WikiSysop: bnz

2022-03-18T13:32:28Z

bnz

←Starija inačica		Inačica od 18. ožujak 2022. u 13:32
Redak 1:		Redak 1:
	~~<!--'''Katabolizam'''-->'''~~Katabolizam''' ([[grčki]]: '''kata''' = "prema dolje, na niže" + '''ballein''' = "baciti") podrazumijeva skup biokemijskih reakcija u kojima se složeni kemijski spojevi razgrađuju u jednostavnije, oslobađajući tako u većini slučajeva kemijsku energiju i u određenoj mjeri i toplinsku energiju. Kemijska se energija pohranjuje u fosfatnim vezama visoko energetskih molekula kao [[adenozin trifosfat]] (ATP). Kod nekih metaboličkih putova dobiveni jednostavni spojevi, ulaze kao prekursori u reakcije sinteze drugih složenih spojeva ([[anabolizam]]). Konačni produkti katabolizma nazivaju se '''kataboliti'''.		Katabolizam''' ([[grčki]]: '''kata''' = "prema dolje, na niže" + '''ballein''' = "baciti") podrazumijeva skup biokemijskih reakcija u kojima se složeni kemijski spojevi razgrađuju u jednostavnije, oslobađajući tako u većini slučajeva kemijsku energiju i u određenoj mjeri i toplinsku energiju. Kemijska se energija pohranjuje u fosfatnim vezama visoko energetskih molekula kao [[adenozin trifosfat]] (ATP). Kod nekih metaboličkih putova dobiveni jednostavni spojevi, ulaze kao prekursori u reakcije sinteze drugih složenih spojeva ([[anabolizam]]). Konačni produkti katabolizma nazivaju se '''kataboliti'''.

	Suprotan proces spajanja jednostavnih spojeva u složenije, uz utrošak kemijske energije naziva se [[anabolizam]].		Suprotan proces spajanja jednostavnih spojeva u složenije, uz utrošak kemijske energije naziva se [[anabolizam]].

WikiSysop: Bot: Automatski unos stranica

2021-09-30T07:40:04Z

Bot: Automatski unos stranica

Nova stranica

'''Katabolizam''' ([[grčki]]: '''kata''' = "prema dolje, na niže" + '''ballein''' = "baciti") podrazumijeva skup biokemijskih reakcija u kojima se složeni kemijski spojevi razgrađuju u jednostavnije, oslobađajući tako u većini slučajeva kemijsku energiju i u određenoj mjeri i toplinsku energiju. Kemijska se energija pohranjuje u fosfatnim vezama visoko energetskih molekula kao [[adenozin trifosfat]] (ATP). Kod nekih metaboličkih putova dobiveni jednostavni spojevi, ulaze kao prekursori u reakcije sinteze drugih složenih spojeva ([[anabolizam]]). Konačni produkti katabolizma nazivaju se '''kataboliti'''.

Suprotan proces spajanja jednostavnih spojeva u složenije, uz utrošak kemijske energije naziva se [[anabolizam]].

Najvažniji primjer katabolizma za sva [[Aeroban|aerobna]] živa bića je [[stanično disanje]], niz četiriju metaboličkih putova: [[glikoliza|glikolize]], [[Oksidativna dekarboksilacija piruvata|oksidativne dekarboksilacije piruvata]], [[Krebsov ciklus|Krebsovog ciklusa]] i [[Oksidativna fosforilacija|oksidativne fosforilacije]]. Kod staničnog disanja, jedna se molekula [[Glukoza|glukoze]], najvažnijeg izvora kemijske energije, razgrađuje u vodu i [[Ugljikov(IV) oksid|ugljični dioksid (CO<sub>2</sub>)]] kao konačne produkte. U procesu se proizvede 36 molekula ATP.

Ostali primjeri kataboličkih putova su hidroliza [[makromolekula]], [[beta oksidacija]], [[glikogenoliza]] i [[ciklus uree]].

Energetski se katabolizam dijeli u tri faze. U prvoj fazi dolazi do razgradnje [[makromolekula]] koje su najčešće [[polimer]]i, u male molekule od kojih su sastavljene ([[monomer]]e):
* [[Polisaharidi]] ([[škrob]], [[celuloza]] kod bakterija) se razgrađuju u [[Glukoza|glukozu]].
* [[Bjelančevine]] se razgrađuju u [[aminokiseline]].
* [[Lipidi]] se razgrađuju u [[masne kiseline]] i [[glicerol]].
Ovaj se proces naziva '''[[hidroliza]] makromolekula'''.

Druga faza energetskog katabolizma, je daljnja razgradnja [[glukoza|glukoze]], [[aminokiselina]] i [[masne kiseline|masnih kiselina]] u [[Octena kiselina|acetat]], koji se odmah veže za [[koenzim A]] formirajući [[acetil koenzim A]]. Kondenzacija acetata s koenzimom A nazivamo '''[[Oksidativna dekarboksilacija piruvata|Oksidativnom dekarboksilacijom piruvata]]'''. Vezivanje acetatne skupine za [[koenzim A]] je univerzalno prisutno u svim organizmima i nužno je kako se ne bi smanjivao [[pH]] unutar stanica.

Treća faza u energetskom katabolizmu je potpuna [[oksidacija]] [[Acetil koenzim A|acetila CoA]] u '''[[Krebsov ciklus|Krebsovom ciklusu]]''' i '''[[Oksidativna fosforilacija|oksidativnoj fosforilaciji]]''' sa stvaranjem konačnih produkata [[Voda|vode]] i [[Ugljikov(IV) oksid|ugljikovog dioksida]] i proizvodnjom [[Adenozin trifosfat|ATP]].

{{metabolizam}}

[[Kategorija:Metabolizam]]

Katabolizam - Povijest promjena

WikiSysop: bnz

WikiSysop: Bot: Automatski unos stranica