La Chaux-de-Fonds - Povijest promjena

Suradnik10: Zamjena teksta - '{{it}}' u '{{tal oznaka}}'

2025-05-30T22:05:46Z

Zamjena teksta - '{{it}}' u '{{tal oznaka}}'

←Starija inačica		Inačica od 30. svibanj 2025. u 22:05
Redak 105:		Redak 105:

	==Vanjske poveznice==		==Vanjske poveznice==
	*[http://www.chaux-de-fonds.ch La Chaux-de-Fonds], službena stranica grada {{fra oznaka}}{{it}}{{eng oznaka}}		*[http://www.chaux-de-fonds.ch La Chaux-de-Fonds], službena stranica grada {{fra oznaka}}{{tal oznaka}}{{eng oznaka}}
	*[http://cdf-urbanismehorloger-en.ne.ch/index.asp/3-0-75-10001-131-207-1/ Svjetski dan urarstva, 7. studenog 2009., u La Chaux-de-Fonds] {{eng oznaka}}		*[http://cdf-urbanismehorloger-en.ne.ch/index.asp/3-0-75-10001-131-207-1/ Svjetski dan urarstva, 7. studenog 2009., u La Chaux-de-Fonds] {{eng oznaka}}
	*[http://www.swissinfo.ch/fre/Dossiers/Patrimoine_de_lUnesco_en_Suisse/Sites_en_Suisse/Deux_perles_de_lurbanisme_horloger.html?cid=201320/ La Chaux-de-Fonds / Le Locle: Galerija fotografija]		*[http://www.swissinfo.ch/fre/Dossiers/Patrimoine_de_lUnesco_en_Suisse/Sites_en_Suisse/Deux_perles_de_lurbanisme_horloger.html?cid=201320/ La Chaux-de-Fonds / Le Locle: Galerija fotografija]

Suradnik10: Zamjena teksta - '{{fr}}' u '{{fra oznaka}}'

2025-05-30T02:56:31Z

Zamjena teksta - '{{fr}}' u '{{fra oznaka}}'

←Starija inačica		Inačica od 30. svibanj 2025. u 02:56
Redak 105:		Redak 105:

	==Vanjske poveznice==		==Vanjske poveznice==
	*[http://www.chaux-de-fonds.ch La Chaux-de-Fonds], službena stranica grada {{fr}}{{it}}{{eng oznaka}}		*[http://www.chaux-de-fonds.ch La Chaux-de-Fonds], službena stranica grada {{fra oznaka}}{{it}}{{eng oznaka}}
	*[http://cdf-urbanismehorloger-en.ne.ch/index.asp/3-0-75-10001-131-207-1/ Svjetski dan urarstva, 7. studenog 2009., u La Chaux-de-Fonds] {{eng oznaka}}		*[http://cdf-urbanismehorloger-en.ne.ch/index.asp/3-0-75-10001-131-207-1/ Svjetski dan urarstva, 7. studenog 2009., u La Chaux-de-Fonds] {{eng oznaka}}
	*[http://www.swissinfo.ch/fre/Dossiers/Patrimoine_de_lUnesco_en_Suisse/Sites_en_Suisse/Deux_perles_de_lurbanisme_horloger.html?cid=201320/ La Chaux-de-Fonds / Le Locle: Galerija fotografija]		*[http://www.swissinfo.ch/fre/Dossiers/Patrimoine_de_lUnesco_en_Suisse/Sites_en_Suisse/Deux_perles_de_lurbanisme_horloger.html?cid=201320/ La Chaux-de-Fonds / Le Locle: Galerija fotografija]

WikiSysop: Zamjena teksta - '' u ''

2025-05-27T14:47:11Z

Zamjena teksta - '' u ''

←Starija inačica		Inačica od 27. svibanj 2025. u 14:47
Redak 1:		Redak 1:
	~~<!--'''La Chaux-de-Fonds'''-->~~{{Infookvir švicarski grad\|ime=La Chaux-de-Fonds\|		{{Infookvir švicarski grad\|ime=La Chaux-de-Fonds\|
	slika=La Chaux de Fonds.jpg\|		slika=La Chaux de Fonds.jpg\|
	slika grba=Blason-CH-3D-Ville-La-Chaux-de-Fonds.svg\|		slika grba=Blason-CH-3D-Ville-La-Chaux-de-Fonds.svg\|

Suradnik10: Zamjena teksta - '{{Švicarski grad' u '{{Infookvir švicarski grad'

2025-04-25T22:04:11Z

Zamjena teksta - '{{Švicarski grad' u '{{Infookvir švicarski grad'

