Manastir Žiča - Povijest promjena

WikiSysop: Bot: Automatska zamjena teksta (-{{Cite book +{{Citiranje knjige)

2022-01-02T16:52:48Z

Bot: Automatska zamjena teksta (-{{Cite book +{{Citiranje knjige)

←Starija inačica		Inačica od 2. siječanj 2022. u 16:52
Redak 78:		Redak 78:

	== Literatura ==		== Literatura ==
	* {{~~Cite book~~\|ref=harv\|last=Благојевић\|first=Милош\|authorlink=Miloš Blagojević\|title=Србија у доба Немањића: Од кнежевине до царства 1168-1371\|year=1989\|location=Београд\|publisher=Вајат\|url=https://books.google.com/books?id=2XBpAAAAMAAJ}}		* {{Citiranje knjige\|ref=harv\|last=Благојевић\|first=Милош\|authorlink=Miloš Blagojević\|title=Србија у доба Немањића: Од кнежевине до царства 1168-1371\|year=1989\|location=Београд\|publisher=Вајат\|url=https://books.google.com/books?id=2XBpAAAAMAAJ}}
	* {{~~Cite book~~\|ref=harv\|last=Богдановић\|first=Димитрије\|authorlink=Dimitrije Bogdanović\|chapter=Преображај српске цркве\|title=Историја српског народа\|url=http://books.google.com/books?id=EugJAQAAIAAJ\|volume=књ. 1\|location=Београд\|publisher=Српска књижевна задруга\|year=1981\|pages=315-327}}		* {{Citiranje knjige\|ref=harv\|last=Богдановић\|first=Димитрије\|authorlink=Dimitrije Bogdanović\|chapter=Преображај српске цркве\|title=Историја српског народа\|url=http://books.google.com/books?id=EugJAQAAIAAJ\|volume=књ. 1\|location=Београд\|publisher=Српска књижевна задруга\|year=1981\|pages=315-327}}
	* {{~~Cite book~~\|ref=harv\|last=Јанковић\|first=Марија\|title=Епископије и митрополије Српске цркве у средњем веку (Bishoprics and Metropolitanates of Serbian Church in Middle Ages)\|url=http://books.google.com/books?id=AmkcAAAAMAAJ\|location=Београд\|publisher=Историјски институт САНУ\|year=1985}}		* {{Citiranje knjige\|ref=harv\|last=Јанковић\|first=Марија\|title=Епископије и митрополије Српске цркве у средњем веку (Bishoprics and Metropolitanates of Serbian Church in Middle Ages)\|url=http://books.google.com/books?id=AmkcAAAAMAAJ\|location=Београд\|publisher=Историјски институт САНУ\|year=1985}}
	* {{Cite journal\|ref=harv\|last=Popović\|first=Svetlana\|title=The Serbian Episcopal sees in the thirteenth century (Српска епископска седишта у XIII веку)\|url=http://books.google.com/books?id=yuAVAQAAMAAJ\|journal=Старинар\|issue=51: 2001\|year=2002\|pages=171-184}}		* {{Cite journal\|ref=harv\|last=Popović\|first=Svetlana\|title=The Serbian Episcopal sees in the thirteenth century (Српска епископска седишта у XIII веку)\|url=http://books.google.com/books?id=yuAVAQAAMAAJ\|journal=Старинар\|issue=51: 2001\|year=2002\|pages=171-184}}

WikiSysop: Bot: Automatska zamjena teksta (-{{Commonscat(.*?)}} +)

2022-01-02T12:43:28Z

Bot: Automatska zamjena teksta (-{{Commonscat(.*?)}} +)

←Starija inačica		Inačica od 2. siječanj 2022. u 12:43
Redak 93:		Redak 93:

	== Vanjske poveznice ==		== Vanjske poveznice ==
	~~{{Commonscat\|Žiča Monastery}}~~
	* [https://www.enciklopedija.hr/Natuknica.aspx?ID=67716 Žiča], [[Hrvatska enciklopedija (LZMK)\|Hrvatska enciklopedija]]		* [https://www.enciklopedija.hr/Natuknica.aspx?ID=67716 Žiča], [[Hrvatska enciklopedija (LZMK)\|Hrvatska enciklopedija]]
	* [http://www.zica.org.rs Službena web stranica]		* [http://www.zica.org.rs Službena web stranica]

WikiSysop: Bot: Automatska zamjena teksta (-{{cite web +{{Citiranje weba)

