https://enciklopedija.cc/index.php?action=history&feed=atom&title=Kanem-BornuKanem-Bornu - Povijest promjena2026-07-20T12:25:51ZPovijest promjena ove stranice na wikijuMediaWiki 1.42.3https://enciklopedija.cc/index.php?title=Kanem-Bornu&diff=763933&oldid=prevBot1: Automatski uvoz s hrwiki (zadnjih 96 sati)2026-04-29T09:12:44Z<p>Automatski uvoz s hrwiki (zadnjih 96 sati)</p>
<p><b>Nova stranica</b></p><div>{{Okvir bivše zemlje svijeta<br />
|ime=Kanem–Bornu<br />
|hr_ime =Kanem–Bornu<br />
|izvorno_ime =<small>إمبراطورية كانيم - برنو</small><br />
|status = <br />
|genitiv=<br />
|kontinent= [[Afrika]]<br />
|država =<br />
|vlada_tip =[[monarhija]]<br />
|godina_start =početak [[800.]]<br />
|godina_kraj =[[1902]]<br />
|događaj_start =osnivanje<br />
|era = [[Srednji vijek|Srednji]] i [[Novi vijek]]<br />
|datum_start =oko [[800.]]<br />
|datum_kraj =[[1902.]]<br />
|događaj_kraj=<br />
|fusnote = <br />
|p1=<br />
|flag_p1=<br />
|p2= <br />
|flag_p2=<br />
|p3= <br />
|flag_p3=<br />
|p4= <br />
|flag_p4=<br />
|s1=<br />
|flag_s1=<br />
|s2=<br />
|flag_s2=<br />
|zastava =<br />
|zastava_tip =<br />
|grb =<br />
|grb_tip =<br />
|mapa =Kanem-Bornu_1650.svg<br />
|mapa_opis = Karta Carstva iz [[17. stoljeće|17. stoljeća]]<br />
|himna =<br />
|jezik =[[Dazaga jezik|dazaga]], [[Kanembu (jezik)|kanembu]], [[Kanuri (jezik)|kanuri]], tebu, teda, [[Zaghawa jezik|Zaghawa]], [[Arapski jezik|arapski]]<br />
|vođa1=Susam<br />
|godina_vođa1=početak [[9. stoljeće]] (prvi)<br />
|vođa2=<br />
|godina_vođa2=<br />
|vođa3= <br />
|godina_vođa3=<br />
|vođa4= Abubakar Garbai<br />
|godina_vođa4=1900. – 1902. (posljednji)<br />
|titula_vođa1 = kralj (seif mai)<br />
|titula_vođa4 =[[sultan]]<br />
|stat_površina1 =<br />
|stat_pop1=<br />
|stat_godina1=<br />
|stat_površina2=<br />
|stat_pop2 =<br />
|stat_godina2 =<br />
|vjera =[[animizam]], [[islam]]<br />
|valuta=<br />
}}<br />
'''Kanem-Bornu''' ([[arapski jezik|arapski]]: إمبراطورية كانيم - برنو) bilo je [[Afrika|afričko]] [[Trgovina|trgovačko]] [[carstvo]] kojim je vladala [[dinastija]] Seif u krajevima oko [[Čad (jezero)|jezera Čad]] od [[9. stoljeće|9.]] do [[19. stoljeće|19. stoljeća]]. Teritorij carstva protezao se (ovisno o razdoblju), po krajevima današnjih država, od [[jug|južnog]] [[Čad]]a, [[sjever]]nog [[Kamerun]]a, [[sjeveroistok]]a [[Nigerija|Nigerije]], [[Istok|istočnog]] [[Niger]]a do južne [[Libija|Libije]].<ref name=brit/><br />
<br />
== Povijest ==<br />
<br />
Carstvo Kanem-Bornu je vjerojatno osnovano sredinom [[9. stoljeće|9. stoljeća]], a njegova prva [[glavni grad|prijestolnica]] bila je [[Njimi]], sjeveroistočno od jezera Čad. <br />
<br />
Prvi put se pojavljuje u pisanim izvorima u zapisu [[Jakubi]]ja iz [[872.]] godine, koji spominje kraljevstvo Zaghawa na mjestu zvanom Kanim/Kānem.<br />
