Suradnik10: Zamjena teksta - '{{pt}}' u '{{por oznaka}}'

2025-06-02T01:22:55Z

Zamjena teksta - '{{pt}}' u '{{por oznaka}}'

←Starija inačica		Inačica od 2. lipanj 2025. u 01:22
Redak 256:		Redak 256:

	==Vanjske poveznice==		==Vanjske poveznice==
	* [http://www.cm-porto.pt/ Službena stranica gradskog vijeća grada Porta] {{pt}}		* [http://www.cm-porto.pt/ Službena stranica gradskog vijeća grada Porta] {{por oznaka}}
	*		*

Suradnik10: Zamjena teksta - '{{UNESCO-svjetska baština' u '{{UNESCO – svjetska baština'

2025-04-18T02:59:28Z

Zamjena teksta - '{{UNESCO-svjetska baština' u '{{UNESCO – svjetska baština'

←Starija inačica		Inačica od 18. travanj 2025. u 02:59
Redak 181:		Redak 181:

	==Znamenitosti==		==Znamenitosti==
	{{UNESCO-svjetska baština		{{UNESCO – svjetska baština
	\|ime mjesta = Povijesno središte Porta		\|ime mjesta = Povijesno središte Porta
	\|slika = Porto08.jpg		\|slika = Porto08.jpg

Suradnik10: Zamjena teksta - '{{Wikivoyage}}' u ''

2025-04-16T22:31:43Z

Zamjena teksta - '{{Wikivoyage}}' u ''

←Starija inačica		Inačica od 16. travanj 2025. u 22:31
Redak 257:		Redak 257:
	==Vanjske poveznice==		==Vanjske poveznice==
	* [http://www.cm-porto.pt/ Službena stranica gradskog vijeća grada Porta] {{pt}}		* [http://www.cm-porto.pt/ Službena stranica gradskog vijeća grada Porta] {{pt}}
	* ~~{{Wikivoyage}}~~		*

	{{Svjetska baština u Portugalu}}		{{Svjetska baština u Portugalu}}

WikiSysop: Bot: Automatska zamjena teksta (-{{Naselje +{{Infookvir naselje)

2021-11-11T05:36:00Z

Bot: Automatska zamjena teksta (-{{Naselje +{{Infookvir naselje)

←Starija inačica		Inačica od 11. studeni 2021. u 05:36
Redak 1:		Redak 1:
	<!--'''Porto'''-->{{~~Naselje~~		<!--'''Porto'''-->{{Infookvir naselje
	\| ime =Porto		\| ime =Porto
	\| ime_genitiv =Porta		\| ime_genitiv =Porta

WikiSysop: no summary specified

2021-11-03T03:05:47Z

no summary specified

←Starija inačica		Inačica od 3. studeni 2021. u 03:05
Redak 252:		Redak 252:

	== Izvori ==		== Izvori ==
	~~{{commonscat}}~~
	{{izvori}}		{{izvori}}

WikiSysop: Bot: Automatski unos stranica

2021-08-05T10:41:17Z

Bot: Automatski unos stranica

Nova stranica

{{Naselje
| ime =Porto
| ime_genitiv =Porta
| izvorno_ime = ''Concelho do Porto''
| translit_jezik1 =
| translit_jezik1_vrsta =
| translit_jezik1_info =
| translit_jezik1_vrsta1 =
| translit_jezik1_info1 =
| translit_jezik1_vrsta2 =
| translit_jezik1_info2 =
| translit_jezik1_vrsta3 =
| translit_jezik1_info3 =
| translit_jezik1_vrsta4 =
| translit_jezik1_info4 =
| translit_jezik1_vrsta5 =
| translit_jezik1_info5 =
| translit_jezik1_vrsta6 =
| translit_jezik1_info6 =
| translit_jezik2 =
| translit_jezik2_vrsta =
| translit_jezik2_info =
| translit_jezik2_vrsta1 =
| translit_jezik2_info1 =
| translit_jezik2_vrsta2 =
| translit_jezik2_info2 =
| translit_jezik2_vrsta3 =
| translit_jezik2_info3 =
| translit_jezik2_vrsta4 =
| translit_jezik2_info4 =
| translit_jezik2_vrsta5 =
| translit_jezik2_info5 =
| translit_jezik2_vrsta6 =
| translit_jezik2_info6 =

| slika_panorama =Ribeira do porto.jpg
| veličina_slike =250px
| opis_slike =Ribeira

| slika_zastava =Pt-prt1.png
| slika_zastava_veličina =120px
| slika_pečat =
| slika_pečat_veličina =
| slika_grb =PRT.png
| slika_grb_veličina =120px
| slika_amblem_prazno =
| slika_amblem_prazno_veličina =
| slika_amblem_prazno_opis =