2021-12-09T19:25:34Z

Bot: Automatska zamjena teksta (-{{cite web +{{Citiranje weba)

←Starija inačica		Inačica od 9. prosinac 2021. u 19:25
Redak 23:		Redak 23:
	\| opis_slike2 =		\| opis_slike2 =
	}}		}}
	'''Manastir Žiča''' ([[srpski jezik\|srpski]]: ''Манастир Жича'') [[Srbija\|srpski]] je [[Srednji vijek\|srednjovjekovni]] [[manastir]] iz prve polovice [[13. stoljeće\|13. stoljeća]], koji se nalazi u blizini [[Kraljevo\|Kraljeva]] i pripada [[Eparhija žička\|Eparhiji žičkoj]] [[Srpska pravoslavna crkva\|Srpske pravoslavne crkva]]. Podigao ju je prvi [[Srpsko kraljevstvo\|kralj Srbije]] iz dinastije [[Nemanjići\|Nemanjića]], [[Stefan Nemanjić]] (veliki župan [[1196.]] – [[1217.]], kralj [[1217.]] – [[1228.]]), od [[1206.]] do [[1221.]] godine.<ref name="Историја">{{~~cite web~~\|url=http://zica.org.rs/o-manastiru/istorija-manastira-zice/\|title=Историја манастира Жиче\|accessdate=May 17 2020}}</ref> Stefan Nemanjić također je naredio da se budući [[Srpsko kraljevstvo\|kraljevi Srbije]] krune u Žiči.<ref>{{Cite journal\|last=Kalić\|first=Jovanka\|date=2017\|title=The First Coronation Churches of Medieval Serbia\|url=\|journal=BALCANICA\|publication-place=Belgrade\|volume=XLVIII\|pages=\|via=}}</ref> Značajnu ulogu u podizanju manastira imao je i njegov brat, [[Sveti Sava]] ([[1219.]] – [[1233.]])<ref name="СК" /> Poslije stjecanja crkvene samostalnosti [[1219.]] godine, u Žiči je smješteno sjedište autokefalne [[Srpska arhiepiskopija\|srpske arhiepiskopije]]. Početkom [[1290-ih]], manastir je stradao u napadu [[Mongolsko Carstvo\|Mongola]], poslije čega je sjedište arhiepiskopije preneseno u [[Manastir Pećka patrijarhija\|Svete Apostole]] kod [[Peć (grad)\|Peći]], a sam je manastir početkom [[14. stoljeće\|14. stoljeća]] obnovio kralj [[Stefan Uroš II. Milutin]] ([[1282.]] – [[1321.]]). Tijekom [[Srednji vijek\|srednjega vijeka]], u Žiči su ustoličivani [[Episkop (pravoslavlje)\|episkopi]] i okrunjeni kraljevi iz [[Nemanjići\|dinastije Nemanjića]], zbog čega je poznata i kao ''Sedmovrata''.<ref name="ГЈ">{{cite news\|first=\|last=\|authorlink= \|others= \|title=Svetinja srpskih kraljeva\|url=https://web.archive.org/web/20140225120033/https://www.glas-javnosti.rs/clanak/glas-javnosti-03-12-2007/svetinja-srpskih-kraljeva\|work= \|publisher=[[Glas Javnosti\|Глас Јавности]]\|date=\|accessdate=May 17 2020}}</ref>		'''Manastir Žiča''' ([[srpski jezik\|srpski]]: ''Манастир Жича'') [[Srbija\|srpski]] je [[Srednji vijek\|srednjovjekovni]] [[manastir]] iz prve polovice [[13. stoljeće\|13. stoljeća]], koji se nalazi u blizini [[Kraljevo\|Kraljeva]] i pripada [[Eparhija žička\|Eparhiji žičkoj]] [[Srpska pravoslavna crkva\|Srpske pravoslavne crkva]]. Podigao ju je prvi [[Srpsko kraljevstvo\|kralj Srbije]] iz dinastije [[Nemanjići\|Nemanjića]], [[Stefan Nemanjić]] (veliki župan [[1196.]] – [[1217.]], kralj [[1217.]] – [[1228.]]), od [[1206.]] do [[1221.]] godine.<ref name="Историја">{{Citiranje weba\|url=http://zica.org.rs/o-manastiru/istorija-manastira-zice/\|title=Историја манастира Жиче\|accessdate=May 17 2020}}</ref> Stefan Nemanjić također je naredio da se budući [[Srpsko kraljevstvo\|kraljevi Srbije]] krune u Žiči.<ref>{{Cite journal\|last=Kalić\|first=Jovanka\|date=2017\|title=The First Coronation Churches of Medieval Serbia\|url=\|journal=BALCANICA\|publication-place=Belgrade\|volume=XLVIII\|pages=\|via=}}</ref> Značajnu ulogu u podizanju manastira imao je i njegov brat, [[Sveti Sava]] ([[1219.]] – [[1233.]])<ref name="СК" /> Poslije stjecanja crkvene samostalnosti [[1219.]] godine, u Žiči je smješteno sjedište autokefalne [[Srpska arhiepiskopija\|srpske arhiepiskopije]]. Početkom [[1290-ih]], manastir je stradao u napadu [[Mongolsko Carstvo\|Mongola]], poslije čega je sjedište arhiepiskopije preneseno u [[Manastir Pećka patrijarhija\|Svete Apostole]] kod [[Peć (grad)\|Peći]], a sam je manastir početkom [[14. stoljeće\|14. stoljeća]] obnovio kralj [[Stefan Uroš II. Milutin]] ([[1282.]] – [[1321.]]). Tijekom [[Srednji vijek\|srednjega vijeka]], u Žiči su ustoličivani [[Episkop (pravoslavlje)\|episkopi]] i okrunjeni kraljevi iz [[Nemanjići\|dinastije Nemanjića]], zbog čega je poznata i kao ''Sedmovrata''.<ref name="ГЈ">{{cite news\|first=\|last=\|authorlink= \|others= \|title=Svetinja srpskih kraljeva\|url=https://web.archive.org/web/20140225120033/https://www.glas-javnosti.rs/clanak/glas-javnosti-03-12-2007/svetinja-srpskih-kraljeva\|work= \|publisher=[[Glas Javnosti\|Глас Јавности]]\|date=\|accessdate=May 17 2020}}</ref>

