Palmanova - Povijest promjena

Suradnik10: Zamjena teksta - '{{it icon}}' u '{{tal oznaka}}'

2025-05-30T22:52:22Z

Zamjena teksta - '{{it icon}}' u '{{tal oznaka}}'

←Starija inačica		Inačica od 30. svibanj 2025. u 22:52
Redak 127:		Redak 127:

	==Vanjske poveznice==		==Vanjske poveznice==
	*[http://www.palmanova.it/ Palmanova, città stellata] {{~~it icon~~}}, {{eng oznaka}}		*[http://www.palmanova.it/ Palmanova, città stellata] {{tal oznaka}}, {{eng oznaka}}

	[[Kategorija:Gradovi u Furlaniji-Julijskoj krajini‎]]		[[Kategorija:Gradovi u Furlaniji-Julijskoj krajini‎]]

WikiSysop: Zamjena teksta - '' u ''

2025-05-27T14:16:39Z

Zamjena teksta - '' u ''

←Starija inačica		Inačica od 27. svibanj 2025. u 14:16
Redak 1:		Redak 1:
	~~<!--'''Palmanova'''-->~~{{Infookvir naselje		{{Infookvir naselje
	\| ime =Palmanova		\| ime =Palmanova
	\| ime_genitiv =Palmanove		\| ime_genitiv =Palmanove

Suradnik10: Zamjena teksta - '{{UNESCO-svjetska baština' u '{{UNESCO – svjetska baština'

2025-04-18T03:03:13Z

Zamjena teksta - '{{UNESCO-svjetska baština' u '{{UNESCO – svjetska baština'

←Starija inačica		Inačica od 18. travanj 2025. u 03:03
Redak 103:		Redak 103:
	==Znamenitosti==		==Znamenitosti==
	[[Datoteka:Palmanova, porta aquileia 02.JPG\|mini\|lijevo\|<center>Gradska vrata (''Porta Aquileia'')]]		[[Datoteka:Palmanova, porta aquileia 02.JPG\|mini\|lijevo\|<center>Gradska vrata (''Porta Aquileia'')]]
	{{UNESCO-svjetska baština		{{UNESCO – svjetska baština
	\|ime mjesta = [[Mletačke utvrde]] od 15. do 17. stoljeća: ''Stato da Terra'' i zapadni ''Stato da Mar''		\|ime mjesta = [[Mletačke utvrde]] od 15. do 17. stoljeća: ''Stato da Terra'' i zapadni ''Stato da Mar''
	\|slika = Palmanova Porta Cividale.JPG		\|slika = Palmanova Porta Cividale.JPG

WikiSysop: Bot: Automatska zamjena teksta (-{{cite book +{{Citiranje knjige)

2021-11-17T22:46:05Z

Bot: Automatska zamjena teksta (-{{cite book +{{Citiranje knjige)

←Starija inačica		Inačica od 17. studeni 2021. u 22:46
Redak 100:		Redak 100:
	Od [[1815.]] do kraja [[Prvi svjetski rat\|Prvog svjetskog rata]] grad je bio pod [[Austrijsko Carstvo\|austrijskom]] upravom, nakon toga postao je dio [[Kraljevina Italija\|Kraljevine Italije]]. Palmanova je proglašena nacionalnim spomenikom [[1960.]] godine.		Od [[1815.]] do kraja [[Prvi svjetski rat\|Prvog svjetskog rata]] grad je bio pod [[Austrijsko Carstvo\|austrijskom]] upravom, nakon toga postao je dio [[Kraljevina Italija\|Kraljevine Italije]]. Palmanova je proglašena nacionalnim spomenikom [[1960.]] godine.

