Suradnik10: Zamjena teksta - 'Kategorija:Gradovi u Arizoni, okrug Maricopa' u '{{Gradovi u Arizoni, okrug Maricopa}} Kategorija:Gradovi u Arizoni, okrug Maricopa'

2025-04-08T03:14:41Z

Zamjena teksta - 'Kategorija:Gradovi u Arizoni, okrug Maricopa' u '{{Gradovi u Arizoni, okrug Maricopa}} Kategorija:Gradovi u Arizoni, okrug Maricopa'

←Starija inačica		Inačica od 8. travanj 2025. u 03:14
Redak 297:		Redak 297:
	*[http://wikitravel.org/en/Mesa Putnički vodič kroz Mesu]		*[http://wikitravel.org/en/Mesa Putnički vodič kroz Mesu]

	[[Kategorija:Gradovi u Arizoni, okrug Maricopa]]		{{Gradovi u Arizoni, okrug Maricopa}} [[Kategorija:Gradovi u Arizoni, okrug Maricopa]]

WikiSysop: Bot: Automatska zamjena teksta (-{{Naselje +{{Infookvir naselje)

2021-11-10T07:28:24Z

Bot: Automatska zamjena teksta (-{{Naselje +{{Infookvir naselje)

←Starija inačica		Inačica od 10. studeni 2021. u 07:28
Redak 1:		Redak 1:
	<!--'''Mesa, Arizona'''-->{{~~Naselje~~		<!--'''Mesa, Arizona'''-->{{Infookvir naselje
	\| ime =Mesa		\| ime =Mesa
	\| ime_genitiv =		\| ime_genitiv =

WikiSysop: Bot: Automatski unos stranica

2021-09-24T03:08:39Z

Bot: Automatski unos stranica

Nova stranica

{{Naselje
| ime =Mesa
| ime_genitiv =
| izvorno_ime =
| translit_jezik1 =
| translit_jezik1_vrsta =
| translit_jezik1_info =
| translit_jezik1_vrsta1 =
| translit_jezik1_info1 =
| translit_jezik1_vrsta2 =
| translit_jezik1_info2 =
| translit_jezik1_vrsta3 =
| translit_jezik1_info3 =
| translit_jezik1_vrsta4 =
| translit_jezik1_info4 =
| translit_jezik1_vrsta5 =
| translit_jezik1_info5 =
| translit_jezik1_vrsta6 =
| translit_jezik1_info6 =
| translit_jezik2 =
| translit_jezik2_vrsta =
| translit_jezik2_info =
| translit_jezik2_vrsta1 =
| translit_jezik2_info1 =
| translit_jezik2_vrsta2 =
| translit_jezik2_info2 =
| translit_jezik2_vrsta3 =
| translit_jezik2_info3 =
| translit_jezik2_vrsta4 =
| translit_jezik2_info4 =
| translit_jezik2_vrsta5 =
| translit_jezik2_info5 =
| translit_jezik2_vrsta6 =
| translit_jezik2_info6 =

| slika_panorama =Mesa Temple.jpg
| veličina_slike =280px
| opis_slike =Mormonski hram u Mesi

| slika_zastava =Flag_of_Mesa,_Arizona.svg
| slika_zastava_veličina =100px
| slika_pečat =
| slika_pečat_veličina =
| slika_grb =
| slika_grb_veličina =100px
| slika_amblem_prazno =
| slika_amblem_prazno_veličina =
| slika_amblem_prazno_opis =

| slika_karta =
| veličina_karte =
| opis_karte =
| slika_karta1 =
| veličina_karte1 =
| opis_karte1 =

| slika_lokacijska_karta_država =SAD
| slika_lokacijska_karta_opis ={{PAGENAME}} na karti SAD-a

| nadimak =
| geslo =

| širina-stupnjevi =33
| širina-minute =24
| širina-oznaka =N
| dužina-stupnjevi =111
| dužina-minute =49
| dužina-oznaka =W

| lokacija_ime =[[Popis država|Država]]
| lokacija_info ={{ZD+X/S|SAD}}
| lokacija1_ime =Savezna država
| lokacija1_info =[[Datoteka:Flag of Arizona.svg|20px]] Arizona
| lokacija2_ime =Okrug
| lokacija2_info =[[Okrug Maricopa, Arizona|Maricopa]]
| lokacija3_ime =
| lokacija3_info =

