WikiSysop: Bot: Automatski unos stranica

2021-12-08T12:02:09Z

Bot: Automatski unos stranica

Nova stranica

{{naslov u kurzivu}}
{{Infookvir klasika
| naziv = ''Non più andrai''
| prijevod = (nećeš više letjeti)
| slika = <table class="infobox" style="width: 260px;">
<tr>
<td>[[:Datoteka:Mozart - Le Nozze di Figaro (Fricsay) - Act 1 - 20. Non più andrai.ogg|''Non più andrai'']] <span style="font-size: 90%;">(3'45")</span> </td>
</tr>
<tr>
<td>[[Datoteka:Mozart - Le Nozze di Figaro (Fricsay) - Act 1 - 20. Non più andrai.ogg|250px]]</td>
</tr>
<tr>
<td style="border-top: 1px dotted gray; font-size:90%;">Snimka: bariton [[Renato Capecchi]], 1961. </td>
</tr>
</table>
| opis = Zvučni zapis arije
| skladatelj = [[Wolfgang Amadeus Mozart]]
| libreto = [[Lorenzo da Ponte]]
| nastanak =
| premijera = 1. svibnja 1786., Beč
| katalog = KV 492
| forma = [[arija]]
| tonalitet = C-dur
| stavci =
| trajanje = oko 4 minute
}}
'''''Non più andrai''''' ([[talijanski jezik|tal.]] nećeš više letjeti) je [[arija]] Figara kojom završava prvi čin [[Wolfgang Amadeus Mozart|Mozartove]] opere [[Figarov pir]], napisane po [[libreto|libretu]] [[Lorenzo da Ponte|Lorenza da Pontea]] na talijanskom jeziku. Iako je arija napisana za [[bas (glas)|bas]], često ju izvode [[bariton (glas)|baritoni]]. Arija je popularna još od nastanka i do danas je zadržala popularnost.

== Kontekst i sadržaj ==
Francuski dramaturg [[Pierre Beaumarchais]] napisao je tri drame u kojima je [[Figaro]] glavni junak, ''Le Barbier de Séville ou la Précaution inutile'' ([[Seviljski brijač ili Uzaludna opreznost]]; 1773.), ''La Folle Journée, ou Le Mariage de Figaro'' ([[Figarova svadba ili Ludi dan]]; 1778.) i ''L'Autre Tartuffe, ou la Mère coupable'' (Drugi [[Tartuffe]], ili Majka je kriva; 1792.), od kojih su prve dvije uspješno iskorištene kao libreta opera, [[Gioachino Rossini|Rossinijevog]] [[Seviljski brijač|Seviljskog brijača]] i Mozartovog Figarovog pira. Treća drama također je korištena za libreta, ali sa slabim uspjehom.

[[Luj XVI., kralj Francuske|Kralj Luj XVI.]] zabranio je javno izvođenje Beaumarchaisove komedije Figarov pir zbog satiričke oštrice usmjerene protiv poretka Francuske, pa je Beaumarchais radnju premjestio u Španjolsku. Da Ponte je u svom libretu izbacio političku konotaciju i stavio naglasak na ljubav.

Mladi paž Cherubino ([[deminutiv]] [[kerubin]]a na talijanskom) zaljubljen je u sve žene, a naročito u groficu Rosinu, suprugu grofa Almavive. Na kraju prvog čina, Cherubino je skriven u naslonjaču, a Almaviva iza naslonjača, dok Don Basilio govori Susanni o Cherubinovoj zatravljenosti groficom. Grof pobjesni, otkriva skrivenog Cherubina i počinje mu prijetiti. Izvana se čuje slavlje seljaka koje je lukavi Figaro organizirao povodom Almavivine izjave da se odriče [[pravo prve noći|prava prve bračne noći]] prema Figarovoj zaručnici Susanni. Grof uviđa podvalu, ali je nemoćan, a Cherubina za kaznu šalje u svoju [[pukovnija|pukovniju]] u [[Sevilla|Sevilli]].