	Glavna manastirska crkva, podignuta u [[Raški stil\|Raškome stilu]], posvećena je ''Vaznesenju Hristovom'' ([[Uzašašće]]) i prema mišljenju akademika i povjesničara umjetnosti [[Vojislav J. Đurić\|Vojislava J. Đurića]] crkva Vaznesenja Hristovog:		Glavna manastirska crkva, podignuta u [[Raški stil\|Raškome stilu]], posvećena je ''Vaznesenju Hristovom'' ([[Uzašašće]]) i prema mišljenju akademika i povjesničara umjetnosti [[Vojislav J. Đurić\|Vojislava J. Đurića]] crkva Vaznesenja Hristovog:

WikiSysop: Bot: Automatski unos stranica

2021-12-09T15:29:17Z

Bot: Automatski unos stranica

Nova stranica

{{Infookvir vjerski objekt
| ime = Manastir Žiča
| slika = Žiča_Monastery,_overview._Near_Kraljevo,_Serbia.jpg
| veličina_slike = 250 px
| opis_slike = Pogled na manastirsku crkvu
| prijašnja_imena =
| lokacija = [[Žiča (Kraljevo)|Žiča]], [[Kraljevo]], [[Srbija]]
| koordinate = {{coord|43|41|46.68|N|20|38|44.66|E|display=inline,title}}
| cijena_izgradnje =
| arhitekt =
| godine izgradnje =
| godina završetka =
| renoviran =
| srušen =
| religija = [[Srpska pravoslavna crkva]]
| patron =
| fasada =
| arhitektonski stil=
| materijal =
| dimenzije =
| slika2 =
| veličina_slike2 =
| opis_slike2 =
}}
'''Manastir Žiča''' ([[srpski jezik|srpski]]: ''Манастир Жича'') [[Srbija|srpski]] je [[Srednji vijek|srednjovjekovni]] [[manastir]] iz prve polovice [[13. stoljeće|13. stoljeća]], koji se nalazi u blizini [[Kraljevo|Kraljeva]] i pripada [[Eparhija žička|Eparhiji žičkoj]] [[Srpska pravoslavna crkva|Srpske pravoslavne crkva]]. Podigao ju je prvi [[Srpsko kraljevstvo|kralj Srbije]] iz dinastije [[Nemanjići|Nemanjića]], [[Stefan Nemanjić]] (veliki župan [[1196.]] – [[1217.]], kralj [[1217.]] – [[1228.]]), od [[1206.]] do [[1221.]] godine.<ref name="Историја">{{cite web|url=http://zica.org.rs/o-manastiru/istorija-manastira-zice/|title=Историја манастира Жиче|accessdate=May 17 2020}}</ref> Stefan Nemanjić također je naredio da se budući [[Srpsko kraljevstvo|kraljevi Srbije]] krune u Žiči.<ref>{{Cite journal|last=Kalić|first=Jovanka|date=2017|title=The First Coronation Churches of Medieval Serbia|url=|journal=BALCANICA|publication-place=Belgrade|volume=XLVIII|pages=|via=}}</ref> Značajnu ulogu u podizanju manastira imao je i njegov brat, [[Sveti Sava]] ([[1219.]] – [[1233.]])