| utemeljenje_ime =
| utemeljenje_datum =
| utemeljenje1_ime =
| utemeljenje1_datum =
| utemeljenje2_ime =
| utemeljenje2_datum =
| utemeljenje3_ime =
| utemeljenje3_datum =
| osnivač =
| nazvan_po =

| dijelovi =
| vrsta_dijelova =
| d1-d50

| vrsta_vlasti =
| vlast_bilješke =
| titula_vođe =Gradonačelnik
| ime_vođe =Scott Smith
| stranka_vođe =
| titula_vođe1 =
| ime_vođe1 =
| titula_vođe2 =
| ime_vođe2 =
| titula_vođe3 =
| ime_vođe3 =
| titula_vođe4 =
| ime_vođe4 =

| površina_bilješke =
| površina_ukupna =324,2 km²
| površina_kopna =323,7 km²
| površina_vode =0,6 km²
| postotak_vode =
| površina_uža =
| površina_šira =
| površina_prazno1_ime =
| površina_prazno1 =
| površina_prazno2_ime =
| površina_prazno2 =
| visina =378 m
| visina_izvor =
| visina_max =
| visina_min =

| stanovništvo_godina =[[2008.]]
| stanovništvo_bilješke =
| stanovništvo =463.552
| stanovništvo_gustoća =1.365,6/km².
| stanovništvo_uže =
| stanovništvo_uže_gustoća =
| stanovništvo_šire =
| stanovništvo_šire_gustoća =
| stanovništvo_prazno1_ime =
| stanovništvo_prazno1 =
| stanovništvo_gustoća_prazno1 =
| stanovništvo_prazno2_ime =
| stanovništvo_prazno2 =
| stanovništvo_gustoća_prazno2 =

| vremenska_zona =
| utc_pomak =-7
| vremenska_zona_DST =
| utc_pomak_DST =
| poštanski_broj =85200-85299
| pozivni_broj =480
| gradovi_prijatelji =Vidi ''[[Mesa, Arizona#Sestrinski gradovi|sestrinski gradovi]]''

| prazno_ime =
| prazno_info =
| prazno1_ime =
| prazno1_info =
| prazno2_ime =
| prazno2_info =
| prazno3_ime =
| prazno3_info =
| prazno4_ime =
| prazno4_info =
| prazno5_ime =
| prazno5_info =
| prazno6_ime =
| prazno6_info =

| web_stranica =http://www.mesaaz.gov/

| bilješke =

}}
'''Mesa''' je grad u okrugu [[Okrug Maricopa, Arizona|Maricopa]], u [[SAD|američkoj]] saveznoj državi [[Arizona|Arizoni]] te se nalazi 20 milja istočno od [[Phoenix, Arizona|Phoenixa]]. Grad je smješten u dijelu East Valley metropolitanskog područja Phoenixa. Na sjeveru je okružen indijanskom zajednicom Salt River Pima-Maricopa u kojoj žive [[Pima]] i [[Maricopa Indijanci]]. Na jugu je grad okružen s gradovima [[Chandler, Arizona|Chandler]] i [[Gilbert, Arizona|Gilbert]], na zapadu gradom [[Tempe, Arizona|Tempeom]] a na istoku s indijanskim mjestom Apache Junction.

Sa preko 460.000 stanovnika, Mesa je veličinom treći najveći grad u [[Arizona|Arizoni]], poslije [[Phoenix, Arizona|Phoenixa]] i [[Tucson, Arizona|Tucsona]] te 38. najveći grad u [[SAD|SAD-u]]. Grad se smatra najvećim gradom u [[SAD|Sjedinjenim Državama]] koji nije konsolidiran u gradski okrug ili koji nije sjedište okruga.