←Starija inačica		Inačica od 25. travanj 2025. u 22:04
Redak 1:		Redak 1:
	<!--'''La Chaux-de-Fonds'''-->{{~~Švicarski~~ grad\|ime=La Chaux-de-Fonds\|		<!--'''La Chaux-de-Fonds'''-->{{Infookvir švicarski grad\|ime=La Chaux-de-Fonds\|
	slika=La Chaux de Fonds.jpg\|		slika=La Chaux de Fonds.jpg\|
	slika grba=Blason-CH-3D-Ville-La-Chaux-de-Fonds.svg\|		slika grba=Blason-CH-3D-Ville-La-Chaux-de-Fonds.svg\|

Suradnik10: Zamjena teksta - '{{UNESCO-svjetska baština' u '{{UNESCO – svjetska baština'

2025-04-18T03:05:39Z

Zamjena teksta - '{{UNESCO-svjetska baština' u '{{UNESCO – svjetska baština'

←Starija inačica		Inačica od 18. travanj 2025. u 03:05
Redak 30:		Redak 30:

	==Znamenitosti==		==Znamenitosti==
	{{UNESCO-svjetska baština		{{UNESCO – svjetska baština
	\|ime mjesta = Urarski urbanizam gradova La Chaux-de-Fonds i [[Le Locle]]		\|ime mjesta = Urarski urbanizam gradova La Chaux-de-Fonds i [[Le Locle]]
	\|slika = Patrimoine urbain horloger 1.JPG		\|slika = Patrimoine urbain horloger 1.JPG

Suradnik10: Zamjena teksta - '== Sport ==' u '== Šport =='

2025-04-07T23:12:37Z

Zamjena teksta - '== Sport ==' u '== Šport =='

←Starija inačica		Inačica od 7. travanj 2025. u 23:12
Redak 98:		Redak 98:
	\|}		\|}

	== ~~Sport~~ ==		== Šport ==

	==Izvori==		==Izvori==

WikiSysop: file->datoteka

2022-04-30T00:52:48Z

file->datoteka

←Starija inačica		Inačica od 30. travanj 2022. u 00:52
Redak 47:		Redak 47:

	<gallery>		<gallery>
	~~File~~:Guinguette 01s.jpg\|<center>Trg ''La Guinguette''		Datoteka:Guinguette 01s.jpg\|<center>Trg ''La Guinguette''
	~~File~~:Patrimoine urbain horloger 2.JPG\|<center>Knjižnica na aveniji ''Louis-Leopold Robert''		Datoteka:Patrimoine urbain horloger 2.JPG\|<center>Knjižnica na aveniji ''Louis-Leopold Robert''
	~~File~~:Maison blanche 01.jpg\|<center>[[Vila Jeanneret-Perret]] arhitekta [[Le Corbusier]]a		Datoteka:Maison blanche 01.jpg\|<center>[[Vila Jeanneret-Perret]] arhitekta [[Le Corbusier]]a
	~~File~~:Chaux-de-Fonds Espacité.jpg\|<center>''L'Espacité'', gradska vijećnica		Datoteka:Chaux-de-Fonds Espacité.jpg\|<center>''L'Espacité'', gradska vijećnica
	</gallery>		</gallery>

WikiSysop: no summary specified

2021-11-02T07:25:58Z

no summary specified

←Starija inačica		Inačica od 2. studeni 2021. u 07:25
Redak 101:		Redak 101:

	==Izvori==		==Izvori==
	~~{{commonscat}}~~
	{{izvori}}		{{izvori}}

WikiSysop: Bot: Automatski unos stranica

2021-09-23T05:50:36Z

Bot: Automatski unos stranica

Nova stranica

{{Švicarski grad|ime=La Chaux-de-Fonds|
slika=La Chaux de Fonds.jpg|
slika grba=Blason-CH-3D-Ville-La-Chaux-de-Fonds.svg|
veličina grba=100px|
kanton=[[Neuchâtel (kanton)|Neuchâtel]]|
distrikt=[[La Chaux-de-Fonds (distrikt)|La Chaux-de-Fonds]]|
širina-stupnjevi=47|
širina-minute=6|
dužina-stupnjevi=6|
dužina-minute=49|
poštanski broj=2300|
jezik=[[francuski]]|
stanovništvo=37413|
godina popisa=2009.|
površina=55.66|
visina=1000|
gradonačelnik=Jean-Pierre Veya|
stranica=www.chaux-de-fonds.ch|
karta=Karte Gemeinde La Chaux-de-Fonds 2007.png|
}}
'''La Chaux-de-Fonds''' ([[njemački]]: ''Grundkalk'') je glavni grad [[distrikt]]a [[La Chaux-de-Fonds (distrikt)|La Chaux-de-Fonds]] u [[Kantoni Švicarske|kantonu]] [[Neuchâtel (kanton)|Neuchâtel]], na sjevero[[zapad]]u [[Švicarska|Švicarske]], nekoliko kilometara od [[Francuska|Francuske]].
[[Datoteka:La chaux de fond1-ag.jpg|mini|lijevo|350px|<center>Panorama grada zimi]]
Grad se nalazi na [[Jura (planine)|Jurskim planinama]], na 1000 metara nadmorske visine, a poslije [[Geneva|Ženeve]] i [[Lausanne]] je treći grad po veličini u Švicarskoj s većinskim stanovništvom koje govori [[francuski jezik]]. Gradovi La Chaux-de-Fonds i [[Le Locle]] su 2009. godine upisani na [[UNESCO]]-v [[popis mjesta svjetske baštine u Europi]] kao "izvanredan primjer gradova koji su svoju industriju temeljili na proizvodnji satova, te su [[urbanizam|urbanizirani]] prema načelima urarske racionalne organizacije"<ref>[http://www.myswitzerland.com/en/travel/about-switzerland/geographic-facts/swiss-cities/la-chaux-de-fonds.html Turističke stranice Švicarske] {{eng oznaka}}</ref>.