<ref name="СК" /> Poslije stjecanja crkvene samostalnosti [[1219.]] godine, u Žiči je smješteno sjedište autokefalne [[Srpska arhiepiskopija|srpske arhiepiskopije]]. Početkom [[1290-ih]], manastir je stradao u napadu [[Mongolsko Carstvo|Mongola]], poslije čega je sjedište arhiepiskopije preneseno u [[Manastir Pećka patrijarhija|Svete Apostole]] kod [[Peć (grad)|Peći]], a sam je manastir početkom [[14. stoljeće|14. stoljeća]] obnovio kralj [[Stefan Uroš II. Milutin]] ([[1282.]] – [[1321.]]). Tijekom [[Srednji vijek|srednjega vijeka]], u Žiči su ustoličivani [[Episkop (pravoslavlje)|episkopi]] i okrunjeni kraljevi iz [[Nemanjići|dinastije Nemanjića]], zbog čega je poznata i kao ''Sedmovrata''.<ref name="ГЈ">{{cite news|first=|last=|authorlink= |others= |title=Svetinja srpskih kraljeva|url=https://web.archive.org/web/20140225120033/https://www.glas-javnosti.rs/clanak/glas-javnosti-03-12-2007/svetinja-srpskih-kraljeva|work= |publisher=[[Glas Javnosti|Глас Јавности]]|date=|accessdate=May 17 2020}}</ref>

Glavna manastirska crkva, podignuta u [[Raški stil|Raškome stilu]], posvećena je ''Vaznesenju Hristovom'' ([[Uzašašće]]) i prema mišljenju akademika i povjesničara umjetnosti [[Vojislav J. Đurić|Vojislava J. Đurića]] crkva Vaznesenja Hristovog:
{{Citat|kada je bila gotova, postala je uzor i ostala to kroz čitav 13. vek, time je u istoriji raškog graditeljstva, kao zametak novog razdoblja, zauzela ključno mesto.|<ref name="ИСН I">Skupina autora, (1981.). [[Istorija srpskog naroda (knjiga)|Istorija srpskog naroda I.]] Beograd. str. 390., 410., 443.</ref>}}

U njenoj se unutrašnjosti nalaze dva sloja [[živopis]]a<ref name="СК" />:
* stariji, nastao oko [[1220.]] godine i pripada tzv. [[Zlatno doba srpskog slikarstva|Zlatnome dobu srpskoga slikarstva]].
* mlađi, nastao početkom [[14. stoljeće|14. stoljeća]] i pripada slikarstvu iz doba kralja [[Stefan Uroš II. Milutin|Stefana Uroša II. Milutina]], stvaranoga pod utjecajem [[Renesansa Paleloga|Renesanse Paleologa]] za koje se može reći da su reprezentativni primjeri slikarstva svoga doba.<ref name="СК" /> Unutar manastirskoga kompleksa, istočno od glavne crkve, nalazi se manja crkva, posvećena [[Teodor iz Amasije|svetome Teodoru iz Amasije]] i [[Teodor iz Herakleje|svetomu Teodoru iz Herakleje]], podignuta u [[14. stoljeće|14. stoljeću]].<ref name="СК" />

Tijekom razdoblja [[Srbija u Osmanskom Carstvu|osmanske vladavine]] manastir je u više navrata zapušten, nakon čega je obnavljan. Između [[Prvi svjetski rat|Prvoga]] i [[Drugi svjetski rat|Drugoga svjetskoga rata]], manastir je doživio veliku obnovu, a najopsežniji radovi na njegovoj konzervaciji, izvedeni su nakon [[potres]]a koji je to područje pogodio 1987. godine.<ref name="СК" />

Manastir Žiča [[1979.]] godine proglašen je [[Spomenik kulture od izuzetnog značaja|spomenikom kulture od izuzetnoga značaja]]<ref name="СК" /> te se nalazi pod zaštitom [[Srbija|Republike Srbije]]. Postojale su [[Žičke povelje]].