Budući da je Mesa od zapada do istoka veoma duga (29 km)<ref>[http://maps.yahoo.com/#mvt=m&lat=33.40379&lon=-111.738515&zoom=12&q1=N%20phyllis%20and%20w.%20main%20st%2C%20mesa%20az&w0=33.41482167093779%2C-111.77146911621094%3B33.41539481578251%2C-111.68495178222656&q2=n%20114th%20st%20and%20e.%20apache%20trl%2C%20mesa%20az Yahoo maps]</ref> te zbog velike površine od 324,2 km², teritorij je podijeljen na Zapadnu i Istočnu Mesu.<ref>[http://mesaaz.gov/search/default.aspx?cx=015015829240626729465:z3vghkx_ztm&cof=FORID:11;&ie=UTF-8&q=west+mesa&sa=Search#941 City of Mesa – Search Page]</ref><ref>[http://www.mesaaz.gov/transportation/tabdocs/4-09/Item4.pdf Transportation Advisory Board Report]</ref><ref>[http://www.mesaaz.gov/Police/media_releases/2008/barnes-rico_032508.aspx Mesa Police Department – Press Release Archive]</ref>

== Povijest ==
Povijest grada seže barem unatrag 2.000 godina do dolaska [[Hohokam|Hohokama]], starog indijanskog naroda. Oni su izgradili izvorni kanalski sustav. Kanali su bili najveći i najsofisticiraniji u prapovijesnom [[Novi svijet|Novom svijetu]]. Neki su bili široki 27 metara, duboki 3 metra te su se širili 26 km preko pustinje. [[1100.]] godine voda se mogla isporučivati na područje preko 450 km² pretvarajući [[Pustinja Sonora|Sonorsku pustinju]] u [[Poljoprivreda|poljoprivrednu]] oazu. Do [[1450.]] godine [[Hohokam|Hohokami]] su konstruirali kanale duge stotine milja od kojih su mnogi i dan danas u uporabi.<ref>[http://www.mesalibrary.org/about_mesa/mesahistory/hohokam.aspx City of Mesa Library]</ref>

Nestankom Hohokama i prije dolaska ranih doseljenika, ovo područje je bilo malo poznato pa njime nisu kročili istraživači. Do kraja [[19. stoljeće|19. stoljeća]] [[američka vojska]] je u blizini današnje Mese pokorila indijansko plamena [[Apaši|Apaša]] otvarajući si put za izgradnju naselja.

[[Daniel Webster Jones]] vodio je [[Mormoni|mormonsku]] ekspediciju do tog područja. Napuštajući u ožujku [[1877.]] godine [[St. george, Utah|St. George]] u [[Utah|Utahu]], Jones i ostali su stigli do područja [[Lehi, Arizona|Lehi]], koje se nalazilo unutar sjevernog ruba današnje Mese. Ondje je osnovao naselje koje se u početku zvalo ''Jonesville'' i ''Fort Utah'' te nije koristilo naziv Lehi do [[1883.]] godine kada je on usvojen na prijedlog [[Brigham Young Jr.]]<ref>Jenson, Andrew. Encyclopedic History of the Church of Jesus Christ of Latter-day Saints. (salt Lake City: Deseret News Press, 1941.), 426. str.</ref>

Istovremeno, druga ekspedicija pod nazivom First Mesa Company stigla je ondje iz [[Utah|Utaha]] i [[Idaho|Idaha]]. Vođe ekspedicije bili su Crismon, Pomeroy, Robson i Sirrine. Umjesto poziva Daniela W. Jonesa da im se pridruže, oni su se naselili na današnjem vrhu Mese po kojem je grad dobio ime. Iskopali su kanal za navodnjavanje od kojih su neki bili slični kanalima [[Hohokam|Hohokama]]. Voda je prvi puta kroz njih potekla u travnju [[1878.]] godine.<ref>[http://www.mesalibrary.org/about_mesa/mesahistory/firstmesa.aspx Mesa History – First Mesa Company]</ref>
Ekspedicija Second Mesa Company stigla je ovdje [[1879.]] te se [[1880.]] naselila na istočnom dijelu gdje je nekoć bila First Mesa Company. Razlog tome bio je nedostatak raspoloživih obradivih površina. To naselje zvalo se Stringtown.<ref>[http://www.mesalibrary.org/about_mesa/mesahistory/secondmesa.aspx Mesa History – Second Mesa Company]</ref>

[[17. srpnja]] [[1878.]] godine grad Mesa je registrirao 2,6 km² gradskog područja. Prva škola je izgrađena [[1879.]] Grad je [[1883.]] imao 300 stanovnika. Dr. A. J. Chandler koji je kasnije osnovao istoimeni grad [[Chandler, Arizona|Chandler]], radio je na proširenju kanala Mesa [[1895.]] godine kako bi se osigurao dovoljni protok vode za izgradnju [[Elektrana|elektrane]].