==Povijest==

Arheolozi su pronašli lubanju i druge nalaze u obližnjoj špilji koji dokazuju da je ovo područje bilo naseljeno oko 10.000. pr. Kr. (epi[[paleolitik]]). Polovicom 14. stoljeća, tada šumovito područje, je kolonizirano s juga i našlo se pod upravom gospodara [[Valangin]]a. Glavna gospodarska grana je bila poljoprivreda, iako je ovo područje škrto plodnim zemljištem zbog velike visine i poroznog pjeskovitog tla koje nije moglo zadržavati vodu. Prva crkva je izgrađena tek 1528. godine, u vrijeme kada je grad postao važnim raskrižjem na putu od [[Neuchâtel]]a u [[Franche-Comté]].
[[Datoteka:La Chaux-de-Fonds1841.png|mini|lijevo|250px|<center>Urbanistički plan La Chaux-de-Fondsa iz 1841. god.]]
Tijekom [[Tridesetogodišnji rat|Tridesetogodišnjeg rata]] grad je napredovao zbog svog povoljnog položaja za trgovinu, i zbog toga što su druga, povoljnija područja, bila opasnija. Gospodarstvo polako jača u 18. stoljeću uspostavom industrijske proizvodnje [[čipka|čipke]] i [[sat]]ova. [[Pierre Jacquet-Droz]] i njegova obitelj su bili najpoznatiji urari svog doba, a najpoznatiji su bili po svom [[automaton]]u, rijetkim strojem koji se sam navijao. God. 1794., grad je uništio veliki požar i 1835. godine započelo se s njegovom obnovom za koju je Charles-Henri Junod napravio urbanistički plan koji je postao svjetski poznat zbog svoje moderne geometrijske organizacije u obliku pravilne mreže ulica, za razliku od većine tadašnjih europskih gradova koji su imali proizvoljne i nepravilne mreže ulica<ref>Deborah Gans, [http://books.google.com/books?id=nmXS12Lo0xMC&printsec=frontcover&source=gbs_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false ''The Le Corbusier Guide''], 2000., Princeton Architectural Press. {{ISBN|1-56898-119-8}}</ref>. Glavna [[avenija]] je nazvana po švicarskom slikaru Louis-Leopoldu Robertu koji je rođen u La Chaux-de-Fondsu 1794. godine.

==Znamenitosti==
{{UNESCO-svjetska baština
|ime mjesta = Urarski urbanizam gradova La Chaux-de-Fonds i [[Le Locle]]
|slika = Patrimoine urbain horloger 1.JPG
|godina = [[2009.]] <small>(33. zasjedanje)</small>
|vrst baštine = Kulturno dobro
|mjerilo = iv
|ugroženost = ne
|poveznica = http://whc.unesco.org/en/list/1302
|država = {{ZD+X/Š|ŠVI}}
}}
U ovom gradu su nastale brojne tvrtke koje su proizvodile [[sat]]ove i koje su unaprijedile njihovu proizvodnju, izumom mikrotehnologije, ali i izvoz satova. Urbanistički plan La Chaux-de-Fondsa, s početka 19. stoljeća, arhitekta Charles-Henrija Junoda, je utjelovio načela [[urar]]skog ceha grada koja počivaju na racionalizaciji i preciznosti. Tako je nastao plan pravilne mreže ulica otvorenog grada gdje se izmjenjuju stambene četvrti s radionicama. Takav plan je omogućio prirodan prijelaz iz [[manufaktura|manufakturne]] u [[industrija|industrijsku]] proizvodnju u 19. stoljeću. To je izvanredan primjer jednoindustrijskog manufakturnog grada koji je još uvijek živ i aktivan.

