WikiSysop: file->datoteka

2022-04-29T20:52:19Z

file->datoteka

←Starija inačica		Inačica od 29. travanj 2022. u 20:52
Redak 1:		Redak 1:
	<!--'''Ketogeneza'''-->[[~~File~~:Ketonebodies-sl.png\|thumb\|Ketonska tijela]]		<!--'''Ketogeneza'''-->[[Datoteka:Ketonebodies-sl.png\|thumb\|Ketonska tijela]]
	'''Ketogeneza '''je metabolički proces kojim nastaju [[ketonska tijela]] kao alternativni produkti razgradnje [[Masne kiseline\|masnih kiselina]] za dobivanje energije<ref><nowiki>''</nowiki>[http://struna.ihjj.hr/naziv/ketogeneza/25997/ Ketogeneza]<nowiki>''</nowiki>, Hrvatsko strukovno nazivlje, pristupljeno 10. listopada 2014.</ref><ref name=":0"><nowiki>''</nowiki>[http://www.enciklopedija.hr/Natuknica.aspx?ID=31320 Ketonska tijela]<nowiki>''</nowiki>, Leksikografski zavod Miroslava Krleže, pristupljeno 10. listopada 2014.</ref>. Ketonska tijela su: [[acetoacetat]], produkt njegove spontane [[dekarboksilacija\|dekarboksilacije]] [[aceton]] te produkt njegove [[Redoks\|redukcije]] 3-hidroksibutirat koji se još može imenovati kao D-β-hidroksibutirat.<ref name=":0" /> D(-)-3-hidroksibutirat može prelaziti u acetoacetat i obartno reakcijom koju katalizira [[enzim]] D(-)-3-hidroskibutirat-dehidrogenaza gdje -OH skupna [[Oksidacija\|oksidacijom]] prevodi u [[Keton\|keto]] skupinu =O acetoacetata pri čemu vodik akceptira [[Nikotinamid adenin dinukleotid\|NAD]]<sup>+ </sup>pa će ravnotežu tog procesa kontrolirati upravo mitohondrijski omjer [NAD<sup>+</sup>]/[NADH]. Koncentracija ukupnih ketonskih tijela u krvi dobro uhranjenih sisavaca obično ne prelazi 0,2 mmol/L.<ref name=":1">Robert K. Murray, David A. Bender, Kathleen M. Botham, Peter J. Kennelly, Victor W. Rodwell, P. Anthony Weil <nowiki>''</nowiki>''<nowiki>Harperova ilustrirana biokemija''</nowiki>'' 28. englesko izdanje, Medicinska naklada, Zagreb 2011., 187. - 191.</ref>		'''Ketogeneza '''je metabolički proces kojim nastaju [[ketonska tijela]] kao alternativni produkti razgradnje [[Masne kiseline\|masnih kiselina]] za dobivanje energije<ref><nowiki>''</nowiki>[http://struna.ihjj.hr/naziv/ketogeneza/25997/ Ketogeneza]<nowiki>''</nowiki>, Hrvatsko strukovno nazivlje, pristupljeno 10. listopada 2014.</ref><ref name=":0"><nowiki>''</nowiki>[http://www.enciklopedija.hr/Natuknica.aspx?ID=31320 Ketonska tijela]<nowiki>''</nowiki>, Leksikografski zavod Miroslava Krleže, pristupljeno 10. listopada 2014.</ref>. Ketonska tijela su: [[acetoacetat]], produkt njegove spontane [[dekarboksilacija\|dekarboksilacije]] [[aceton]] te produkt njegove [[Redoks\|redukcije]] 3-hidroksibutirat koji se još može imenovati kao D-β-hidroksibutirat.<ref name=":0" /> D(-)-3-hidroksibutirat može prelaziti u acetoacetat i obartno reakcijom koju katalizira [[enzim]] D(-)-3-hidroskibutirat-dehidrogenaza gdje -OH skupna [[Oksidacija\|oksidacijom]] prevodi u [[Keton\|keto]] skupinu =O acetoacetata pri čemu vodik akceptira [[Nikotinamid adenin dinukleotid\|NAD]]<sup>+ </sup>pa će ravnotežu tog procesa kontrolirati upravo mitohondrijski omjer [NAD<sup>+</sup>]/[NADH]. Koncentracija ukupnih ketonskih tijela u krvi dobro uhranjenih sisavaca obično ne prelazi 0,2 mmol/L.<ref name=":1">Robert K. Murray, David A. Bender, Kathleen M. Botham, Peter J. Kennelly, Victor W. Rodwell, P. Anthony Weil <nowiki>''</nowiki>''<nowiki>Harperova ilustrirana biokemija''</nowiki>'' 28. englesko izdanje, Medicinska naklada, Zagreb 2011., 187. - 191.</ref>

Redak 5:		Redak 5:

	== Reakcije i regulacija ketogeneze ==		== Reakcije i regulacija ketogeneze ==
	[[~~File~~:Ketogenesis.svg\|left\|thumb\|350x350px\|Ketogeneza]]		[[Datoteka:Ketogenesis.svg\|left\|thumb\|350x350px\|Ketogeneza]]
	Prvo se dvije molekule [[acetil-CoA]] (acetil koenzima A), koje su nastale [[Beta-oksidacija\|β-okisdacijom]] masnih kiselina, povezuju reakcijom koju katalizira enzim '''tiolaza '''čime nastaje acetoacetil-CoA. Potom acetoacetil-CoA reagira s još jednom molekulom acetil-CoA u reakciji koju katalizira enzim '''3-hidroksi-3-metilglutaril-CoA-sintaza''', a nastaje 3-hidroksi-3-metilglutaril-CoA ili skraćeno HMG-CoA. Nakon toga enzim '''HMG-CoA-liaza '''katalizira odcjepljenje jedne molekule acetil-CoA čime se dobije slobodan acetoacetil koji više nema vezani [[koenzim A]].		Prvo se dvije molekule [[acetil-CoA]] (acetil koenzima A), koje su nastale [[Beta-oksidacija\|β-okisdacijom]] masnih kiselina, povezuju reakcijom koju katalizira enzim '''tiolaza '''čime nastaje acetoacetil-CoA. Potom acetoacetil-CoA reagira s još jednom molekulom acetil-CoA u reakciji koju katalizira enzim '''3-hidroksi-3-metilglutaril-CoA-sintaza''', a nastaje 3-hidroksi-3-metilglutaril-CoA ili skraćeno HMG-CoA. Nakon toga enzim '''HMG-CoA-liaza '''katalizira odcjepljenje jedne molekule acetil-CoA čime se dobije slobodan acetoacetil koji više nema vezani [[koenzim A]].

WikiSysop: Bot: Automatski unos stranica

2021-10-13T06:28:32Z

Bot: Automatski unos stranica

Nova stranica

[[File:Ketonebodies-sl.png|thumb|Ketonska tijela]]
'''Ketogeneza '''je metabolički proces kojim nastaju [[ketonska tijela]] kao alternativni produkti razgradnje [[Masne kiseline|masnih kiselina]] za dobivanje energije<ref><nowiki>''</nowiki>[http://struna.ihjj.hr/naziv/ketogeneza/25997/ Ketogeneza]<nowiki>''</nowiki>, Hrvatsko strukovno nazivlje, pristupljeno 10. listopada 2014.</ref><ref name=":0"><nowiki>''</nowiki>[http://www.enciklopedija.hr/Natuknica.aspx?ID=31320 Ketonska tijela]<nowiki>''</nowiki>, Leksikografski zavod Miroslava Krleže, pristupljeno 10. listopada 2014.</ref>. Ketonska tijela su: [[acetoacetat]], produkt njegove spontane [[dekarboksilacija|dekarboksilacije]] [[aceton]] te produkt njegove [[Redoks|redukcije]] 3-hidroksibutirat koji se još može imenovati kao D-β-hidroksibutirat.<ref name=":0" /> D(-)-3-hidroksibutirat može prelaziti u acetoacetat i obartno reakcijom koju katalizira [[enzim]] D(-)-3-hidroskibutirat-dehidrogenaza gdje -OH skupna [[Oksidacija|oksidacijom]] prevodi u [[Keton|keto]] skupinu =O acetoacetata pri čemu vodik akceptira [[Nikotinamid adenin dinukleotid|NAD]]+ pa će ravnotežu tog procesa kontrolirati upravo mitohondrijski omjer [NAD+]/[NADH]. Koncentracija ukupnih ketonskih tijela u krvi dobro uhranjenih sisavaca obično ne prelazi 0,2 mmol/L.<ref name=":1">Robert K. Murray, David A. Bender, Kathleen M. Botham, Peter J. Kennelly, Victor W. Rodwell, P. Anthony Weil <nowiki>''</nowiki>''<nowiki>Harperova ilustrirana biokemija''</nowiki>'' 28. englesko izdanje, Medicinska naklada, Zagreb 2011., 187. - 191.</ref>

Ketogeneza se događa za vrijeme gladovanja tj. kada su potrebe organizma za energijom puno veće nego što ima na raspolaganju, a u takvim se uvjetima oksidacija masnih kiselina događa velikom brzinom, a pritom [[jetra]] proizvodi značajne količine acetoacetata iz kojeg se izvode ostala ketonska tijela, a sva se ona koriste za dobivanje potrebne energije u izvanjetrenim tkivima.