	Palmanova je bila idealno zamišljen grad u skladu sa svim najvišim ciljevima humanističke [[Renesansa\|renesansne]] misli, - ''idealan na na papiru''. Njeni projektanti su je zamislili kao samoodrživo naselje, u koje će se naseliti obrtnici, poljoprivrednici i trgovci. Ali i pored idealno zamišljenog prostora, nitko se nije htio preseliti u Palmanovu. Zbog tog je [[Mletačka republika]] bila prisiljena od [[1622.]] davati čak i besplatno zemljište i oprost kriminalcima samo da se nasele u Palmanovi. Usprkos tome Palmanova je ostala beživotan grad do dana današnjeg, kojeg posjećuju samo istraživači renesansne arhitekture i profesionalni vojnici koji se i danas bave čuvanjem granica.<ref>{{~~cite book~~ \|last=Muir \|first=Edward \|authorlink= \|coauthors= \|editor= \|others= \|title=The culture wars of the late Renaissance : skeptics, libertines, and opera \|origdate= \|origyear= \|origmonth= \|url=http://lccn.loc.gov/2006050843 \|format= \|accessdate= \|edition= \|series= \|volume= \|year=2007 \|month= \|publisher=Harvard University Press \|location=Cambridge \|language= \|isbn=9780674024816 \|oclc= \|doi= \|id= \|pages=xiii, 175 p. : ill. ; 22 cm \|chapter= \|chapterurl= \|quote= }}</ref>		Palmanova je bila idealno zamišljen grad u skladu sa svim najvišim ciljevima humanističke [[Renesansa\|renesansne]] misli, - ''idealan na na papiru''. Njeni projektanti su je zamislili kao samoodrživo naselje, u koje će se naseliti obrtnici, poljoprivrednici i trgovci. Ali i pored idealno zamišljenog prostora, nitko se nije htio preseliti u Palmanovu. Zbog tog je [[Mletačka republika]] bila prisiljena od [[1622.]] davati čak i besplatno zemljište i oprost kriminalcima samo da se nasele u Palmanovi. Usprkos tome Palmanova je ostala beživotan grad do dana današnjeg, kojeg posjećuju samo istraživači renesansne arhitekture i profesionalni vojnici koji se i danas bave čuvanjem granica.<ref>{{Citiranje knjige \|last=Muir \|first=Edward \|authorlink= \|coauthors= \|editor= \|others= \|title=The culture wars of the late Renaissance : skeptics, libertines, and opera \|origdate= \|origyear= \|origmonth= \|url=http://lccn.loc.gov/2006050843 \|format= \|accessdate= \|edition= \|series= \|volume= \|year=2007 \|month= \|publisher=Harvard University Press \|location=Cambridge \|language= \|isbn=9780674024816 \|oclc= \|doi= \|id= \|pages=xiii, 175 p. : ill. ; 22 cm \|chapter= \|chapterurl= \|quote= }}</ref>
	==Znamenitosti==		==Znamenitosti==
	[[Datoteka:Palmanova, porta aquileia 02.JPG\|mini\|lijevo\|<center>Gradska vrata (''Porta Aquileia'')]]		[[Datoteka:Palmanova, porta aquileia 02.JPG\|mini\|lijevo\|<center>Gradska vrata (''Porta Aquileia'')]]

WikiSysop: Bot: Automatska zamjena teksta (-{{Naselje +{{Infookvir naselje)

2021-11-11T00:36:46Z

Bot: Automatska zamjena teksta (-{{Naselje +{{Infookvir naselje)

←Starija inačica		Inačica od 11. studeni 2021. u 00:36
Redak 1:		Redak 1:
	<!--'''Palmanova'''-->{{~~Naselje~~		<!--'''Palmanova'''-->{{Infookvir naselje
	\| ime =Palmanova		\| ime =Palmanova
	\| ime_genitiv =Palmanove		\| ime_genitiv =Palmanove

WikiSysop: no summary specified

2021-11-03T00:36:46Z

no summary specified

←Starija inačica		Inačica od 3. studeni 2021. u 00:36
Redak 123:		Redak 123:

	== Izvori ==		== Izvori ==
	~~{{commonscat}}~~
	{{izvori}}		{{izvori}}

WikiSysop: Bot: Automatski unos stranica

2021-09-26T23:59:57Z

Bot: Automatski unos stranica

Nova stranica

{{Naselje
| ime =Palmanova
| ime_genitiv =Palmanove
| izvorno_ime =Città di Palmanova

| slika_panorama = Palmanova-IMG 3159.JPG
| veličina_slike =290px
| opis_slike = Piazza Grande u Palmanovi

| slika_zastava =
| slika_zastava_veličina =
| slika_pečat =
| slika_pečat_veličina =
| slika_grb =
| slika_grb_veličina = 80px

| slika_karta =
| veličina_karte =
| opis_karte =
| slika_karta1 =
| veličina_karte1 =
| opis_karte1 =

| slika_lokacijska_karta_država = Italija

| nadimak =
| geslo =

| širina-stupnjevi =45
| širina-minute =54
| širina-oznaka =N
| dužina-stupnjevi =13
| dužina-minute =19
| dužina-oznaka =E