U La Chaux-de-Fondsu se nalazi Internacionalni muzej proizvodnje satova (''Musée International d'Horlogerie''), u zgradi koju je donirala obitelj proizvođača satova Gallet, 1899. godine<ref>Catherine Cardinal i Jean-Michael Piquet, ''Catalogue of Selected Pieces'', Institut l'homme et le temps, str. 5.</ref>.

Koncem 19. stoljeća građevine su građene većinom u stilu [[secesija|secesije]], a u gradu se nalazi i prvo samostalno djelo velikog švicarskog modernog arhitekta, koji je rođen u La Chaux-de-Fondsu, [[Villa Jeanneret-Perret]] ili "Bijela kuća" (''Maison blanche'') arhitekta [[Le Corbusier]]a iz 1912. godine.

<gallery>
File:Guinguette 01s.jpg|<center>Trg ''La Guinguette''
File:Patrimoine urbain horloger 2.JPG|<center>Knjižnica na aveniji ''Louis-Leopold Robert''
File:Maison blanche 01.jpg|<center>[[Vila Jeanneret-Perret]] arhitekta [[Le Corbusier]]a
File:Chaux-de-Fonds Espacité.jpg|<center>''L'Espacité'', gradska vijećnica
</gallery>

===Proizvođači satova===

{| cellpadding="10"
|- valign="top"
|
Mnoge svjetski slavne tvtrke koje proizvode satove su zasnovane u La Chaux de Fondsu:
*[[Gallet & Co.]], Julien Gallet, 1826.
*[[Invicta Watch Group]], [[Raphael Picard]], 1837.
*[[Omega SA]], 1848.
*[[Girard-Perregaux]], Constantin Girard i Marie Perregaux, 1856.
*[[Heuer Leonidas]], sada [[TAG Heuer]], [[Edouard Heuer]], 1860.
*[[Movado]], Achilles Ditesheim, 1881.
*[[Rotary Watches|Rotary]], [[Moise Dreyfuss]], 1895.
*Zaštitini znak [[Rolex]] registrirao je [[Hans Wilsdorf]] 1908. godine, a njegova tvrtka [[Wilsdorf & Davis]] u [[London]]u je kasnije promijenila ime u [[Rolex Watch Company]], [[Geneva]] i [[Biel/Bienne]].
*[[Jean Lassale|Bouchet-Lassale SA]], 1978.
||
A u La Chaux-de-Fondsu djeluju i drugi proizvođači satova:
* [[Girard-Perregaux]], osnovana 1791. god. u [[Geneva|Ženevi]],
* [[Cartier]],
* [[TAG Heuer]],
* [[Corum]],
* [[Breitling]],
* [[Juvenia]],
* [[British Masters]],
* [[Movado]],
* [[Ulysse Nardin]],
* [[Bell & Ross]]
|}

==Slavni stanovnici==

{| cellpadding="10"
|- valign="top"
|
* [[Pierre Jaquet-Droz]], urar i izumitelj
* [[Armand Borel]], [[matematika|matematičar]] rođen u La Chaux-de-Fondsu
* [[Louis-Leopold Robert]], [[slikar]] rođen u La Chaux-de-Fondsu 1794.
* [[Numa Droz]], političar rođen u La Chaux-de-Fondsu 1844.
||
* [[Louis Chevrolet]], osnivač tvrtke [[Chevrolet]] rođen u La Chaux-de-Fondsu 1878.
* [[Le Corbusier]], švicarski arhitekt rođen u La Chaux-de-Fondsu 1887.
* [[Blaise Cendrars]], pjesnik i spisatelj rođen u La Chaux-de-Fondsu 1887. god. kao Frédéric Louis Sauser
* [[Vladimir Lenjin]] je jedno vrijeme prognanstva proveo u La Chaux-de-Fondsu
|}

== Sport ==

==Izvori==
{{commonscat}}
{{izvori}}

==Vanjske poveznice==
*[http://www.chaux-de-fonds.ch La Chaux-de-Fonds], službena stranica grada {{fr}}{{it}}{{eng oznaka}}
*[http://cdf-urbanismehorloger-en.ne.ch/index.asp/3-0-75-10001-131-207-1/ Svjetski dan urarstva, 7. studenog 2009., u La Chaux-de-Fonds] {{eng oznaka}}
*[http://www.swissinfo.ch/fre/Dossiers/Patrimoine_de_lUnesco_en_Suisse/Sites_en_Suisse/Deux_perles_de_lurbanisme_horloger.html?cid=201320/ La Chaux-de-Fonds / Le Locle: Galerija fotografija]

{{Svjetska baština u Švicarskoj}}

[[Kategorija:Gradovi u Švicarskoj]]
[[Kategorija:Svjetska baština u Švicarskoj]]