Suradnik10: Zamjena teksta - '{{Citiranje web |' u '{{citiranje weba|'

2025-09-14T03:59:05Z

Zamjena teksta - '{{Citiranje web |' u '{{citiranje weba|'

←Starija inačica		Inačica od 14. rujan 2025. u 03:59
Redak 21:		Redak 21:
	\| vrelišteK = 513.1 K (raspada se)		\| vrelišteK = 513.1 K (raspada se)
	\| vrelišteC = 240.0 °C		\| vrelišteC = 240.0 °C
	\| tlak para = 0.0002 mmHg (20 °C) <ref>{{~~Citiranje web~~ \|publisher=[[National Institute for Occupational Safety and Health]] (NIOSH) \|url=http://www.cdc.gov/niosh/npg/npgd0641.html \|title=NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards #0641}}</ref>		\| tlak para = 0.0002 mmHg (20 °C) <ref>{{citiranje weba\|publisher=[[National Institute for Occupational Safety and Health]] (NIOSH) \|url=http://www.cdc.gov/niosh/npg/npgd0641.html \|title=NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards #0641}}</ref>
	\| topljivost =		\| topljivost =
	\| dipolni moment =		\| dipolni moment =

WikiSysop: Bot: Automatska zamjena teksta (-{{cite web +{{Citiranje web)

2021-12-08T10:20:10Z

Bot: Automatska zamjena teksta (-{{cite web +{{Citiranje web)

←Starija inačica		Inačica od 8. prosinac 2021. u 10:20
Redak 21:		Redak 21:
	\| vrelišteK = 513.1 K (raspada se)		\| vrelišteK = 513.1 K (raspada se)
	\| vrelišteC = 240.0 °C		\| vrelišteC = 240.0 °C
	\| tlak para = 0.0002 mmHg (20 °C) <ref>{{~~cite~~ web \|publisher=[[National Institute for Occupational Safety and Health]] (NIOSH) \|url=http://www.cdc.gov/niosh/npg/npgd0641.html \|title=NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards #0641}}</ref>		\| tlak para = 0.0002 mmHg (20 °C) <ref>{{Citiranje web \|publisher=[[National Institute for Occupational Safety and Health]] (NIOSH) \|url=http://www.cdc.gov/niosh/npg/npgd0641.html \|title=NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards #0641}}</ref>
	\| topljivost =		\| topljivost =
	\| dipolni moment =		\| dipolni moment =

WikiSysop: Bot: Automatski unos stranica

2021-08-30T00:59:16Z

Bot: Automatski unos stranica

Nova stranica

{{nedostaju izvori}}

{{Infookvir kemijski spoj
| formula = C7H5N3O6, 2,4,6-trinitrotoluen
| slika =Trinitrotoluen.JPG
| slika_opis =Krutina TNT-a
| slika1 =
| slika_opis1 =
| IUPAC nomenklatura = 2-metil-1,3,5-trinitrobenzen
| ostala imena = 2,4,6-trinitrotoluen TNT Trilit Tolit Trinol Trotil Tritol Tritolol Triton Trotol Trinitrotoluol 2,4,6-trinitrometilbenzen
| CAS = 118-96-7
| EC = 204-289-6
| UN = 0209 (suh ili <30% vode) 0388, 0389 (pomiješan sa trinitrobenzenom, heksanitrostilbenom)
| RTECS = XU0175000
| molarna masa = 227.13 g·mol−1
| molekulska masa =
| izgled = Blijedožuta krutina
| gustoća = 1.654 g·cm−3
| tališteK = 353.50 K
| tališteC = 80.35 °C
| vrelišteK = 513.1 K (raspada se)
| vrelišteC = 240.0 °C
| tlak para = 0.0002 mmHg (20 °C) <ref>{{cite web |publisher=[[National Institute for Occupational Safety and Health]] (NIOSH) |url=http://www.cdc.gov/niosh/npg/npgd0641.html |title=NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards #0641}}</ref>
| topljivost =
| dipolni moment =
| slika2 =Trinitrotoluene.svg
| slika_opis2 =
| oblik molekule =
| izvor znkops =
| znakovi opasnosti = {{znakovi opasnosti|E|T|N}}
| NFPA 704 = {{NFPA 704 |H = 2 |F = 4| R = 4}}
}}