Kasniji zapisi opisuju Kanem [Zaghawa] kao ogromno carstvo koje se proteže od krajeva uz jezero Čad do granica [[Nubija|Nubije]] u [[Sudan]]u.<ref name=ref>{{cite web<br />
| url =https://www.africanhistoryextra.com/p/a-forgotten-african-empire-the-history<br />
| title =''A forgotten African empire: the history of medieval Kānem''<br />
| accessdate =2026-04-26<br />
| language=engleski<br />
| publisher=African History Extra}}</ref><br />
<br />
Pred kraj [[11. stoljeće|11. stoljeća]] tadašnji kralj (seif mai) Umme (kasnije poznat kao Ibn ʿAbd al-Jalīl) postao je [[musliman]], od tad je Kanem-Bornu bio islamska država. Zbog svog položaja služio je kao kontaktna točka [[karavana|karavanskih]] puteve [[Transsaharska trgovina|transaharske trgovine]] između [[Sjeverna Afrika|Sjeverne Afrike]], [[dolina|doline]] [[Nil]]a i krajeva [[Supsaharska Afrika|Supsaharske Afrike]].<ref name=brit/><br />
<br />
Krajem [[14. stoljeće|14. stoljeća]] [[pleme]] [[Bulala]] natjeralo je dinastiju Seif da napusti prijestolnicu Njimi, pa su se oni preselili u [[Ngazargamu]] (u današnjoj [[Nigerija|Nigeriji]]), [[zapad]]no od [[Čad (jezero)|jezera Čad]]. Tamo su ostali i nakon što su početkom [[16. stoljeće|16. stoljeća]] ponovno zauzeli Njimi.<ref name=brit/><br />
<br />
Kanem-Bornu (kasnije zvan jednostavno kao '''Bornu''') svoj zlatni period imao je u 16. stoljeću, kad su njime vladali sposobni vladari; Muḥamed Dunama, Abd Alah i naročito Idris Alaoma (vladao [[1571]]. – [[1603]].).<ref name=brit/><br />
<br />
Početkom [[19. stoljeće|19. stoljeća]] [[pleme]] [[Fulbe]] iz [[Nigerija|Nigerije]] počelo je osporavati [[suverenitet]] vladarima Kanem-Borna na [[hauske države]] [[zapad]]no od [[Čad (jezero)|jezera Čad]], koji su dotad tretirali kao svoje [[vazal]]e. Oni su negdje oko [[1808]]. istjerali tadašnjeg sultana (maia) Aḥmada iz prijestolnice Ngazargamu. Ahmad ih je uspio istjerati uz pomoć poglavice [[pleme]]na [[Kanenbu]] – Muḥameda al-Kanamija, koji je odtada iz sjene vladao Carstvom Kanem-Bornu. Ipak Carstvo nikad više nije povratilo svoju moć i snagu, dinastija Seif izumrla je [[1846]].<ref name=brit>{{cite web<br />
| url =https://www.britannica.com/place/Kanem-Bornu<br />
| title =''Kanem-Bornu, historical empire, Africa''<br />
| accessdate =2026-04-26<br />
| language=engleski<br />
| publisher=Encyclopaedia Britannica}}</ref><br />
<br />
== Izvori ==<br />
<br />
== Vanjske poveznice ==<br />
{{Commonscat|Kanem-Bornu}}<br />
* [https://www.africanhistoryextra.com/p/a-forgotten-african-empire-the-history ''A forgotten African empire: the history of medieval Kānem (ca. 800-1472)'' (na portalu African History Extra)] {{en icon}}<br />
[[Kategorija:Bivše države u Africi]]<br />
[[Kategorija:Povijest Nigerije]]<br />
[[Kategorija:Povijest Čada]]<br />
[[Kategorija:Povijest Nigera]]<br />
[[Kategorija:Povijest Kameruna]]</div>Bot1