https://enciklopedija.cc/index.php?action=history&feed=atom&title=PiridinPiridin - Povijest promjena2026-08-07T14:40:29ZPovijest promjena ove stranice na wikijuMediaWiki 1.42.3https://enciklopedija.cc/index.php?title=Piridin&diff=38158&oldid=prevWikiSysop: Bot: Automatski unos stranica2021-08-19T22:23:57Z<p>Bot: Automatski unos stranica</p>
<p><b>Nova stranica</b></p><div><!--'''Piridin'''-->'''Piridin'''(C<sub>5</sub>H<sub>5</sub>N) je aromatski heterociklički spoj baznoga karaktera.<br />
<br />
==Osobine==<br />
<br />
Piridin je bezbojna tekućina karakteristična oštra mirisa, koja vri na 115&nbsp;°C. Dobro se miješa s [[Voda|vodom]] i [[alkohol]]om.<br />
<br />
Kao većina viših amina posjeduje neugodan miris i vrlo je otrovan. Znatno je slabija baza od alifatskih tercijalnih amina, ali jača od anilina.<br />
Piridin je tipičan tercijalni amin, koji ima šesteročlani prsten. Piridinski prsten osnova je nekih važnih prirodnih spojeva ([[vitamin B6]], nikotinamid-adenin-dinukleotid).<br />
<br />
Dušikov [[atom]] ima sobodan [[elektron]]ski par te je spoj stoga nukleofilan, dakle baza. Podliježe reakcijama elektrofilne supstitucije. Važan je za ljudski organizam jer je jedan od njegovih derivata [[nikotinska kiselina]], koja spada u B-kompleks [[vitamin]]a, te se iz nje izvodi [[nikotinamid]] koji je važna građevna jedinica NAD+ i NADP+, koenzima koji sudjeluje u mnogim reakcijama u ljudskom organizmu (CLK, [[oksidativna dekarboksilacija piruvata]], [[stanično disanje]]) kao prijenosnik i donor [[vodik]]a.<br />
<br />
==Dobivanje==<br />
<br />
Bio izoliran prvi puta 1851.g. iz koštanog ulja, a zatim iz katrana kamenog ugljena 1854.g. Sve do oko 1950.g. bio je katran kamenog ugljena jedini komercijalni izvor, iako piridina ima u njemu manje od 0,1%.<br /><br />
Danas se sintetizira od [[acetilen]]a i [[amonijak]]a.<br />
<br />
Piridin redukcijom s [[natrij]]em i alkoholom daje heksahidroderivat poznat pod nazivom [[piperidin]].<br />
<br />
==Upotreba==<br />
<br />
Piridin i njegovi alkilni homolozi (piridinske baze) služe kao jako dobro otapalo za anorganske soli i organske spojeve i kemikalije, za proizvodnju bojila, nikotinske kiseline, lijekova, sredstava protiv štetnika, za denaturaciju špirita i dr..<br />
<br />
== Izvor ==<br />
<br />
* Hrvatska enciklopedija, Broj 8 (O-Pre), str. 476.. Za izdavača: Leksikografski zavod Miroslav Krleža, Zagreb 2000.g. {{ISBN|953-6036-38-X}}<br />
<br />
[[Kategorija:Kemijski spojevi]]</div>WikiSysop