| lokacija_ime =[[Popis država|Država]]
| lokacija_info =[[Italija]]
| lokacija1_ime = Regija
| lokacija1_info =[[Furlanija-Julijska krajina]]
| lokacija2_ime =Provincija
| lokacija2_info =[[Udine (provincija)|Udine (UD)]]
| lokacija3_ime =
| lokacija3_info =

| dijelovi=Jalmicco, Sottoselva, San Marco
| vrsta_dijelova =frazioni
| d1-d50

| vrsta_vlasti =
| vlast_bilješke =
| titula_vođe =Gradonačelnik
| ime_vođe =Federico Cressati
| stranka_vođe =

| površina_bilješke =
| površina_ukupna =13.32 km²
| visina =27

| stanovništvo_godina =[[31. prosinca]] [[2009.]]
| stanovništvo_bilješke =
| stanovništvo =5.396<ref name=stat>[http://demo.istat.it/pop2009/index.html Statistiche demografiche ISTAT, Comune: Palmanova 31 Dicembre 2009]</ref>
| stanovništvo_gustoća =405.9/ km²
| stanovništvo_uže =
| stanovništvo_uže_gustoća =
| stanovništvo_šire =

| vremenska_zona =
| utc_pomak =+1
| vremenska_zona_DST =CEST
| utc_pomak_DST =+2
| poštanski_broj =33057
| pozivni_broj =0432
| gradovi_prijatelji =

| prazno_ime =
| prazno_info =
| prazno1_ime =

| web_stranica = [http://www.comune.palmanova.ud.it www.comune.palmanova]
| bilješke =
}}
'''Palmanova''' ([[furlanski]]: ''Palme''<ref>[http://www.arlef.it/documents/toponomastiche-denominazions-uficials-in-lenghe-furlane/Denominazions_uficials_in_lenghe_furlane.pdf Toponomastica: denominazioni ufficiali in lingua friulana]</ref>) je [[grad]] i općina (comune) u [[Udine (provincija)|Provinciji Udine]] u regiji [[Furlanija-Julijska krajina]] - [[Sjeverna Italija]].

Palmanova je poznata po svojem [[zvijezda]]stom tlocrtu, koji je za ono doba bio vrhunac [[Fortifikacija|fortifikacione]] [[Arhitektura|arhitekture]].
[[datoteka:Palmanova1600.jpg|thumb|left|240px|Stari nacrt Palmanove, najvjerojatnije iz 1600.]]
== Geografske i klimatske karakteristike ==

[[Datoteka:Palmanova dal satellite 2004.jpg|mini|lijevo|<center>Satelitski snimak Palmanove]]
Palmanova je udaljena 20 km od [[Udine|Udina]], 28 km od [[Gorica|Gorizie]] i 55 km od [[Trst]]a, pored autoceste ''Alpe-Adria'' (A23) i autoceste ''[[Venecija]]-[[Trst]]'' (A4).

==Povijest==
Situacija u [[Furlanija-Julijska krajina|Furlaniji]] na početku 16. stoljeća, nakon gubitka [[Gradisca d'Isonzo|Gradisce]] ([[1511.]]) koju su preoteli ''[[grof]]ovi [[Gorica|gorički]]'', nije bila povoljna za [[Mletačka republika|Mletačku Republiku]], jer je granica ličila na [[leopard]]ovu kožu.

Za jačanje obrane na području [[Furlanija-Julijska krajina|Furlanije]], [[Mletačka republika]] se odlučila izgraditi potpuno novu utvrdu u [[Furlanija-Julijska krajina|furlanskoj]] ravnici koja je trebala zaustaviti moguće upade [[Otomansko carstvo|Turaka]], ali i ekspanzionizam [[Gorica|goričkih]] [[grof]]ova iza kojih su stajali [[habsburg]]ovci. Kamen temeljac položen je [[7. listopada]] [[1593.]] na isti dan kad je kršćanska flota prevođena [[Mletačka republika|Venecijom]] pobijedila [[Otomansko carstvo|otomansku]] flotu kod [[Bitka kod Lepanta|Lepanta]]
[[slika:PalmanovaCathedral.jpg|mini|lijevo|<center>Katedrala u Palmanovi]]
Palmanova je bila vrhunac tehnologije 16. stoljeća, njen tlocrt u obliku zvijezde sa devet krakova, kojeg je projektirao [[Vincenzo Scamozzi]] bio je vrhunac vojnog inžinjerstva toga vremena. Na sjecištu krakova izgrađeni su istureni tornjevi, koji su mogli braniti jedan drugoga. Cijeli grad bio je opasan obrambenim jarkom, a samo troja dobro branjena vrata, omogućavala su ulazak u grad.