Nastupa Figaro s arijom ''Non più andrai, farfallone amoroso'' (nećeš više letjeti, ljubavnički leptiru), u kojoj se ruga Cherubinu opisujući kako će mu se razlikovati život u vojsci:

{|
| talijanski tekst
|
: slobodan prijevod
|-
|
: <poem>
Non più andrai, farfallone amoroso,
notte e giorno d'intorno girando;
delle belle turbando il riposo
Narcisetto, Adoncino d'amor.
</poem>

<poem>
Non più avrai questi bei pennacchini,
quel cappello leggero e galante,
quella chioma, quell'aria brillante,
quel vermiglio donnesco color.
</poem>

<poem>
Tra guerrieri, poffar Bacco!
Gran mustacchi, stretto sacco.
Schioppo in spalla, sciabla al fianco,
collo dritto, muso franco,
un gran casco, o un gran turbante,
molto onor, poco contante!
Ed invece del fandango,
una marcia per il fango.
</poem>

<poem>
Per montagne, per valloni,
con le nevi e i sollioni.
Al concerto di tromboni,
di bombarde, di cannoni,
che le palle in tutti i tuoni
all'orecchio fan fischiar.
Cherubino alla vittoria:
alla gloria militar!</poem>
| style="padding-left: 2em;" | <poem>
Nećeš više letjeti, ljubavički leptiru,
dan i noć u beskrajnom krugu;
ljepoticama ometajući odmor,
mali Narcisu, mali ljubavni Adonisu.
</poem>

<poem>
Nećeš više nositi te lijepe perjanice,
taj galantni šeširić,
imati takvu kosu, takvu sjajnu pojavu,
taj rumeni ženski ten.
</poem>

<poem>
Među vojnike, Bože dragi!
Ogromn brk, zategnuta naprtnjača,
puška na ramenu, sablja na boku,
pogled pravo, ozbiljno lice,
veliki šlem, ili veliki turban,
puno časti, malo novaca!
I umjesto fandanga,
marš kroz blato.
</poem>

<poem>
Preko gora, kroz doline,
po snijegu i vrućini.
U koncertu truba,
bombi, i topova,
čije kugle gromovito
fijuču ti oko ušiju.
Cherubino, do pobjede:
za vojničku slavu!
</poem>
|}

{| class="mw-collapsible mw-collapsed" data-collapsetext="zatvori" data-expandtext="prikaži"
|Uglazbljeni, gornji stihovi nisu jednosmjerni, već su isprepletani s ponavljanjima po zamršenoj shemi.  
|-
|<poem>
Non più andrai, farfallone amoroso,
notte e giorno d'intorno girando;
delle belle turbando il riposo
Narcisetto, Adoncino d'amor,
delle belle turbando il riposo
Narcisetto, Adoncino d'amor.
</poem>

<poem>
Non più avrai questi bei pennacchini,
quel cappello leggero e galante,
quella chioma, quell'aria brillante,
quel vermiglio donnesco color,
quel vermiglio donnesco color.
Non più avrai quei pennacchini,
quel cappello, quella chioma,
quell'aria brillante.
</poem>

<poem>
Non più andrai, farfallone amoroso,
notte e giorno d'intorno girando;
delle belle turbando il riposo
Narcisetto, Adoncino d'amor,
delle belle turbando il riposo
Narcisetto, Adoncino d'amor.
</poem>

<poem>
Tra guerrieri, poffar Bacco!
Gran mustacchi, stretto sacco.
Schioppo in spalla, sciabla al fianco,
collo dritto, muso franco,
un gran casco, o un gran turbante,
molto onor, poco contante,
poco contante, poco contante!
</poem>

<poem>
Ed invece del fandango,
una marcia per il fango
per montagne, per valloni,
con le nevi e i sollioni.
Al concerto di tromboni,
di bombarde, di cannoni,
che le palle in tutti i tuoni
all'orecchio fan fischiar.
</poem>

<poem>
Non più avrai questi bei pennacchini,
non più avrai quel capello,
non più avrai quella chioma,
non più avrai quell'aria brillante.
</poem>

<poem>
Non più andrai, farfallone amoroso,
notte e giorno d'intorno girando;
delle belle turbando il riposo
Narcisetto, Adoncino d'amor,
delle belle turbando il riposo
Narcisetto, Adoncino d'amor.
</poem>

<poem>
Cherubino alla vittoria:
alla gloria militar,
Cherubino alla vittoria:
alla gloria militar,
alla gloria militar,
alla gloria militar.
</poem>
|}

== O glazbi ==
Arija je u izvorniku označena kao ''N<sup><u>o</u></sup> 10 Aria'', u 4/4 [[takt]]u s oznakom tempa ''allegro'', a tuđom rukom dopisano je ''vivace''. Sastoji se od 115 taktova. Stil arije je vojnički marš, u finalu istaknut trubom i rogom. Od 101. takta nastupa samo orkestar u stilu trijumfalnog marša (trenutak u operi prije spuštanja zavjese, kad svi sa scene izlaze u vojničkom ritmu).