| slika_karta =
| veličina_karte =
| opis_karte =
| slika_karta1 =
| veličina_karte1 =
| opis_karte1 =

| slika_lokacijska_karta_država = Portugal

| nadimak =
| geslo =

| širina-stupnjevi =41
| širina-minute =9
| širina-oznaka =N
| dužina-stupnjevi =8
| dužina-minute =38
| dužina-oznaka =W

| lokacija_ime =[[Popis država|Država]]
| lokacija_info ={{ZD+X/P|POR}}
| lokacija1_ime = Portugalska regija
| lokacija1_info = Norte
| lokacija2_ime = Distrikt
| lokacija2_info = Porto
| lokacija3_ime =
| lokacija3_info =

| utemeljenje_ime =
| utemeljenje_datum =
| utemeljenje1_ime =
| utemeljenje1_datum =
| utemeljenje2_ime =
| utemeljenje2_datum =
| utemeljenje3_ime =
| utemeljenje3_datum =
| osnivač =
| nazvan_po =

| dijelovi =
| vrsta_dijelova =
| d1-d50

| vrsta_vlasti =
| vlast_bilješke =
| titula_vođe =Gradonačelnik
| ime_vođe =Rui Fernando da Silva Rio
| stranka_vođe = PSD
| titula_vođe1 =
| ime_vođe1 =
| titula_vođe2 =
| ime_vođe2 =
| titula_vođe3 =
| ime_vođe3 =
| titula_vođe4 =
| ime_vođe4 =

| površina_bilješke =
| površina_ukupna =41,66 [[Kilometar četvorni|km²]]
| površina_kopna =
| površina_vode =
| postotak_vode =
| površina_uža = 389 km²
| površina_šira = 1,883.61 km²
| površina_prazno1_ime =
| površina_prazno1 =
| površina_prazno2_ime =
| površina_prazno2 =
| visina =
| visina_izvor =
| visina_max =
| visina_min =

| stanovništvo_godina =2008.
| stanovništvo_bilješke =
| stanovništvo =
| stanovništvo_gustoća =
| stanovništvo_uže =221.800
| stanovništvo_uže_gustoća =5.324 stanovnika/km²
| stanovništvo_šire =1.700.000
| stanovništvo_šire_gustoća =
| stanovništvo_prazno1_ime =
| stanovništvo_prazno1 =
| stanovništvo_gustoća_prazno1 =
| stanovništvo_prazno2_ime =
| stanovništvo_prazno2 =
| stanovništvo_gustoća_prazno2 =

| vremenska_zona =GMT
| utc_pomak =0
| vremenska_zona_DST =
| utc_pomak_DST =
| poštanski_broj =
| pozivni_broj =
| gradovi_prijatelji =

| prazno_ime =
| prazno_info =
| prazno1_ime =
| prazno1_info =
| prazno2_ime =
| prazno2_info =
| prazno3_ime =
| prazno3_info =
| prazno4_ime =
| prazno4_info =
| prazno5_ime =
| prazno5_info =
| prazno6_ime =
| prazno6_info =

| web_stranica =[http://www.cm-porto.pt/ www.cm-porto.pt]

| bilješke =

}}
'''Porto''' ([[portugalski]]: ''o Porto'' = luka, [[engleski]]: ''Oporto'') je drugi po veličini [[portugal]]ski grad. U 15 gradskih [[Freguesia|župa]] na 41.66 km², 2005. godine, živjelo je 238,465 stanovnika<ref>Instituto Nacional de Estatística, Estimativas Provisórias de População Residente Intercensitárias - Portugal, NUTS II, NUTS III e Municípios 2005</ref>.
{{Široka slika|Porto3flat-cc-contr-oliv1002 edit2.jpg|1000px|Stari grad s ''Vila Nova de Gaia''|40%|left}}
Porto je smješten na rijeci [[Douro]] u sjevernoj portugalskoj regiji Norte. Poznat je po gustom i slatkastom vinu [[Porto (vino)|Portu]] koje se proizvodi u vinskim podrumima (''adegas'') Starog grada uz rijeku, ''Vila Nova de Gaia''.

==Povijest==
[[Datoteka:Planta do Porto e arredores ca1830.jpg|mini|lijevo|Karta Porta iz oko 1830. god.]]
U [[Stari Rim|rimskom razdoblju]] je na prostoru Porta bilo trgovačko naselje''' ''Portus Cale''''' iz 4. stoljeća prema kojem je vjerojatno Portugal dobio ime. Godine 417. su taj prostor zaposjeli [[Alani]], a 711. su došli [[Arapi]]. Godine 868. ga je oslobodio kršćanski vođa Vímara Peres, vojvoda [[Galicija (Španjolska)|Galicije]], i osnovao prvu portugalsku državu nazvanu prema gradu '''''Condado de Portucale'''''. Iz te države je kasnije nastao Portugal. U 14. i 15. st. Porto je bio značajno pomorsko središte i baza za pomorske operacije i istraživanja. Istovremeno se razvija proizvodnja vina po kojoj Porto postaje poznat.