== Povijest ==
[[Datoteka:AbadíaDeZica--belgradewhitecit00amesrich.jpg|mini|left|250 px|Manastir Žiča [[1889.]] godine.]]
Manastir Žiču, kao svoju zadužbinu, podigao je [[Stefan Nemanjić]], ali se ne zna pouzdano u kojemu je razdoblju ona podignuta. Početak radova datira se na sam početak [[13. stoljeće|13. stoljeća]], u [[1206.]] ili [[1207.]] godinu, a smatra se da su radovi na arhitekturi i djelomično na živopisu manastirske crkve okončani do velikoga sabora održanoga u Žiči, na hramovnu [[Krsna slava|slavu]] Spasovdan ([[Uzašašće]]), [[20. svibnja]] [[1221.]] godine.

Njen [[ktitor]], dobio je od [[Honorije III.|pape Honorija III.]] ([[1216.]] – [[1227.]]) kraljevski [[vijenac]] [[1217.]] godine i smatra se da je sam čin krunjenja obavljen u Žiči, tijekom te ili naredne godine.<ref name="Историја" /> Poslije stjecanja crkvene nezavisnosti [[1219.]] godine, kada je u [[Niceja|Niceji]] Stefanov brat [[Sveti Sava|Sava]] postavljen za prvoga srpskoga arhiepiskopa, Žiča je postala sjedište [[Srpska arhiepiskopija|novoosnovane arhiepiskopije]] i u njoj su [[1220.]] godine.<ref name="Историја" /> postavljeni episkopi 7 novih episkopija:
* [[Zetska eparhija|Zetske]] ([[Sveti Arhangeli na Prevlaci|Sveti Arhangeli]] na [[Miholjska prevlaka|Prevlaci]])
* [[Humska eparhija|Humske]] ([[Manastir Presveta Bogorodica Stonska|Presveta Bogorodica]] u [[Ston]]u)
* [[Mitropolija dabrobosanska|Dabarske]] ([[Manastir Banja|Sveti Nikola Dabarski]] u [[Banja (Priboj)|Banji]] kod [[Priboj]]a)
* [[Moravička eparhija|Moravičke]] ([[Crkva Svetog Ahilija u Arilju|Sveti Ahilije]] u [[Arilje|Arilju]])
* [[Budimljanska eparhija|Budimljanske]] ([[Manastir Đurđevi stupovi (Crna Gora)|Sveti Đorđe]] u [[Berane|Beranama]])
* [[Hvostanska eparhija|Hvostanske]] ([[Ruševine manastira Bogorodice Hvostanske|Bogorodica Hvostanska]] kod [[Peć]]i)
* [[Toplička eparhija|Topličke]] ([[Manastir Svetog Nikole kod Kuršumlije|Sveti Nikola Toplički]] u [[Kuršumlija|Kuršumliji]])
koje su uz tri stare:
* [[Raška eparhija|Raške]] ([[Crkva Svetih apostola Petra i Pavla u Rasu|Sveti Petar i Pavle]] u [[Stari Ras|Rasu]])
* [[Prizrenska eparhija|Prizrenske]] ([[Crkva Bogorodica Ljeviška|Bogorodičina crkva]] u [[Prizren]]u)
* [[Lipljanska eparhija|Lipljanske]] ([[Manastir Gračanica|Bogorodičina crkva]] u [[Gračanica (Priština)|Gračanici]])
i [[Žička eparhija|Žičku]], činile autokefalnu srpsku arhiepiskopiju.{{sfn|Благојевић|1989|p=73-74}}

Na svome povratku iz Niceje u Srbiju, Sava je sa sobom iz [[Carigrad]]a doveo slikare<ref name="ИСН I" /> koji su započeli radove na živopisanju manastirske crkve.