Tonalitet: [[C-dur]]

Orkestracija: 2 [[flauta|flaute]], 2 [[oboa|oboe]], 2 [[fagot]]a, 2 [[rog (glazbalo)|roga]], 2 [[truba|trube]], [[timpani]], [[gudači]]

Trajanje arije najčešće je 10-20 sekundi kraće od 4 minute.

== Utjecaj ==
Od svog nastanka arija je postala popularna pa ju je i sâm Mozart reciklirao, a zatim su je obrađivali i drugi skladatelji:
* Mozart: 5. scena 2. čina opere [[Don Giovanni]] - za vrijeme raskošnog objeda Don Giovannija zabavlja orkestar (takozvana "glazba za stol", ''Tafelmusik'') izvodeći glazbu tadašnjih popularnih opera, a među njima i "Non più andrai", iz 1787.
* Mozart: reciklirana kao prvi dio u Pet kontradansa, [[Dodatak:Glosar klasične glazbe#kv|KV]] 609, iz 1791.
* [[Franz Liszt|Liszt]]: Fantazija na teme iz Mozartovog Figara i Don Giovannija, [[Dodatak:Glosar klasične glazbe#S|S697]] (nedovršena, izdana postumno)
* [[Niccolò Paganini|Paganini]]: ''Sonata Militare'' za violinu i orkestar [[Dodatak:Glosar klasične glazbe#ms|MS46]], varijacije na četvrtoj žici na temu "Non più andrai", iz 1824.

Brojni basovi i baritoni imaju ariju na svom repertoaru. Skladba se redovito izvodi na [[solistički koncert|solističkim]] i [[gala (predstava)|gala]] koncertima klasične glazbe. Arija se javlja na mnogobrojnim [[nosač zvuka|trajnim zapisima]]. Glazba je popularna i na filmu, gdje se uzgredno javlja kao glazbena numera, ili kao ilustracija scene. Na primjer, u filmu [[Igra školice (1980.)|Igra školice]] ilustrira scenu s padom zrakoplova u Engleski kanal, a u [[crtani film|crtanom filmu]] ''To Spring'' iz 1936. godine ilustrira užurbane aktivnosti [[gnom]]a.

Skladba je službeni spori marš ovih postrojba:
* [[Coldstream Guards]] (Velika Britanija)
* [[Governor General's Foot Guards]] (Kanada)

== Vidi još ==
* [[Dodatak:Glosar klasične glazbe|Glosar klasične glazbe]]

== Izvori ==
* [http://dme.mozarteum.at/DME/nma/nma_cont.php?vsep=305&gen=edition&l=1&p1=146 Arija na stranicama 146. - 160. u partituri opere "Figarov pir" na mrežnom izdanju ''Neue Mozart-Ausgabe'', ''dme.mozarteum.at''] {{jezikk|njem.|njemački}} (pristupljeno: 23. ožujka 2020.)
* [http://dme.mozarteum.at/DME/nma/scan.php?vsep=305&l=1&p1=-28#p-26 Predgovor opere "Figarov pir" na mrežnom izdanju ''Neue Mozart-Ausgabe'', ''dme.mozarteum.at''] {{jezikk|njem.|njemački}} (pristupljeno: 23. ožujka 2020.)
* [http://www.lisinski.hr/media/publications/Figarov_pir19_10_2014.pdf Metropolitan u Lisinskom: Sezona 2014./2015., programski vodič za operu Figarov pir, ''www.lisinski.hr''] (pristupljeno: 24. ožujka 2020.)
* [https://www.csmusic.net/content/articles/ye-gods/ ''Ye Gods! : What Are Those Characters Talking About?'', sadržaj opere Figarov pir, s objašnjenjem finala 1. čina, na stranici ''CS Music'', ''www.csmusic.net''] {{jezikk|en.|engleski}} (pristupljeno: 24. ožujka 2020.)
* [http://www.klasika.hr/index.php?p=article&id=2153 Višnja Požgaj: "Scenski šarm", kritika novogodišnjeg koncerta u Lisinskom 30. prosinca 2015. na stranici "Klasika.hr", ''www.klasika.hr''] (objavljeno: 7. prosinca 2016., pristupljeno: 25. ožujka 2020.)
* Naslov knjige: Seviljski brijač ili Uzaludna opreznost {{NSK-zapis|id=000595577}}
* Naslov knjige: Figarova svadba ili Ludi dan {{NSK-zapis|id=000105047}}

[[Kategorija:Wolfgang Amadeus Mozart]]
[[Kategorija:Figaro]]
[[Kategorija:Skladbe klasičnog razdoblja]]

Non più andrai - Povijest promjena

WikiSysop: Bot: Automatski unos stranica