koja obilježava potkategoriju sjajnosti i veličine. Tako na primjer. Slovo &#039;&#039;&#039;O&#039;&#039;&#039; označava veliku sjajnu zvijezdu, dok na samom kraju slovo &#039;&#039;&#039;M&#039;&#039;&#039; su zvijezde koje su na pragu veličine dovoljne za pokretanje nuklearne fuzije. U ovoj klasifikaciji naše [[Sunce]] pripada zvijezdama G2 klase.<br /> <br /> == Imenovanje ==<br /> <br /> Radi lakšeg snalaženja na nebu i njihova pronalaženja, zvijezde su grupirane u [[zviježđe|zviježđa]].<br /> <br /> <br /> == Zvijezde i mitologija ==<br /> <br /> <br /> == Nuklearna fuzija i reaktivni lanci ==<br /> <br /> === Proton-proton reaktivni lanac u zvijezdi ===<br /> {{glavni|Niz proton-proton}}<br /> * 1. stupanj: 2(&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;H + &lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;H &amp;rarr; [[deuterij|&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;H]] + [[pozitron|e&lt;sup&gt;+&lt;/sup&gt;]] + [[neutrino|&amp;nu;&lt;sub&gt;e&lt;/sub&gt;]]) (4.0 [[elektron volt|MeV]] + 1.0 MeV)<br /> * 2. stupanj: 2(&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;H + &lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;H &amp;rarr; &lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;He + [[Gama-čestica|&amp;gamma;]]) (5.5 MeV)<br /> * 3. stupanj: &lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;He + &lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;He &amp;rarr; &lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt;He + &lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;H + &lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;H (12.9 MeV)<br /> <br /> Sažeto:<br /> <br /> :4&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;H &amp;rarr; &lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt;He + 2e&lt;sup&gt;+&lt;/sup&gt; + 2&amp;gamma; + 2&amp;nu;&lt;sub&gt;e&lt;/sub&gt; (26.7 MeV)<br /> <br /> === Ciklus ugljik-dušik-kisik ===<br /> {{glavni|Niz ugljik-dušik-kisik}}<br /> <br /> === Trostruki Alfa proces ili pretvaranje helija u ugljik ===<br /> <br /> * 1. stupanj: :&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt;He + &lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt;He + 92 keV &amp;rarr; &lt;sup&gt;8*&lt;/sup&gt;Be<br /> * 2. stupanj: :&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt;He + &lt;sup&gt;8*&lt;/sup&gt;Be + 67 keV &amp;rarr; &lt;sup&gt;12*&lt;/sup&gt;C<br /> * 3. stupanj: :&lt;sup&gt;12*&lt;/sup&gt;C &amp;rarr; &lt;sup&gt;12&lt;/sup&gt;C + &amp;gamma; + 7.4 MeV<br /> <br /> Sažeto:<br /> <br /> :3&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt;He &amp;rarr; &lt;sup&gt;12&lt;/sup&gt;C + &amp;gamma; + 7.2 MeV<br /> <br /> == Vanjske poveznice ==<br /> <br /> [[Kategorija: Zvijezde| ]]<br /> [[Kategorija:Zvjezdana astronomija]]</div> WikiSysop