Krajem 13. stoljeća, Žiča je stradala u pljačkaškome naletu [[Mongolsko Carstvo|Mongola]]. Točna godina njenoga razaranja nije utvrđena, ali se smatra da se to desilo neposredno nakon [[1291.]] godine, tijekom upada vidinskoga kneza [[Šišman Vidinski|Šišmana]] u Srbiju.<ref name="ИСН I" /> Njegov upad, došao je kao reakcija na združenu akciju kraljeva [[Stefan Dragutin|Stefana Dragutina]] (kralj Srbije [[1276.]] – [[1282.]], kralj [[Srijem]]a [[1282.]] – [[1316.]]) i [[Stefan Uroš II. Milutin|Stefana Uroša II. Milutina]], koji su uništili snage [[Drman i Kudelin|Drmana i Kudelina]] u [[Ždrelo (mlavsko)|Ždrelu]] i pripojili [[Braničevo (područje)|Braničevo]] Dragutinovoj državi. Pošto su Drman i Kudelin priznavali vrhovnu vlast [[Nogaj-kan|Nogaj-kana]], kana [[Zlatna Horda|Zlatne Horde]] (? – [[1299.]]), kao i Šišman, njegove snage, ojačane odredima Zlatne Horde, upale su u Srbiju i prodrle do [[Peć (grad)|Peći]]. Međutim, njihov upad vrlo je brzo suzbijen, a Milutinove su snage u protunapadu zauzele [[Vidin]] i primorale Šišmana na predaju.

Početkom 14. stoljeća, u doba kralja Milutina, započela je obnova Žiče, a razni radovi na manastirskome kompleksu obavljani su tijekom čitave prve polovice 14. stoljeća. Iako je sjedište [[Srpska pravoslavna crkva|srpske pravoslavne crkve]] preneseno u [[Manastir Pećka patrijarhija|Svete Apostole]] kod [[Peć (grad)|Peći]], njeni arhiepiskopi, a potom i patrijarsi često su boravili u Žiči,<ref name="SS">[[Stanoje Stanojević]] (''pokretač i urednik''), ''„[[Narodna enciklopedija]] Srba, Hrvata i Slovenaca“'' I. knjiga, (''II. fototipsko izdanje''), [[Beograd]] [[1925.]] ([[Novi Sad]], [[2001.]])</ref> naročito od posljednjih desetljeća 14. stoljeća, kada su [[Osmansko Carstvo|Osmanlije]] sve više ugrožavale južne dijelove Srbije, u kojima se nalazila [[Peć (grad)|Peć]]. U Žiči je [[1429.]] godine despot [[Đurađ Branković]] ([[1427.]] – [[1456.]]) izdao povelju [[Sveta Gora|svetogorskome]] [[Manastir Esfigmen|manastiru Esfigmenu]] (tzv. [[Esfigmenska povelja]]).

Nakon pada Srbije, [[1459.]] godine manastir Žiča je stradao, iako se točno doba njegovoga rušenja ne zna, poznato je da je žički [[iguman]] s dvojicom monaha [[1520.]] godine osnovao [[Manastir Šišatovac|manastir Šišatovac]] na [[Fruška gora|Fruškoj gori]].<ref name="СК">[http://spomenicikulture.mi.sanu.ac.rs/spomenik.php?id=675 „Manastir Šišatovac — Spomenici kulture u Srbiji”]. [[SANU]]. (iz knjige Pejić, Svetlana; Milić, Mileta, ur. (1998). „Šišatovac, manastir”.[https://books.google.com/books/about/Spomeni%C4%8Dko_nasle%C4%91e_Srbije.htm Spomeničko nasleđe Srbije: nepokretna kulturna dobra od izuzetnog i od velikog značaja]. Beograd: Republički zavod za zaštitu spomenika kulture. str. 459. ISBN 8680879126.</ref> Mitropolit smederevski Zaharije [[1562.]] godine zatekao je napuštenu Žiču, zbog čega on obnavlja monaške prostorije, a u manastiru je [[1587.]] godine preminuo [[Patrijarh srpski Gerasim|patrijarh Gerasim]] ([[1575.]] – [[1586.]]).<ref name="SS" /> Osmanski [[defter]]i iz [[16. stoljeće|16. stoljeća]] navode da je u Žiči tada bilo [[monah]]a, kao i radove na obnovi [[egzonarteks]]a manastirske crkve.<ref name="ЈоР">{{cite news|last=Stojić|first=Dušan|authorlink= |others= |title=Jača od ratova|url=http://www.novosti.rs/dodatni_sadrzaj/clanci.119.html:278044-Jaca-od-ratova|work= |publisher=[[Večernje novosti (dnevni list, Beograd)|Večernje novosti]]|date=October 8 2006|accessdate=May 18 2020}}</ref> U razdoblju između [[1614.]] i [[1647.]] godine, pouzdano se zna da je Žiča bila napuštena<ref name="SS" />, a iako su na zidovima kompleksa zabilježeni natpisi koji se datiraju u razne dijelove [[15. stoljeće|15. stoljeća]], ne može se sa sigurnošću tvrditi je li se u manastiru odvijao normalan život.<ref name="Deseti">[http://zica.org.rs/o-manastiru/istorija-manastira-zice/stradanja-manastira-zice/ СТРАДАЊА МАНАСТИРА ЖИЧЕ], pristupljeno 18. svibnja 2020.</ref> Poznato je da je u doba kada je manastirska crkva dobila krov, [[1730.]] godine pod ariljskime mitropolitom Josifom, manastir dosta dugo bio napušten<ref name="SS" />. Krajem [[18. stoljeće|18. stoljeća]] u manastiru radi škola<ref name="SS" />, a [[Karađorđe]] [[1806.]] godine posjećuje manastir, nakon čega je u njemu podigao monaške prostorije na četiri kata.<ref name="SS" /><ref name="Deseti" />. Poslije propasti [[Prvi srpski ustanak|Prvoga srpskoga ustanka]], Osmanlije su ponovo porušile manastir.