Godine 1717. je uspostavljena [[engleska]] trgovačka postaja i jača uvoz vina u Englesku. Portugalska vlada je prvi put u Europi uspostavila kontrolu kvalitete vina Porto. Godine 1809. [[Napoleon Bonaparte|Napoleonove]] trupe su napale Porto i pritom je mnogo stanovnika poginulo bježeći preko pontonskog mosta na rijeci Douro koji je popustio pod njihovom težinom. Godine 1822. je donesen liberalni ustav grada kojeg nije htio prihvatiti kralj [[Miguel I.]] Kralj je napao grad i opsjedao ga 8 mjeseci. Nakon njegove abdikacije je vraćen liberalni ustav. Dana 31. siječnja 1891. godine u Portu je izbio ustanak koji je naposljetku doveo do uspostave Republike Portugal 1910. godine.

==Zemljopis==

Porto je smješten na sjeveru Portugala, na ušću rijeke [[Douro]] u [[Atlantski ocean]]. Reljef u okolici grada je brdovit. Oko samog Porta postoji mnogo naselja koja su s njim povezana i čine metropolitansku regiju Veliki Porto. Najznačajnije je naselje ''Vila Nova de Gaia'' na suprotnoj strani rijeke od Porta. Ostala veća naselja su Matosinhos, Rio Tinto, Valbom, Gondomar, Oliveira do Douro i Canidelo.

Klima je [[sredozemna klima|sredozemna]]. Ljeta su vruća i suha, a zime blage i vlažne.

==Znamenitosti==
{{UNESCO-svjetska baština
|ime mjesta = Povijesno središte Porta
|slika = Porto08.jpg
|godina = [[1996.]] <small>(20. zasjedanje)</small>
|vrst baštine = Kulturno dobro
|mjerilo = iv
|ugroženost = ne
|poveznica = http://whc.unesco.org/en/list/755
|država = {{ZD+X/P|POR}}
}}
Porto ima izvrsno očuvanu staru gradsku jezgru unutar zidina iz 14. stoljeća, koja je upisana na popis [[svjetska baština|svjetske baštine]] [[UNESCO]]-a kao primjer izvrsno sačuvane jezgre europskog grada koji se razvijao u duhu Zapada, ali i jasnim vezama sa Istokom. U Starom gradu ističu se [[romanika|romanička]] katedrala, najstarija građevina u gradu iz 5.-6. st., obnovljena od 1110.-13. st. Od ostalih crkava značajne su: [[predromanika|predromanička]] Crkva sv. Martina u Cadofeiti (''Igreja de São Martinho de Cedofeita'', 10. st.), [[gotika|gotička]] Crkva sv. Franje (''Igreja de São Francisco'') i Crkva sv. Klare (''Santa Clara'') u originalnom portugalskom manuelinskom stilu, te Crkva Milosrđa (''Misericórida''). Značajna je [[barok]]na crkva ''Igreja dos Clérigos'' ("Crkva [[klerik]]a") talijanskog arhitekta Nicolaua Nasonija, izgrađena od 1732.-63., čiji je toranj postao simbolom grada.

U Portu su znamenite i brojne palače od kojih se ističu [[neoklasicizam|neoklasicističke]] Palača burze (''Bolsa do Porto'', 1834.) i Kristalna palača (''Palácio de Cristal''), te romanička Biskupska palača (''Paço Episcopal do Porto'') koja je u 18. stoljeću obnovljena u stilu [[rokoko]]a.

Najvažnija obrazovna institucija u gradu bila je Nautička škola (''Aula de Náutica'') iz 1762. godine. Od obrazovnih institucija najveća je Sveučilište u Portu ''(Universidade do Porto''), koje je i najveće portugalsko sveučilište s oko 28,000 studenata.

Porto je poznat i kao "Grad mostova", Porto nije sačuvao niti jedan stari most. Najstariji sačuvani most koji spaja dvije riječne obale, željeznički most ''Ponte D. Maria'', projektirao je 1876. godine [[Gustave Eiffel]]. Starim gradom dominira most ''Ponte Dom Luís I'' koji je izgrađen od 1881.-86. godine.

