WikiSysop: Stvorena nova stranica sa sadržajem: »Reelin je veliki vanstanični glikoprotein čija je uloga regulacija radijalne migracije neurona prilikom razvoja središnjeg živčanog sustava. U razvijenom središnjem živčanom sustavu Reelin potpomaže sazrijevanje dendrita, modulaciju sinaptičke transmisije i plastičnosti, a ima važnu ulogu u regulaciji mnogih bioloških procesa.{{Citiranje knjige|last=Lee GH, D’Arcangelo G|url=h...«.

2025-06-02T12:05:05Z

Stvorena nova stranica sa sadržajem: »Reelin je veliki vanstanični glikoprotein čija je uloga regulacija radijalne migracije neurona prilikom razvoja središnjeg živčanog sustava. U razvijenom središnjem živčanom sustavu Reelin potpomaže sazrijevanje dendrita, modulaciju sinaptičke transmisije i plastičnosti, a ima važnu ulogu u regulaciji mnogih bioloških procesa.<ref name=":0">{{Citiranje knjige|last=Lee GH, D’Arcangelo G|url=h...«.

Nova stranica

Reelin je veliki vanstanični glikoprotein čija je uloga regulacija radijalne migracije [[Neuron|neurona]] prilikom razvoja [[Središnji živčani sustav|središnjeg živčanog sustava]]. U razvijenom središnjem živčanom sustavu Reelin potpomaže sazrijevanje dendrita, modulaciju sinaptičke transmisije i plastičnosti, a ima važnu ulogu u regulaciji mnogih bioloških procesa.<ref name=":0">{{Citiranje knjige|last=Lee GH, D’Arcangelo G|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4860420/|title=Frontiers in Cellular Neuroscience. Volume 10. New insights into reelin-mediated signaling pathways|publisher=Frontiers Media S.A|year=2016}}</ref> RELN [[gen]] zaslužan je za kodiranje Reelin [[Protein|proteina]], te se u ljudi nalazi na [[Kromosom 7 (čovjek)|kromosomu 7]], a kod miševa na kromosomu 5.<ref>{{Citiranje weba|date=2022|title=NCBI Gene, RELN reelin [Homo sapiens (human)]|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/gene?Db=gene&Cmd=DetailsSearch&Term=5649}}</ref><ref name=":1">{{Citiranje časopisa|last=Fatemi SH|date=2005|title=Reelin glycoprotein: structure, biology and roles in health and disease|url=https://www.nature.com/articles/4001613|journal=Molecular Psychiatry|volume=10(3)|pages=251-7}}</ref>

Reelin ima potencijalne patološke učinke u nizu neurodegenerativnih bolesti, te postoje istraživanja koja ukazuju na smanjenu ekspresiju Reelina u prefrontalnom korteksu, [[Hipokampus|hipokampusu]] i [[Mali mozak|malom mozgu]] kod pacijenata oboljelih od [[Shizofrenija|shizofrenije]].<ref>{{Citiranje časopisa|last=Impagnatiello F, Guidotti AR, Pesold C, Dwivedi Y, Caruncho H, Pisu MG,|date=1998|title=A decrease of reelin expression as a putative vulnerability factor in schizophrenia|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC28110/|journal=Proc Natl Acad Sci USA|volume=95(26)|pages=18-23}}</ref><ref name=":2">{{Citiranje časopisa|last=Armstrong NC, Anderson RC, McDermott KW|date=2019|title=Reelin: Diverse roles in central nervous system development, health and disease|url=https://www.semanticscholar.org/paper/Reelin%3A-Diverse-roles-in-central-nervous-system-and-Armstrong-Anderson/edfb2309a8a9eedb3925bdfb9039aed384f8b4a7|journal=The International Journal of Biochemistry & Cell Biology|volume=112|pages=72-5}}</ref> Smanjena ekspresija ovog proteina također je zamijećena kod [[Autizam|autizma]] i [[Alzheimerova bolest|Alzheimerove bolesti]]<ref name=":2" />, te Reelin ima moguću ulogu u patofiziologiji različitih bolesti.

