https://enciklopedija.cc/index.php?action=history&feed=atom&title=Kupola_na_stijeniKupola na stijeni - Povijest promjena2026-09-02T08:48:56ZPovijest promjena ove stranice na wikijuMediaWiki 1.42.3https://enciklopedija.cc/index.php?title=Kupola_na_stijeni&diff=669102&oldid=prevSuradnik10: Zamjena teksta - '{{(.)ommons(.*)}}' u ''2026-03-10T05:14:13Z<p>Zamjena teksta - '{{(.)ommons(.*)}}' u ''</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="hr">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">←Starija inačica</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Inačica od 10. ožujak 2026. u 05:14</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l30">Redak 30:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">Redak 30:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==Poveznice==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==Poveznice==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{commons|Dome of the Rock}}</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[Islamska umjetnost i arhitektura]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[Islamska umjetnost i arhitektura]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[Jeruzalem]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[Jeruzalem]]</div></td></tr>
</table>Suradnik10https://enciklopedija.cc/index.php?title=Kupola_na_stijeni&diff=80663&oldid=prevWikiSysop: Bot: Automatski unos stranica2021-08-31T08:11:29Z<p>Bot: Automatski unos stranica</p>
<p><b>Nova stranica</b></p><div><!--'''Kupola na stijeni'''-->[[Datoteka:Palestine-2013(2)-Jerusalem-Temple Mount-Dome of the Rock (SE exposure).jpg|mini|300px|<center>'''Kupola na stijeni'''<center>]]<br />
[[Datoteka:Dehio 10 Dome of the Rock Section.jpg|mini|200px|<center>Presjek džamije<center>]]<br />
[[Datoteka:The rock of the Dome of the Rock.jpg|mini|200px|<center>Stijena u središtu<center>]]<br />
[[Datoteka:All-anm.gif|mini|]]<br />
'''Kupola na stijeni''' ili '''Hram nad stijenom''', poznat i kao '''Omarova džamija''' ili '''Zlatna kupola''', je [[Omejidi|omajadska]] [[džamija]] u [[Jeruzalem]]u; jedna od najljepših u muslimanskom svijetu.<br />
<br />
Nalazi se na [[Brdo hrama|Brdu hrama]] u [[Stari grad (Jeruzalem)|Starom gradu]] u [[Jeruzalem]]u. Kupola na stijeni je prilagođena mjestu koje je od starine bilo [[Židovi|židovska]] i [[Kršćani|kršćanska]] svetinja. Prema predaji, ''Sveta stijena - vrh planine [[Moriah]]'', koja se nalazi u sredini džamije je mjesto [[Abrahamova žrtva|Abrahamove žrtve]] ali i [[Muhamed]]ova uzašašća na Nebo.<br />
<br />
==Izgled==<br />
<br />
Kupola na stijeni se počela graditi [[684.]] godine na mjestu starog židovskog [[hram]]a i na njoj se osjeća snažan [[Sirija|sirijsko]]-[[bizant]]ski utjecaj. Pod utjecajem bizantske rotunde i perzijske oktogonale, zgrada ima skladan geometrijski tlocrt i odiše jednostavnošću, funkcionalnošću i lakoćom. [[Kupola]] i visoko postavljeni prozori ispod nje nošeni su kružnom kolonadom, dok vanjski niži kat ima oblik dvostrukog osmerokuta. Četiri [[portal]]a vode u taj prvi ophod koji je podijeljen kolonadom stupova s pozlaćenim [[kapitel]]ima.<br />
<br />
Eksterijer je obložen [[Keramika|keramičkim]] opločenjem u više uzoraka. Turski crijep iznad razine prozora zamijenio je [[1554.]] godine prvobitne staklene mozaike.<br />
<br />
U unutrašnjosti dominira živa stijena koja zauzima cijeli centralni prostor ispod kupole, okružena kolonadom stupova s [[Korintski red|korintskim kapitelima]] koji nose polukružne [[Luk (arhitektura)|luk]]ove. Svjetlo koje dopire s kupole osvjetljava stijenu tako da ponovno oživljava Muhamedovo uzašašće na Nebo.<br />
<br />
Raskošni interijer ukrašen je [[mramor]]nim pločama i [[Mozaik|mozaicima]] raznih geometrijskih oblika i simetričnih uzoraka, ali i vinove loze i drveća na zlatnoj pozadini. Mozaici u isto vrijeme predstavljaju [[Rajski vrt]] i trofeje iz ratova koje [[muslimani]] daruju Bogu.<br />
<br />
Na [[friz]]u unutarnjeg zida nalaze se natpisi iz [[Kuran]]a pomiješani s drugim tekstovima i podacima o građevini, urađeni od zlatnog mozaika na [[tirkiz]]no zelenoj pozadini,. Da bi pročitao ove natpise, [[hodočasnik]] je najprije morao hodati ophodom oko centralnog prostora u smjeru kazaljke na satu, a potom u suprotnom smjeru. Ovi tekstovi su najstariji sačuvani natpisi iz Kurana i prvi put upotrijebljeni monumentalni tekstovi iz Kurana kao arhitektonska dekoracija.<br />
Tepisi i svodovi su moderni, ali odražavaju izvorne dekorativne uzorke.<br />
<br />
Kupola ima visoki tambur na trompama i iznutra je obložena oplatom i žbukom s pocakljenom unutarnjom površinom, dok je izvana, od drvenih rebara pokrivena oplatom i olovom, a zatim pozlaćena. Zlatna kupola danas dominira panoramom Jeruzalema.<br />
<br />
==Izvori==<br />
<br />
* Laurie Schneider Adams, ''A History of Western Art'', McGraw Hill, [[New York]], 2001. {{ISBN|0-7-231717-5}}<br />
* ''Velike arhitekture svijeta'', urednik John Julius Norwich, Marjan tisak, [[Split]], 2005. {{ISBN|953-214-266-5}}<br />
* Marilyn Stokstad, ''Art History (Wolume One)'', Pearson Prentice Hill, [[New Jersey]], 2005. {{ISBN|0-13-145529}}<br />
* Antun Karaman, ''Opća povijest umjetnosti'', Školska knjiga, [[Zagreb]], 2004. {{ISBN|953-0-21319-0}}<br />
<br />
==Poveznice==<br />
{{commons|Dome of the Rock}}<br />
* [[Islamska umjetnost i arhitektura]]<br />
* [[Jeruzalem]]<br />
<br />
==Vanjske poveznice==<br />
<br />
* [http://www.sacred-destinations.com/israel/jerusalem-dome-of-the-rock.htm Kupola na stijeni] Svete destinacije - uključujući [http://www.sacred-destinations.com/israel/dome-of-the-rock-photo-tour/index.htm fotografski obilazak]<br />
* [http://www.islamicity.com/Culture/MOSQUES/Jerusalem/DRockin.htm Kupola na stijeni] fotografije unutrašnjosti<br />
<br />
[[Kategorija:Vjerski objekti u Izraelu]]<br />
[[Kategorija:Palestina]]<br />
[[Kategorija:Džamije]]<br />
[[Kategorija:Jeruzalem]]<br />
[[Kategorija:Islamski vjerski objekti]]</div>WikiSysop