Postoje brojni muzeji i galerije, od kojih su najpoznatiji muzej portugalske umjentosti od 16. do 20. st., ''Museu Nacional de Soares dos Reis'', i Muzej suvremene umjetnosti ''(Museu de Arte Contemporânea'') fundacije Serralves. Od kulturnih dvorana najpoznatije su koncertna dvorana ''Coliseu do Porto'', Nacionalno kazalište São João, Kazalište Rivoli, Kino Batalha Značajna je moderna koncertna dvorana ''Casa de Música'' (2001.-2005.) koju je izgradio nizozemski arhitekt Rem Koolhaas kada je Porto proglašen za [[europski glavni grad kulture]].

<gallery>
Slika:Ponte D. Luís, Sé e Jardim do Morro vistos de Gaia (noite).jpg|Porto noću
Slika:Porto05.jpg|Povijesno središte
Slika:Sé do Porto.jpg|Katedrala
Slika:Paco Episcopal (Porto).JPG|Biskupska palača
Slika:Clerigos.jpg|Igreja dos Clérigos
Slika:BolsaValoresPorto.jpg|Palača burze
Slika:Fundación Serralves o palacete de Miami.jpg|Fundacija Serralves
Slika:Coliseu Porto.JPG|''Coliseu do Porto''
Slika:Porto-Sao_Bento_Train_Station_entrance_hall.jpg|Glavni kolodvor ''São Bento'' ukrašen [[azulejo]] keramikom
Slika:Av Aliados 5 (Porto).jpg|''Avenida dos Aliados''
Slika:PortoCityHall.jpg|Gradska vijećnica
Slika:Metro, Ponte e Porto.jpg|Most D. Luís I. iznad Starog grada
Slika:Central Porto from Torre dos Clérigos.jpg|Pogled na grad s tornja Clérigos
Slika:Wine cellars of taylor´s.jpg|Bačve vina Porto u podrumima Starog grada
</gallery>

== Šport ==
* [[Futebol Clube do Porto]], [[nogomet]]ni klub

==Gradovi prijatelji==

{| cellpadding="10"
|- valign="top"
|
Porto je zbratimljen sa sljedećim gradovima:
* {{ZD|N|NJE}} [[Jena]], [[Njemačka]]
* {{ZD|F|FRA}} [[Bordeaux]], [[Francuska]]
* {{ZD|B|BUG}} [[Pernik]], [[Bugarska]]
* {{ZD|U|UK}} [[Bristol]], [[UK]]
* {{ZD|Š|ŠPA}} [[Duruelo de la Sierra]], [[Španjolska]]
* {{ZD|Š|ŠPA}} [[León (grad)|León]], [[Španjolska]]
||
* {{ZD|B|BEL}} [[Liège]], [[Belgija]]
* {{ZD|M|MAK}} [[Macau]], [[Makao]]
* {{ZD|K|KIN}} [[Šangaj]], [[Kina]]
* {{ZD|J|JAP}} [[Nagasaki]], [[Japan]]
* {{ZD|Š|ŠPA}} [[Vigo]], [[Španjolska]]
Gradovi s kojima Porto ima sporazume o suradnji su:
* {{ZD|B|BRA}} [[Belo Horizonte]], [[Brazil]]
||
* {{ZD|M|MOZ}} [[Beira]], [[Mozambik]]
* {{ZD|A|ANG}} [[Luanda]], [[Angola]]
* [[Datoteka:Flag of Cape Verde.svg|23px|border]] [[Mindelo]], [[Cape Verde]]
* [[Datoteka:Flag of Sao Tome and Principe.svg|23px|border]] [[Neves]], [[Sveti Toma i Princip]]
* {{ZD|Z|ZAM}} [[Ndola]], [[Zambija]]
* {{ZD|B|BRA}} [[Recife]], [[Brazil]]
* {{ZD|T|TUR}} [[Akhisar]], [[Turska]]
|}

== Izvori ==
{{commonscat}}
{{izvori}}

==Vanjske poveznice==
* [http://www.cm-porto.pt/ Službena stranica gradskog vijeća grada Porta] {{pt}}
* {{Wikivoyage}}

{{Svjetska baština u Portugalu}}
{{Europski gradovi kulture}}

[[Kategorija:Gradovi u Portugalu]]
[[Kategorija:Svjetska baština u Portugalu]]

Porto - Povijest promjena

Suradnik10: Zamjena teksta - '{{pt}}' u '{{por oznaka}}'

Suradnik10: Zamjena teksta - '{{UNESCO-svjetska baština' u '{{UNESCO – svjetska baština'

Suradnik10: Zamjena teksta - '{{Wikivoyage}}' u ''

WikiSysop: Bot: Automatska zamjena teksta (-{{Naselje +{{Infookvir naselje)

WikiSysop: no summary specified

WikiSysop: Bot: Automatski unos stranica