Tijekom [[Velika depresija|Velike depresije]] sredstvima iz radničkog progresa osigurana su sredstva za popločavanje [[Ulica|ulica]], novu [[Bolnica|bolnicu]], gradsku vijećnicu i [[Knjižnica|knjižnicu]].<ref>[http://www.mesalibrary.org/about_mesa/mesahistory/mesacity.aspx Mesa History – Mesa City 1878 to Depression]</ref>

Otvaranjem [[Aerodrom|zračnih luka]] Falcon Field i Williams Field početkom [[1940-ih]], na području Mese se počelo kretati više vojnog osoblja. Pojavom klima uređaja i porastom [[Turizam|turizma]], došlo je do naglog povećanja populacije u gradu kao i u ostatku područja Phoenix. Tome je pridonio i rast industrije, posebice zrakoplovnih kompanija tokom [[1950-ih]] i [[1960-ih]]. Krajem [[1960-ih]] polovica stanovništva Mese živjelo je od [[Poljoprivreda|poljoprivrede]], ali je s vremenom napušten takav način rada uvođenjem [[Podzemna željeznica|podzemne željeznice]], čime je stanovništvo prelazilo raditi u [[Industrija|industriju]].<ref>[http://www.mesalibrary.org/about_mesa/mesahistory/wwii.aspx Mesa History – World War II to Present]</ref>

== Demografija ==
{| class="wikitable"
!colspan="3"|Povijest populacije
|-
!Godina!!Populacija!!Povećanje u %
|-
|[[1900.]]||722||---
|-
|[[1910.]]||1.692||134,3%
|-
|[[1920.]]||3.036||79,4%
|-
|[[1930.]]||3.711||22,2%
|-
|[[1940.]]||7.224||94,7%
|-
|[[1950.]]||16.790||132,4%
|-
|[[1960.]]||33.772||101,1%
|-
|[[1970.]]||63.049||86,7%
|-
|[[1980.]]||152.404||141,7%
|-
|[[1990.]]||288.104||89%
|-
|[[2000.]]||396.375||37,6%
|-
|[[2008.]]<ref>[http://www.census.gov/popest/cities/tables/SUB-EST2006-01.csv Table 1: Annual Estimates of the Population for Incorporated Places Over 100,000]</ref><ref>[http://www.census.gov/popest/cities/tables/SUB-EST2007-04-04.csv Annual Estimates of the Population for Incorporated Places in Arizona]</ref>||463.552||16,9%
|-
|}

Prema podacima od [[2006.]] do [[2008.]] godine,<ref>[http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y&-geo_id=16000US0446000&-qr_name=ACS_2008_3YR_G00_DP3YR5&-ds_name=ACS_2008_3YR_G00_&-_lang=en&-redoLog=false&-_sse=on FactFinder]</ref> postotak [[Rasa|rasa]] u Mesi iznosio je:

*bijelci: 84,9% (ne-hispano bijelci: 65,6%)
*hispanoamerikanci ili latinosi: 26,5%
*[[Negroidi|crnci]] ili [[Afroamerikanci|afro-amerikanci]]: 2,7%
*[[Indijanci|indijanci]]: 2,1%
*azijati: 1,8%
*stanovnici sa [[Havaji|Havaja]] i drugih [[Pacifik|pacifičkih]] otoka: 0,2%
*druge rase: 5,8%
*mješavina dvije ili više rasa: 2,5%

Na temelju popisa iz [[2001.]] godine,<ref>[http://factfinder.census.gov/ United States Census Bureau]</ref> u Mesi je živjelo 442.445 stanovnika, od čega je u gradu postojalo 146.643 kućanstva i 99.863 obitelji. Gustoća naseljenosti iznosila je 1,224.4 stanovnika na km². Bilo je 175.701 stambenih jedinica uz prosječnu gustoću naseljenosti od 542.8/km².
Od ukupnog broja kućanstva, u njih 33,4% su živjela djeca mlađa od 18 godina dok je 52,7% bračnih parova živjelo je zajedno. Odnos muškaraca i žena iznosio je 98,2 muškarca na 100 žena, dok je na 95,6% muškaraca bilo 100 žena starih ili starijih od 18 godina.