Radove na obnovi Žiče, započeo je [[1856.]] godine, novopostavljeni episkop žički [[Joanikije Nešković|Joanikije]] ([[1849.]] – [[1854.]], [[1854.]] – [[1873.]])<ref name="SS" />, a novovjekovni [[Kraljevina Srbija|kraljevi Srbije]] [[Aleksandar Obrenović]] ([[1889.]] – [[1903.]])<ref name="ŠD">{{cite news|last=Stojić|first=Dušan|authorlink= |others= |title=Štit duha|url=http://www.novosti.rs/dodatni_sadrzaj/clanci.119.html:278043-Stit-duha|work= |publisher=[[Večernje novosti (dnevni list, Beograd)|Večernje novosti]]|date=October 7 2006. |accessdate=May 18 2020}}</ref> i [[Petar I. Karađorđević]] ([[1904.]] – [[1921.]])<ref name="ŠD" /> su tijekom svojih krunjenja u Žiči [[pomazanje|pomazani]], nadovezujući se na tradicije Nemanjića. Početkom [[1858.]] godine u manastir je stiglo zvono od 478 funti, poklon iz [[Beograd]]a. Isto je darovao srpski vojvoda [[Toma Vučić Perišić]], u spomen svoje supruge Agnije, preminule [[1855.]] godine. U natpisu na zvonu koji je ostarjeli vojvoda dao urezati, pisalo je da on to zvono daje i u čast i slavu apostola i [[Sv. Luka|evanđelista Luke]], svoga zaštitnika.<ref>"Srbski dnevnik", Novi Sad 1858. godine</ref>

Za vrijeme [[Prvi svjetski rat|Prvoga svjetskoga rata]], Žiča je ponovo stradala, zbog čega su [[1925.]] godine započeli radovi na obnovi manastirskoga kompleksa. Sama manastirska crkva obnovljena je prema projektu [[Aleksandar Deroko|Aleksandra Deroka]],<ref name="OT">{{cite news|last=Stojić|first=Dušan|authorlink= |others= |title=Obnova traje|url=http://www.novosti.rs/dodatni_sadrzaj/clanci.119.html:278046-Obnova-traje|work= |publisher=[[Večernje novosti (dnevni list, Beograd)|Večernje novosti]]|date= October 10 2006 |accessdate= May 18 2020}}</ref> a radovi na manastiru nisu prestajali do početka [[Drugi svjetski rat|Drugoga svjetskoga rata]].

Tijekom okupacije Srbije, dana [[10. srpnja]] [[1941.]] godine [[Wehrmacht|njemačka vojska]] bombardirala je i zapalila manastir,<ref>[http://www.novosti.rs/vesti/naslovna/aktuelno.293.html:413566-Arhimandrit-Jovan-Radosavljevic-Gledao-sam-kako-Zicu-ruse-bombe Arhimandrit Jovan Radosavljević: Gledao sam kako Žiču ruše bombe („Večernje novosti“, 7. siječnja 2013.)], pristupljeno 18. svibnja 2020.</ref> a tadašnji episkop žički [[Nikolaj Velimirović]] odveden je u [[Sabirni logor Dachau|koncentracijski logor Dahau]].