Na čelu tima za izgradnju grada bio je ''Marcantonio Barbaro'', koji je postavljen za [[providur]]a novog naselja, uz grupu mletačkih plemića. ''Marcantonio Martinego'' je vodio gradnju, a ''Giulio Savorgnan'' je bio njegov savjetnik.<ref>“Renaissance war studies”, John Rigby Hale, London Hambledon Press, 1983, pg. 185 [http://books.google.com/books?id=cR6YU_uwo2UC] {{ISBN|0907628028}}</ref> Vanjski linija bedema dovršena je tek za [[napoleon]]ske vlasti.

Od [[1815.]] do kraja [[Prvi svjetski rat|Prvog svjetskog rata]] grad je bio pod [[Austrijsko Carstvo|austrijskom]] upravom, nakon toga postao je dio [[Kraljevina Italija|Kraljevine Italije]]. Palmanova je proglašena nacionalnim spomenikom [[1960.]] godine.

Palmanova je bila idealno zamišljen grad u skladu sa svim najvišim ciljevima humanističke [[Renesansa|renesansne]] misli, - ''idealan na na papiru''. Njeni projektanti su je zamislili kao samoodrživo naselje, u koje će se naseliti obrtnici, poljoprivrednici i trgovci. Ali i pored idealno zamišljenog prostora, nitko se nije htio preseliti u Palmanovu. Zbog tog je [[Mletačka republika]] bila prisiljena od [[1622.]] davati čak i besplatno zemljište i oprost kriminalcima samo da se nasele u Palmanovi. Usprkos tome Palmanova je ostala beživotan grad do dana današnjeg, kojeg posjećuju samo istraživači renesansne arhitekture i profesionalni vojnici koji se i danas bave čuvanjem granica.<ref>{{cite book |last=Muir |first=Edward |authorlink= |coauthors= |editor= |others= |title=The culture wars of the late Renaissance : skeptics, libertines, and opera |origdate= |origyear= |origmonth= |url=http://lccn.loc.gov/2006050843 |format= |accessdate= |edition= |series= |volume= |year=2007 |month= |publisher=Harvard University Press |location=Cambridge |language= |isbn=9780674024816 |oclc= |doi= |id= |pages=xiii, 175 p. : ill. ; 22 cm |chapter= |chapterurl= |quote= }}</ref>
==Znamenitosti==
[[Datoteka:Palmanova, porta aquileia 02.JPG|mini|lijevo|<center>Gradska vrata (''Porta Aquileia'')]]
{{UNESCO-svjetska baština
|ime mjesta = [[Mletačke utvrde]] od 15. do 17. stoljeća: ''Stato da Terra'' i zapadni ''Stato da Mar''
|slika = Palmanova Porta Cividale.JPG
|godina = [[2017.]] <small>(41. zasjedanje)</small>
|vrst baštine = Kulturno dobro
|mjerilo = iii, iv
|ugroženost = ne
|poveznica = [http://whc.unesco.org/en/list/1533]
|država = {{ZD+X/I|ITA}}<br>{{ZD+X/H|HRV}}<br>{{ZD+X/C|CG}}
}}
===Katedrala===
[[Katedrala]] (Duomo) se nalazi na centralnom gradskom trgu, nasuprot gradske vijećnice (bivša providurova palača). Projektirana je [[1603.]], gradnja joj je započela krajem te godine pod nadzorom ''Girolama Cappella'' - dovršena je [[1636.]] Nejasno je tko su bili projektanti, možda je to bio [[Vincenzo Scamozzi]], ili [[Baldassare Longhena]]. Katedrala nije posvećena sve do [[1777.]], tad je Palmanova postala dio ''[[Biskup|nadbiskupije]] [[Udine]]''.

Zvonik katedrale, podignut je [[1776.]], ali je namjerno nizak, tako da ga napadači nisu mogli vidjeti od gradskih zidina.

===Ostali spomenici===
*Troja gradska vrata ''Porta Udine'', ''Porta Cividale'' i ''Porta Aquileia''.
*Centralni trg - ''Piazza Grande''

== Izvori ==
{{commonscat}}
{{izvori}}

==Vanjske poveznice==
*[http://www.palmanova.it/ Palmanova, città stellata] {{it icon}}, {{eng oznaka}}

[[Kategorija:Gradovi u Furlaniji-Julijskoj krajini‎]]