== Reakcije i regulacija ketogeneze ==
[[File:Ketogenesis.svg|left|thumb|350x350px|Ketogeneza]]
Prvo se dvije molekule [[acetil-CoA]] (acetil koenzima A), koje su nastale [[Beta-oksidacija|β-okisdacijom]] masnih kiselina, povezuju reakcijom koju katalizira enzim '''tiolaza '''čime nastaje acetoacetil-CoA. Potom acetoacetil-CoA reagira s još jednom molekulom acetil-CoA u reakciji koju katalizira enzim '''3-hidroksi-3-metilglutaril-CoA-sintaza''', a nastaje 3-hidroksi-3-metilglutaril-CoA ili skraćeno HMG-CoA. Nakon toga enzim '''HMG-CoA-liaza '''katalizira odcjepljenje jedne molekule acetil-CoA čime se dobije slobodan acetoacetil koji više nema vezani [[koenzim A]].

Sada acetoacetat spontanom dekarboksilacijom izdvajanjem karboksilne skupine u obliku CO2 može preći u aceton ili se pak može desiti enzimska redukcija acetona pomoću '''D(-)-3-hidroksibutirat-dehidrogenaze''' uz NADH kao donor vodika za -OH skupinu čime nastaje D(-)-3-hidroksibutirat.

Ketogeneza se zbiva samo u jetrima i bubrežnom epitelu [[Preživači|preživača]], a pri [[Ketoza|ketozi]] od ketonskih tijela u krvi i mokraći količinski prevladava D(-)-3-hidroksibutirat.<ref name=":1" /><ref>Lubert Stryer <nowiki>''</nowiki><nowiki/>''Biokemija''<nowiki/><nowiki>''</nowiki> Školska knjiga 2013., Zagreb</ref>

=== Regulacija ketogeneze ===
Ketogeneza se regulira kroz 3 ključna koraka metabolizma masnih kiselina<ref name=":1" />:

'''1'''. Stanje ketoze - povišene koncentracije ketonskih tijela u krvi nastupa samo pri velikim koncentracijama slobodnih masnih kiselina (FFA - ''free fatty acids'') koje nastaju [[lipoliza|lipolizom]] (razgradnjom) masti tj. [[Masti|triacilglicerola]] u masnome tkivu. Jetra u stanju i gladovanja i sitosti otpušta u krvotok 30% slobodnih masnih kiselina koje prolaze kroz nju, ali kod velikih količina FFA, velike će se količine FFA i zadržati u jetri, a jer se iz njih u konačnosti dobivaju ketonska tijela, moguća je njihova povišena koncentracija u krvi.

'''2'''. Slobodne masne kiseline se nakon ulaska u jetru razgrađuju β-oksidacijom do CO2 ili ketonskih tijela ili se pak [[Esteri|esterificiraju]] tj. ugrađuju u triacilglicerole i [[Fosfolipidi|fosfolipide]]. Ulazak masnih kiselina u oksidacijski put reguliran je '''karnitin-palmitoil-transferazom-I''' (CPT-I), a ostatak se masnih kiselina esterificira. U stanju sitosti malonil-CoA inhibira CPT-I dok je njezina aktivnost pri gladovanju visoka pa se masne kiseline u aktiviranom obliku ([[acil-CoA]]) prenose kroz [[Mitohondrij|mitohondrijsku]] membranu. U stanju sitosti, kad masne kiseline ne mogu ući u mitohondrije pomoću CPT-I, one se esterificiraju u acilglicerole koji se iz jetre izlučuju u obliku [[Lipoprotein|lipoproteina]] vrlo male gustoće - VLDL čestice.

'''3'''. Acil-CoA koji je ušao u mitohondrij podliježe β-oksidaciji čime nastaje acetil-CoA koji se može oksidirati u [[Krebsov ciklus|ciklusu limunske kiseline]] ili se iskoristiti za dobivanje ketonskih tijela kako je već opisano.

== Poremećaji ==
* '''Ketonemija''' ili '''ketonurija '''je stanje kod kojeg je povećana koncentracija ketonskih tijela u krvi i mokraći, a naziva se '''ketozom'''. Blagi se oblik ketoze pojavljuje pri gladovanju kad se također iscrpljuju zalihe ugljikohidrata te se mobiliziraju slobodne masne kiseline. Ako je takvo stanje dugotrajno, može se javiti [[Dijabetes mellitus tip 2|dijabetes tip 2]] koji je sve češći u zapadnim zemljama.
* Acetoctena i 3-hidroksimaslačna kiselina umjereno su jake kiseline te se [[Puferi|puferiraju]] kada su prisutne u krvi ili drugim tkivima. Njihovo trajno povećano izlučivanje postupno iscrpljuje alkalnu rezervu, uzrokujući '''ketoacidozu'''. Kod nekontrolirane šećerne bolesti ovo može biti smrtonosno. <ref name=":1" />

== Literatura ==
{{izvori}}
[[Kategorija:Metabolizam]]

{{Upozorenje-medicina}}

Ketogeneza - Povijest promjena

WikiSysop: file->datoteka

WikiSysop: Bot: Automatski unos stranica