Prosječna primanja po domaćinstvu su iznosila 42.817 [[Američki dolar|USD]], dok je prosjek u obitelji iznosio 49.232 [[Američki dolar|USD]]. Muškarci su u prosjeku ostvarivali dobit od 35.960 a žene 27.005 [[Američki dolar|USD]]. Prosječni per capita po glavi stanovnika iznosio je 19.601 [[Američki dolar|USD]]. Oko 6,2% obitelji, odnosno 8,9% populacije je živjelo ispod granice [[Siromaštvo|siromaštva]].

Stanovništvo Mese prikazuje veliku gospodarsku raznolikost jer su siromašnija gradska područja izgrađena u blizini onih bogatijih. Tako je gradska četvrt "''Marlborough Mesa''" zajedno s mnogim drugim četvrtima osvojila nagradu zajednice.

== Temperatura ==
Prema podacima od The Weather Channela, najveće temperature u gradu kreću se od [[Lipanj|lipnja]] do [[Kolovoz|kolovoza]] (od 40 do 41,1 °C), dok je najniža temperatura u razdoblju od [[Prosinac|prosinca]] do [[Siječanj|siječnja]] (19,4 °C).<ref name="Weather">[http://preview.weather.com/outlook/health/fitness/wxclimatology/monthly/graph/USAZ0136 Monthly Averages for Mesa, AZ]</ref> Gledajući ukupni godišnji period, prosječna temperatura u gradu iznosi 30,28 °C.<ref name="Weather"/>

== Kulturne znamenitosti ==
[[Datoteka:Mesa Arts Center - West - 2009-09-16.JPG|mini|210px|desno|Umjetnički centar u Mesi]]
[[Datoteka:HohokamPark.jpg|mini|210px|desno|HoHoKam Park]]
*HoHoKam Park: dom bejzbolaške momčadi Chicago Cubs tokom proljetnih priprema. Ondje se održava turnir WAC Baseball Tournament a tamo je tokom ljeta igrao bejzbolaški klub Mesa Miners.
*Mesa umjetnički centar
*Mesa amfiteatar
*Mesa Arizona hram: najveći hram [[Mormoni|Mormonske Crkve]]
*Muzeji:
**Arizona muzej mladih
**Commemorative Air Force: muzej vojnih aviona (B-17 Sentimental Journey)
**Mesa povijesni muzej
**Arizona muzej povijesti prirode
*Arheološka nalazišta
**Mesa Grande Ruins
**Park kanala
*Javne knjižnice
**Glavna knjižnica (Main Library)
**Knjižnica Dobson Ranch Branch
**Knjižnica Red Mountain Branch
*Vodeni park Golfland Sunsplash (pokraj autoceste Ruta 60)
*Bank of America (bivši Western Savings), jedini neboder u Mesi.

== Transport ==
Pokraj Mese se nalazi nekoliko [[Autocesta|autocesta]], kao što su Ruta 60, državna autocesta koja je kod lokalnog stanovništva poznata kao "''Praznovjerna autocesta''" koja prometuje između Apache Junctiona i [[Phoenix, Arizona|Phoenixa]].
Od javnog transporta tu je prijevoz [[Autobus|autobusom]] koji je do srpnja [[2008.]] vozio samo od ponedjeljka do subote. Zbog toga je Mesa bila najveći američki grad bez javnog prijevoza nedjeljom. Na zapadnom dijelu grada nalazi se [[Podzemna željeznica|podzemna željeznica]].