'''Trinitrotoluen''' (C7H5N3O6, 2,4,6-trinitrotoluen, '''TNT''', '''trotil''') je nitrospoj [[Toluen|toluena]], te najviše primijenjeni vojni [[eksploziv]]. To je blijedo-žuta kristalna tvar. Na suncu potamni u narančastu boju. Može se dugo čuvati, a ne mijenja osobine. Malo je osjetljiv na udar, pa se njime lako rukuje. Pripada u srednje jake [[brizantni eksploziv|brizantne eksplozive]]. Zapaljen plamenom na otvorenom prostoru sagorijeva mirnim crveno-žutim plamenom. Upotrebljava se liven i prešan, čist ili u smjesi s drugim eksplozivima, kao što su [[pentrit]], [[heksogen]], tetril (tetratol) i [[amonijev nitrat]].
Za miniranje i rušenje trotil se preša ili lije u razne oblike koji se nazivaju „trotilski metak“. U obliku valjka od 75g i 100g, 100g i 200g u obliku pravokutnika, 500g, te od 25kg u drvenoj kutiji.

== Svojstva ==
Čisti spoj je svijetložute boje, otrovan, zapaljiv i eksplozivan. Lako se i sigurno tali i lijeva, zbog čega se ubrzo nakon otkrića počeo koristiti kao punjenje bombi.

Relativna moć: 100% TNT.

Energija eksplozije: 4,23 kJg-1

Volumen plinova: 710 cm3g-1

Detonacijska brzina: 6900 ms-1
== Povijest ==

Prvi ga je sintetizirao [[Njemačka|njemački]] kemičar [[Joseph Wilbrand]] [[1863.]] godine, te se prvih nekoliko godina koristio kao žuto bojilo, zbog svoje slabe osjetljivosti na mehanički stres. 1902. godine prihvaćen je kao korisni eksploziv.
== Proizvodnja ==
Dobiva se trostupanjskom nitracijom.

[[Toluen]] ili metilbenzen se [[Nitracija|nitrira]] smjesom koncentrirane [[Sumporna kiselina|sumporne]] i [[Dušična kiselina|dušične]] kiseline u nitrotoluen, koji se odvaja i ponovno nitrira u dinitrotoluen. U zadnjem koraku, dinitrotoluen se nitrira dušičnom kiselinom u [[oleum|oleumu]].

Nakon sinteze, stabilizira se otopinom [[Natrijev sulfit|natrijevog sulfita]], koji [[Oksidacija|reducira]] nestabilne [[Izomer|izomere]] spoja i ostatke reaktanata. Dobivena otpadna otopina crvene je boje i značajan je onečišćivač.

Prilikom nitracija važna je kontrola dušikovih oksida u reakcijskoj smjesi, jer može doći do [[Egzotermni proces|egzotermne reakcije]] u kojoj oksidiraju metilnu grupu na toluenskom prstenu, te eksplozije.

== Opasnost ==
Osim eksplozivnosti pri visokim temperaturama, spoj je otrovan, negativno utječe na [[plodnost]] muškarca i sumnja se da je [[kancerogen]].

== Izvori ==
[[Kategorija:Eksplozivi]]

Trinitrotoluen - Povijest promjena

Suradnik10: Zamjena teksta - '{{Citiranje web |' u '{{citiranje weba|'

WikiSysop: Bot: Automatska zamjena teksta (-{{cite web +{{Citiranje web)

WikiSysop: Bot: Automatski unos stranica