https://enciklopedija.cc/index.php?action=history&feed=atom&title=M%27zabM'zab - Povijest promjena2026-07-18T00:47:58ZPovijest promjena ove stranice na wikijuMediaWiki 1.42.3https://enciklopedija.cc/index.php?title=M%27zab&diff=585817&oldid=prevWikiSysop: Zamjena teksta - '<!--'''M(.*)'''-->' u ''2025-05-27T14:19:12Z<p>Zamjena teksta - '<!--'''M(.*)'''-->' u ''</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="hr">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">←Starija inačica</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Inačica od 27. svibanj 2025. u 14:19</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">Redak 1:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">Redak 1:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><!--'''M'zab'''--></del>{{UNESCO – svjetska baština</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{UNESCO – svjetska baština</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|ime mjesta = Dolina M'zab</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|ime mjesta = Dolina M'zab</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|slika = Beni-Izguen.jpg</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|slika = Beni-Izguen.jpg</div></td></tr>
</table>WikiSysophttps://enciklopedija.cc/index.php?title=M%27zab&diff=557641&oldid=prevSuradnik10: Zamjena teksta - '{{UNESCO-svjetska baština' u '{{UNESCO – svjetska baština'2025-04-18T02:45:32Z<p>Zamjena teksta - '{{UNESCO-svjetska baština' u '{{UNESCO – svjetska baština'</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="hr">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">←Starija inačica</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Inačica od 18. travanj 2025. u 02:45</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">Redak 1:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">Redak 1:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><!--'''M'zab'''-->{{UNESCO<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">-</del>svjetska baština</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><!--'''M'zab'''-->{{UNESCO <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>svjetska baština</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|ime mjesta = Dolina M'zab</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|ime mjesta = Dolina M'zab</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|slika = Beni-Izguen.jpg</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|slika = Beni-Izguen.jpg</div></td></tr>
</table>Suradnik10https://enciklopedija.cc/index.php?title=M%27zab&diff=283686&oldid=prevWikiSysop: no summary specified2021-11-02T13:05:26Z<p>no summary specified</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="hr">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">←Starija inačica</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Inačica od 2. studeni 2021. u 13:05</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l36">Redak 36:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">Redak 36:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==Izvori==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==Izvori==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{commonscat|Mzab}}</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{izvori}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{izvori}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
</table>WikiSysophttps://enciklopedija.cc/index.php?title=M%27zab&diff=167586&oldid=prevWikiSysop: Bot: Automatski unos stranica2021-09-28T03:20:58Z<p>Bot: Automatski unos stranica</p>
<p><b>Nova stranica</b></p><div><!--'''M'zab'''-->{{UNESCO-svjetska baština<br />
|ime mjesta = Dolina M'zab<br />
|slika = Beni-Izguen.jpg<br />
|godina = [[1982.]] <small>(6. zasjedanje)</small><br />
|vrst baštine = Kulturno dobro<br />
|mjerilo = ii, iii, v<br />
|ugroženost = -<br />
|poveznica = http://whc.unesco.org/en/list/188<br />
|država = {{ZD+X/A|ALŽ}} <br />
}}<br />
'''M'zab''' ili '''Tumzabt''' ([[Tumzabt jezik|tumzabtski]]: ''Aghlan'', [[arapski]]: مزاب) je područje u sjevernoj [[Sahara|Sahari]], u [[alžir]]skom [[vilajet]]u [[Ghardaïa]]. Nalazi se oko 500&nbsp;km južno od [[Alžir (grad)|grada Alžira]] i ima oko 360.000 stanovnika. Cijelo područje je smješteno na vapnenačkoj visoravni i naziva se dolinom Mzab (''Uadi M'zab'') ili ''Pentapolis''. U njemu se nalaze četiri tradicionalna utvrđena naselja (''ksur'') koja su osnovali [[Ibaditi]] u 10. stoljeću, a sačuvana su gotovo netaknuta. Zbog njihove jednostavne, ali funkcionalne arhitekture koja se savršeno prilagodila krajoliku, te poštuvanja obiteljske privatnosti i društvenog života zajednice, ova naselja su upisana na [[UNESCO]]-v [[popis mjesta svjetske baštine u Africi]] 1982. godine.<br />
[[Datoteka:Mzab-ouargla-righ.png|mini|250px|lijevo|Karta Mzaba]]<br />