== Struktura ==
Reelin se sastoji od 3461 [[aminokiselina]],<ref name=":3">{{Citiranje časopisa|last=Ranaivoson FM, von Daake S, Comoletti D.|date=2016|title=Structural insights into reelin function: Present and future|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4882317/|journal=Frontiers in Cellular Neuroscience|volume=10|pages=137}}</ref> a relativna molekulska masa iznosi približno 388 kDa.<ref name=":1" /> Trodimenzionalna kristalna struktura cijelog proteina nije zasad otkrivena, no poznata je kristalna struktura ponavljajućih regija R3, R5 i R6.<ref name=":3" /><ref name=":4">{{Citiranje knjige|last=Yasui N, Nogi T, Kitao T, Nakano Y, Hattori M, Takagi J|title=Structure of a receptor-binding fragment of reelin and mutational analysis reveal a recognition mechanism similar to endocytic receptors|year=2007}}</ref>

Protein sadrži signalnu sekvencu dugu 27 aminokiselina na N-terminalnom kraju, nakon čega slijedi regija nalik na spondin-1 i H regija. H regija specifična je za Reelin i se dijeli na X, Y i Z subregije. U strukturi Reelina javlja se ponavljajućih regija – Reelin ponavljanja (R1-R8) (6). Svako od ponavljanja sadrži subregiju A, motiv nalik na epidermalni faktor rasta i subregiju B, koji zajedno formiraju oblik kondenziranu trodimenzionalnu strukturu nalik potkovi.<ref name=":1" /><ref name=":4" /> Protein završava sa C-terminalnom regijom duljine 32 aminokiseline.

Reelin sadrži dva specifična mjesta, neposredno nakon 2. i 6. Reelin ponavljanja, na koje djeluju metaloproteaze i cijepaju protein na tri velika fragmenta – N-terminalni, središnji i C-terminalni fragment.<ref name=":3" /> Središnji fragment dovoljan je za aktivaciju unutarstaničnih signalnih puteva, no dokazano je kako je učinak cjelovitog proteina značajno jači zato što N-terminalna regija potiče agregaciju, a C-terminalna regija potiče ispravno smatanje proteina.<ref name=":0" />

== Funkcija ==
Ekspresija Reelin-a je uočljiva kod svih stadija razvoja živčanog sustava u čovjeka, no najvažniju ulogu ima tokom embrionalnog razvoja, gdje je zaslužan za regulaciju neuralne migracije. U ranijem i kasnijem post-natalnom razvoju čovjeka, Reelin je zaslužan za sazrijevanje dendrita, oblikovanje sinaptičke plastičnosti i transmisije te samog stvaranja [[Sinapsa|sinapsi]].

Reelin se može vezati na mnogo receptora, no najbolje istraženi i opisani receptori su ApoER2 (Apolipoprotein E receptor 2) te VLDLR (engl. “very low density lipoprotein receptor”), na koje se veže sa izrazito visokim afinitetom.<ref name=":0" /><ref>{{Citiranje časopisa|last=D’Arcangelo G, Homayouni R, Keshvara L, Rice DS, Sheldon M, Curran T|date=1999|title=Reelin is a ligand for lipoprotein receptors|url=https://www.cell.com/neuron/fulltext/S0896-6273(00)80860-0?_returnURL=https%3A%2F%2Flinkinghub.elsevier.com%2Fretrieve%2Fpii%2FS0896627300808600%3Fshowall%3Dtrue|journal=Neuron|volume=24(2)|pages=471-9}}</ref> Prilikom vezanja središnje regije na receptor, dolazi do internalizacije [[Ligand|liganda]] te pokretanja signalne kaskade unutar stanice. Signal započinje fosforilacijom aminokiselinskih ostataka [[Tirozin|tirozina]] na unutarstaničnom adapter proteinu Dab-1 (engl. “Disabled-1”) uz pomoć kinaza Fyn i Src, te ovisno u kojem je razvojnom stadiju živčani sustav, aktiviraju se ostale molecule.<ref name=":0" /><ref>{{Citiranje časopisa|last=Jossin Y.|date=2020|title=Reelin Functions, Mechanisms of Action and Signaling Pathways During Brain Development and Maturation|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7355739/|journal=Biomolecules|volume=10(6)|pages=1-31}}</ref>

Do sada su najbolje opisana tri signalna puta u kojem aktivno sudjeluje Reelin: signalizacija za neuralnu migraciju tokom embrionalnog razvoja, signalizacija tokom ranog post-natalnog razvitka za razvoj dendrita te signalizacija tokom adultnog razvitka prilikom oblikovanja [[Sinapsa|sinapsi]].

== Izvori ==
{{reflist}}

[[Kategorija:Biologija]]

Reelin - Povijest promjena