https://enciklopedija.cc/index.php?action=history&feed=atom&title=MonosaharidiMonosaharidi - Povijest promjena2026-07-15T15:54:41ZPovijest promjena ove stranice na wikijuMediaWiki 1.42.3https://enciklopedija.cc/index.php?title=Monosaharidi&diff=609672&oldid=prevWikiSysop: Zamjena teksta - '<!--'''Mo(.*)'''-->' u ''2025-06-22T09:23:20Z<p>Zamjena teksta - '<!--'''Mo(.*)'''-->' u ''</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="hr">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">←Starija inačica</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Inačica od 22. lipanj 2025. u 09:23</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">Redak 1:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">Redak 1:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><!--'''Monosaharidi'''--></del>[[Datoteka:Metabolism of common monosaccharides, and related reactions.png|minijatura|Metabolizam običnih monosaharida i odnosne reakcije.]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Datoteka:Metabolism of common monosaccharides, and related reactions.png|minijatura|Metabolizam običnih monosaharida i odnosne reakcije.]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''Monosaharidi''' ([[Grčki jezik|grč.]] ''mono'' = jedan) su jednostavni [[šećeri]]. Sastoje se od samo jedne [[molekule]] ili jedinice. Obično su bezbojne [[kristaliziranje|kristalizirane]] krutine [[topljivost|topljive]] u vodi. Monosaharidi su gradivni element [[disaharidi|disaharida]] i [[polisaharidi|polisaharida]].</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''Monosaharidi''' ([[Grčki jezik|grč.]] ''mono'' = jedan) su jednostavni [[šećeri]]. Sastoje se od samo jedne [[molekule]] ili jedinice. Obično su bezbojne [[kristaliziranje|kristalizirane]] krutine [[topljivost|topljive]] u vodi. Monosaharidi su gradivni element [[disaharidi|disaharida]] i [[polisaharidi|polisaharida]].</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
</table>WikiSysophttps://enciklopedija.cc/index.php?title=Monosaharidi&diff=38491&oldid=prevWikiSysop: Bot: Automatski unos stranica2021-08-19T23:19:32Z<p>Bot: Automatski unos stranica</p>
<p><b>Nova stranica</b></p><div><!--'''Monosaharidi'''-->[[Datoteka:Metabolism of common monosaccharides, and related reactions.png|minijatura|Metabolizam običnih monosaharida i odnosne reakcije.]]<br />
'''Monosaharidi''' ([[Grčki jezik|grč.]] ''mono'' = jedan) su jednostavni [[šećeri]]. Sastoje se od samo jedne [[molekule]] ili jedinice. Obično su bezbojne [[kristaliziranje|kristalizirane]] krutine [[topljivost|topljive]] u vodi. Monosaharidi su gradivni element [[disaharidi|disaharida]] i [[polisaharidi|polisaharida]].<br />
<br />
Najpoznatiji su: <br />
* [[glukoza]] <br />
* [[fruktoza]] <br />
* [[galaktoza]]<br />
<br />
== Struktura i nazivlje ==<br />
Osim malo iznimaka poput [[deoksiriboza|deoksiriboze]], monosaharidi su kemijske formule : C<sub>''x''</sub>(H<sub>2</sub>O)<sub>''y''</sub>, gdje se konvencijski uzima ''x'' ≥ 3. Monosaharide možemo razvrstati prema broju ''x'' [[ugljik|ugljikovih]] atoma koje sadrže: [[dioza]] (2) [[trioza]] (3) [[tetroza]] (4), [[pentoza]] (5), [[heksoza]] (6), [[heptoza]] (7) i tako dalje (npr. [[oktoza]], [[nonoza]]).<br />
<br />
Najvažniji je monosaharid glukoza [[heksoza]]. Primjeri heptoza su ketoze [[mannoheptuloza]] i [[sedoheptuloza]]. Monosaharide s osam ili više ugljikovih atoma rijetko se promatra jer su vrlo nestabilni.<br />
<br />
== Glukoza ==<br />
''Glavni članak: [[Glukoza]]''<br />
<br />
Glukoza je u određenoj količini uvijek prisutna u ljudskoj [[krv]]i, a zove se i dekstroza ili grožđani šećer. Ime "grožđani šećer" ne znači da on postoji samo u [[Grožđe|grožđu]]. Supstancija je prvi put otkrivena u grožđu pa je po tome dobila ime. Glukoza ili voćni šećer nalazi se u [[Voće|voću]], suptropskom voću, [[Povrće|povrću]], kukuruznom sladu i [[med]]u. Grožđani šećer kao [[zaslađivač]], kao što se prodaje pod imenom ''Natufood'' (''Dextrose''), dobiva se iz [[škrob]]a, [[krumpir]]a ili [[kukuruz]]a.<br />
<br />
== Fruktoza ==<br />
''Glavni članak: [[Fruktoza]]''<br />
<br />
Fruktoza se još naziva i voćni šećer i takav se nalazi na primjer u voću, povrću i medu. U prirodi se međutim najčešće nalazi povezana s glukozom. Taj "dvostruki šećer" zove se saharoza. Suprotno od općeg vjerovanja, fruktoza marke ''Natufood'' ne dobiva se iz voća nego iz [[kukuruzni škrob|kukuruznog škroba]]. Voće sadrži relativno male količine fruktoze zbog čega bi iskorištavanje bilo dugotrajno a cijena fruktoze kao zaslađivača bila bi neumjereno visoka. Još jedna zabluda je uvjerenje da voće sadrži samo voćni šećer. Voće sadrži voćni šećer ali i glukozu i saharozu.<br />
<br />
== Galaktoza ==<br />
''Glavni članak: [[Galaktoza]]''<br />
<br />
Galaktoza je manje poznati [[Šećeri|šećer]]. Nalazi se u mliječnom šećeru, [[Ugljikohidrati|ugljikohidratu]] koji postoji u [[Mlijeko|mlijeku]].<br />
<br />
<br />
[[Kategorija:Ugljikohidrati]]<br />
[[Kategorija:Monosaharidi| ]]</div>WikiSysop