WikiSysop: Zamjena teksta - '' u ''

2025-06-22T11:54:32Z

Zamjena teksta - '' u ''

←Starija inačica		Inačica od 22. lipanj 2025. u 11:54
Redak 1:		Redak 1:
	~~<!--'''Sulfonati'''-->~~[[Datoteka:Sulfonate.png\|desno\|mini\|100x100px\| Sulfonatna funkcionalna skupina ]]		[[Datoteka:Sulfonate.png\|desno\|mini\|100x100px\| Sulfonatna funkcionalna skupina ]]
	'''Sulfonat''' je [[Soli\|sol]] ili [[Esteri\|ester]] [[Sulfonska kiselina\|sulfonske kiseline]]. To je konjugirana baza sulfonske kiseline, opće formule ''R-''SO<sub>2</sub>OH, gdje je R organska skupina. Sulfonati su općenito stabilni u vodi, ne oksidiraju i bezbojni su.		'''Sulfonat''' je [[Soli\|sol]] ili [[Esteri\|ester]] [[Sulfonska kiselina\|sulfonske kiseline]]. To je konjugirana baza sulfonske kiseline, opće formule ''R-''SO<sub>2</sub>OH, gdje je R organska skupina. Sulfonati su općenito stabilni u vodi, ne oksidiraju i bezbojni su.

WikiSysop: Bot: Automatski unos stranica

2021-12-10T05:46:06Z

Bot: Automatski unos stranica

Nova stranica

[[Datoteka:Sulfonate.png|desno|mini|100x100px| Sulfonatna funkcionalna skupina ]]
'''Sulfonat''' je [[Soli|sol]] ili [[Esteri|ester]] [[Sulfonska kiselina|sulfonske kiseline]]. To je konjugirana baza sulfonske kiseline, opće formule ''R-''SO2OH, gdje je R organska skupina. Sulfonati su općenito stabilni u vodi, ne oksidiraju i bezbojni su.

== Sulfonatne soli ==
[[Datoteka:Natriumdodecylbenzolsulfonat.svg|desno|mini|155x155px| Alkil-benzen-sulfonati su uobičajeni deterdženti koji se nalaze u mnogim šamponima, pastama za zube, deterdžentima za pranje rublja, tekućinama za pranje posuđa i sl. ]]
[[Ion|Anioni]] opće formule RSO3− nazivaju se sulfonati. Obično su to konjugirane baze sulfonske kiseline, formule RSO2OH. Sulfonska kiselina obično reagira poput jakih kiselina, što čini njihove sulfonate bazama. Zbog stabilnosti sulfonatnih aniona, kationi sulfonatnih soli koriste se kao [[Lewisove kiseline i baze|Lewisove kiseline]].

Sulfonati se najčešće dobivaju organskom reakcijom alkilnih halida i sulfita (npr. natrijev sulfit (Na2SO3). Tu reakciju prvi je opisao Adolph Strecker 1868. godine (''Streckerova sulfitna alkilacija'').<ref name="Bildungsweise"/> Opća reakcija je:

:: RX + M2SO3 → RSO3M + MX

Jod se koristi kao katalizator.

== Sulfonatni esteri ==
Estri opće formule R1SO2OR2 nazivaju se sulfonatni esteri. Svaki član ove kategorije naziva se analogno nomenklaturi običnih karboksilnih estera. Npr., ako je R2 metil skupina a R1 trifluorometilna skupina, rezultirajući spoj bio bi metil trifluorometansulfonat.

Sulfonatni esteri najčešće se koriste kao reagensi u organskim sintezama iz razloga što je RSO3− grupa vrlo pogodna odlazeća grupa (fragment molekule koji se odvaja zajedno sa parom elektrona pri [[Heteroliza|heterolitičkom]] raskidanju kemijskih veza), naročito kada R privlači elektrone. Npr., metil-triflat je snažno sredstvo za metiliranje. Sulfonati se često koriste da bi se proteinskim međuvezama povećala rastvorljivost u [[Voda|vodi]], kao što su ''N''-hidroksisulfosukcinimid (sulfo-NHS), BS3, sulfo-SMCC i drugi.

=== Sultoni ===
[[Datoteka:Propio-1,3-sultone.svg|desno|mini|108x108px| 1,3-propan sulton]]
Ciklički sulfonski esteri nazivaju se ''sultoni''.<ref name="Cremlyn 1996"/> Jedan od primjera sultona je 1,3-propan sulton. Neki sultoni su kratkoživući međuproizvodi koji se koriste snažna alkilirajuća sredstva kako bi se u sintezi nekog spoja uvela negativno nabijena sulfonatna skupina. U prisustvu vode, oni se polako [[Hidroliza|hidroliziraju]] na hidroksi sulfonske kiseline. Sulton oksimi su ključni međuproizvodi tokom sinteze protivkonvulzivnog lijeka zonisamida. Primjer sultona je tisokromid.<ref name="Shovan 2012"/>

== Izvori ==
{{Izvori|refs=
<ref name="Shovan 2012">{{cite journal | last1 = Mondal | first1 = Shovan | year = 2012 | title = Recent Developments in the Synthesis and Application of Sultones |journal = Chem. Rev. | volume = 112| pages = 5339–5355 | doi = 10.1021/cr2003294}}</ref>
<ref name="Cremlyn 1996">R. J. Cremlyn “An Introduction to Organosulfur Chemistry” John Wiley and Sons: Chichester (1996) {{ISBN|0 471 95512 4}}</ref>
<ref name="Bildungsweise">''Ueber eine neue Bildungsweise und die Constitution der Sulfosäuren'' [[Annalen der Chemie und Pharmacie]] Vol. 148, 1. izd., str. 90.-96. '''1868''' {{doi|10.1002/jlac.18681480108}}</ref>
}}
[[Kategorija:Soli]]
[[Kategorija:Kemijski spojevi]]

Sulfonati - Povijest promjena

WikiSysop: Zamjena teksta - '' u ''

WikiSysop: Bot: Automatski unos stranica