Zračni prijevoz se odvija na dvije [[Aerodrom|zračne luke]]. Falcon Field se nalazi na sjeveroistoku grada te je prvotno izgrađen kao zračna luka za obuku [[RAF|RAF-ovih]] pilota tokom [[Drugi svjetski rat|2. svjetskog rata]]. Završetkom rata, luka je počela s odvijanjem civilnog prometa. Pokraj iste luke nalazi se [[Boeing|Boeingova]] tvornica u kojoj se grade [[Jurišni helikopter|jurišni helikopteri]] [[AH-64 Apache]].
Zračna luka Phoenix-Mesa Gateway nalazi se na jugoistoku grada i opslužuje alternativnu i limitiranu međunarodnu zračnu luku Sky Harbor. Zračna luka Phoenix-Mesa Gateway nekada se zvala Williams Gateway a prije toga bila je zračna baza koja je zatvorena [[1993.]] godine.

== Obrazovanje ==
Gotovo većina obrazovanja u Mesi odvija se u državnim školama, s nekoliko privatnih škola. Također, u Mesi se nalazi koledž koji je najveći u okrugu Maricopa s više od 24.000 redovnih i izvanrednih studenata. Osim toga, u Mesi se nalazi politehnički kampus Sveučilišta Arizona na jugoistoku grada. Ovaj satelitski kampus upisuje preko 6.000 studenata preddiplomskih i diplomskih studija na znanstvenim i inžinjerskim područjima. Treća visoko obrazovna ustanova u Mesi je [[Medicina|Medicinski]] [[Fakultet|fakultet]] sa studijima [[Zdravstvo|zdravstva]].

== Zanimljivosti ==
*u Mesi je [[1981.]] rođen američki [[Košarka|košarkaš]] [[Lee Cummard]] koji je [[2009.]] igrao u [[NBA]] momčadi [[Phoenix Suns]] tokom Ljetne lige.<ref>[http://www.draftexpress.com/profile/Lee-Cummard-5207/ Draft Express]</ref>
*američki [[Country|country]] pjevač i skladatelj [[Waylon Jennings]] pokopan je u Mesi [[2002.]] godine.<ref>[https://web.archive.org/web/20120425235837/http://www.flickr.com/photos/7388762@N03/2221014989/ Waylon Jennings' Grave In the Mesa City Cemetery In Mesa, Arizona]</ref>
*[[Prophecy]], četvrti studijski album američkog [[Metal (glazba)|metal]] sastava [[Soulfly]] sniman je u jesen [[2003.]] u glazbenom studiju The Salzmone Studio Oasis u Mesi.<ref>[http://www.wordiq.com/definition/Prophecy_(album) Prophecy (album) - Definition]</ref>

== Sestrinski gradovi ==
Mesa ima pet sestrinskih gradova, a to su:

*{{ZD|K|KAN}} [[Burnaby]], [[Britanska Kolumbija]], [[Kanada]]
*{{ZD|P|PER}} [[Caraz]], [[Peru]]
*{{ZD|M|MEX}} [[Guaymas]], [[Meksiko]]
*{{ZD|K|KIN}} [[Kaiping]], [[Kina]]
*{{ZD|N|NZL}} [[Upper Hutt]], [[Novi Zeland]]

== Izvori ==
{{izvori}}

== Vanjske poveznice ==
*[http://www.ci.mesa.az.us/cityhome/default.asp Ci.mesa.az.us]
*[http://www.visitmesa.com/ Visit Mesa]
*[http://mesa.azcentral.com/ Vjesti iz Mese]
*[http://www.mesalibrary.org/ Gradska knjižnica]
*[http://www.mesachamber.org/ Mesa Chamber of Commerce]
*[http://wikitravel.org/en/Mesa Putnički vodič kroz Mesu]

[[Kategorija:Gradovi u Arizoni, okrug Maricopa]]

Mesa, Arizona - Povijest promjena

Suradnik10: Zamjena teksta - 'Kategorija:Gradovi u Arizoni, okrug Maricopa' u '{{Gradovi u Arizoni, okrug Maricopa}} Kategorija:Gradovi u Arizoni, okrug Maricopa'

WikiSysop: Bot: Automatska zamjena teksta (-{{Naselje +{{Infookvir naselje)

WikiSysop: Bot: Automatski unos stranica