Poslije rata, obavljeni su radovi na obnovi manastirske crkve i episkopskoga doma [[1965.]] godine <ref name="OT" />, ali je jak potres [[1987.]] godine ponovo porušio manastirski kompleks. Poslije toga, započeli su opsežni radovi na obnovi čitavoga manastira, kojima je rukovodila [[Milka Čanak-Medić]]<ref name="OT" />, tijekom kojih je crkvi Svetoga Spasa vraćen autentičan izgled s početka [[18. stoljeće|18. stoljeća]].

Početkom [[21. stoljeće|21. stoljeća]], nizom manifestacija proslavljeno je 800 godina manastira Žiče.

[[Gerasim Krstić]] bio je duhovnik manastira od [[1960.]] do [[2009.]] godine.

== Izvori ==
{{izvori}}

== Literatura ==
* {{Cite book|ref=harv|last=Благојевић|first=Милош|authorlink=Miloš Blagojević|title=Србија у доба Немањића: Од кнежевине до царства 1168-1371|year=1989|location=Београд|publisher=Вајат|url=https://books.google.com/books?id=2XBpAAAAMAAJ}}
* {{Cite book|ref=harv|last=Богдановић|first=Димитрије|authorlink=Dimitrije Bogdanović|chapter=Преображај српске цркве|title=Историја српског народа|url=http://books.google.com/books?id=EugJAQAAIAAJ|volume=књ. 1|location=Београд|publisher=Српска књижевна задруга|year=1981|pages=315-327}}
* {{Cite book|ref=harv|last=Јанковић|first=Марија|title=Епископије и митрополије Српске цркве у средњем веку (Bishoprics and Metropolitanates of Serbian Church in Middle Ages)|url=http://books.google.com/books?id=AmkcAAAAMAAJ|location=Београд|publisher=Историјски институт САНУ|year=1985}}
* {{Cite journal|ref=harv|last=Popović|first=Svetlana|title=The Serbian Episcopal sees in the thirteenth century (Српска епископска седишта у XIII веку)|url=http://books.google.com/books?id=yuAVAQAAMAAJ|journal=Старинар|issue=51: 2001|year=2002|pages=171-184}}

== Vidi još ==
* [[Eparhija žička]]
* [[Srpska arhiepiskopija]]
* [[Stefan Nemanjić]]
* [[Popis manastira Srpske pravoslavne crkve]]
* [[Rafailo Stevanović]]
* [[Valerijan Bošnjaković]]
* [[Antonije Dragović]]

== Vanjske poveznice ==
{{Commonscat|Žiča Monastery}}
* [https://www.enciklopedija.hr/Natuknica.aspx?ID=67716 Žiča], [[Hrvatska enciklopedija (LZMK)|Hrvatska enciklopedija]]
* [http://www.zica.org.rs Službena web stranica]
* [http://www.novosti.rs/dodatni_sadrzaj/clanci.119.html:278042-Feniks-srpstva „Осам векова Жиче“], „Osam vekova Žiče“, [[Dušan Stojić]], ''[[Večernje novosti (dnevni list, Beograd)|Večernje novosti]]'', feljton, 7 nastavaka, 6. – 12. listopada 2006.
* [http://www.discoverserbia.org/sr/raska-i-ibarska-dolina/manastir-zica Manastir Žiča] Kompletan vodič kroz Srbiju
* [http://www.blic.rs/Vesti/Drustvo/213252/Kraljev-krst-ponovo-u-Zici Kraljev krst ponovo u Žiči („Blic“, 22. listopada 2010.)]
* [http://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:338993-Dragulj-iz-riznice-Svetog-Save Dragulj iz riznice Svetog Save („Večernje novosti“, 22. srpnja 2011.)]
* [http://vimeo.com/25653457 Videozapis iz zraka]
* [http://www.zica.org.rs/srpski/zicka-povelja ЖИЧКА ПОВЕЉА]
* [http://www.zaduzbine-nemanjica.rs/Zica/index.htm МАНАСТИР СВЕТА ЖИЧА]

[[Kategorija:Srpska pravoslavna crkva]]
[[Kategorija:Manastiri u Srbiji]]
[[Kategorija:Srednjovjekovna Srbija]]
[[Kategorija:Spomenici kulture od izuzetnog značaja Republike Srbije]]