==Povijest==<br />
<br />
U Mzabu živi [[Berberi|berbersko]] pleme, [[Mozabiti]], koji pripadaju većoj skupini naroda [[Zenati]] koji žive na širem području južnog Alžira. Oni se služe [[Tumzabt jezik|tumzabtskim jezikom]] i nekada su pisali [[Tifinagh]] pismom. Nakon arapskog osvajanja u 8. stoljeću, Mozabiti su postali [[muslimani]] [[Mu'tazila]] škole. Nakon pada države [[Rustamidi|Rustamida]] u 10. stoljeću, kraljevska obitelj je odabrala dolinu M'zab kao mjesto izbjeglištva, no kako su oni bili [[Ibaditi]] (islam odvojen od [[suniti|sunita]] i [[šijiti|šijita]]) najprije su poslali propovjednika Abu Bakr an-Nafusija kako bi preobratio autohtono stanovništvo. Rustamidi su od 1012. do 1350. godine osnovali pet utvrđenih naselja (ksura): el-Ateuf (najstariji), Bounoura, Melika (u kojem danas živi crno stanovništvo), Ghardaïa (koji je danas najveći i središte je vilajeta) i Beni Isguene (koji Berberi smatraju najsvetijim). <br />
[[Datoteka:Béni Isguen, le barrage.jpg|mini|Zidine Beni Izguena]]<br />
Naselja Guerrera i Berriane su osnovana u 17. stoljeću.<br />
<br />
[[Francuzi]] su okupirali [[Alžir]] 1830. godine svrgnuvši [[Osmanlije|osmanlijsku]] vlast, a ovo područje je anektirala [[Francuska]] 1882. godine i podvrgla ga alžirskoj upravi koja je nastavila njime vladati i nakon osamostaljenja Alžira 1962. godine.<br />
<br />
I danas ovim alžirskim vilajetom dominira ibaditska kultura i uprava. Federalno vijeće sedam naselja (''Majlis Ammi Said'') je jedinstvena vrsta "islamske uprave" i ono donosi društvene, vjerske i kulturne odluke, kao što su veličina miraza, duljina trajanja svatova, odjeće, te odluke o izgnanstvu i karanteni (''tabrija''). No, ove odluke sve više ograničava središnja alžirska vlast. Ghardaja je jedini od pet ksura koji su prihvatili dolazak Europljana, Židova, Arapa i drugih stranaca<ref>[http://www.jstor.org/pss/2843999 The Mzab], {{eng oznaka}} Kraljevski antropološki žurnal vol. 84. br. 1/2. siječanj-prosinac 1954. str.</ref>.<br />
<br />
==Odlike==<br />
<br />
Svaki od pet ksura je imao malenu [[citadela|citadelu]] okruženu [[zid]]inama i njime je dominirala [[džamija]] čiji je [[minaret]] imao i ulogu stražarskog [[toranj|tornja]], te groblje i plantažu palmi izvan zidina<ref>[http://www.worldheritagesite.org/sites/mzabvalley.html Dolina M'Zab] {{eng oznaka}} Preuzeto 22. svibnja 2011.</ref>. Džamija je građena kao utvrda i posljednji bastion u slučaju opsade, te ima spojenu oružarnicu i skladište žita. Oko džamije izgrađene su kuće u koncentričnim krugovima, sve do niskih zidina. Svaka kuća je kvadratična ćelija standardnog oblika, koje svjedoče o ravnopravnom društvu temeljenom na poštovanju obiteljskog života i očuvanju njegove autonomije i privatnosti. Ova narodna autohtona arhitektura iz 11. stoljeća počiva na temeljima adaptacije okolišu i jednostavnosti formi, na kojima se temelji [[Arhitektura 20. stoljeća|moderna arhitektura]] i [[urbanizam]], te se može prepoznati u djelima modernih [[arhitekt|arhitekata]] 20. stoljeća kao što su [[Le Corbusier]], [[Fernand Pouillon]] i [[André Raverau]]. Ovakva arhitektura može pronaći širom Sahare, na mjestima koja imaju zajedničke [[Libija|libijsko]]-[[Feničani|feničke]] korijene<ref>Houtsma, Martijn Theodoor, ''"[http://books.google.com/books?id=GpQ3AAAAIAAJ&pg=PA167#v=onepage&q&f=false Mzab]". E.J. Brill's first encyclopaedia of Islam, 1913.-1936. 2.'', 1987., BRILL. str. 167. {{ISBN|9004082654}}.</ref>.<br />
<br />
Način na koji su organizirane kuće pretpostavlja sezonsku migraciju stanovništva. Naime Mzabiti su svako ljeto provodili u citadeli okruženoj zasadima palmi i s dva suha riječna korita. Također, Mzabski sustav navodnjavanja plantaža palmi predstavlja iznimno uspješnu interakciju ljudi s polupustinjskim okolišem. Stoga su ova naselja izvanredni i originalni modeli ljudskog naseljavanja središnje Sahare.<br />
<br />
<gallery><br />
Slika:Mzab flag.jpg|Zastava Mzaba<br />
Slika:Mélika, mausolée de Cheikh Sidi Aissa.jpg|Mélika, mauzolej šeika Sidi Aissa<br />
Slika:Ghardaia 1984.jpg|Ghardaia<br />
Slika:Mzab Ghardaïa.jpg|Tradicionalna arhitektura Ghardaïje<br />
Slika:Beni Isguen03.jpg|Beni Izguen<br />
</gallery><br />
<br />
==Izvori==<br />
{{commonscat|Mzab}}<br />
{{izvori}}<br />
<br />
==Vanjske poveznice==<br />
* *[http://maps.google.com/maps?f=q&hl=es&q=Gharda%C3%AFa,+Algeria&sll=28.033886,1.659626&sspn=34.12547,111.09375&ie=UTF8&z=14&ll=32.489782,3.678703&spn=0.032217,0.10849&t=h&om=1 M'zab na Google Maps]<br />
<br />
{{Svjetska baština u Alžiru}}<br />
<br />
{{coord|32|29|14|N|3|40|53|E|region:DZ_type:landmark|display=title}}<br />
<br />
[[Kategorija:Zemljopis Alžira]]<br />
[[Kategorija:Islamska arhitektura]]<br />
[[Kategorija:Svjetska baština u Alžiru]]<br />
[[Kategorija:Arheološki lokaliteti u Alžiru]]</div>WikiSysop