https://enciklopedija.cc/index.php?action=history&feed=atom&title=GwanduGwandu - Povijest promjena2026-07-17T02:31:19ZPovijest promjena ove stranice na wikijuMediaWiki 1.42.3https://enciklopedija.cc/index.php?title=Gwandu&diff=763222&oldid=prevBot1: Automatski uvoz s hrwiki (zadnjih 240 sati)2026-04-25T14:04:04Z<p>Automatski uvoz s hrwiki (zadnjih 240 sati)</p>
<p><b>Nova stranica</b></p><div>{{Naselje<br />
| ime =Gwandu<br />
| ime_genitiv =Gwanda<br />
| izvorno_ime =<br />
| slika_panorama =Emir Usman of Gwandu.jpg<br />
| veličina_slike =280px<br />
| opis_slike =[[Emir]] od Gwanda Usman<br />
<br />
| slika_lokacijska_karta_država =Nigerija<br />
| slika_lokacijska_karta_opis =Gwandu na karti Nigerije<br />
| nadimak =<br />
| geslo =<br />
<br />
| širina-stupnjevi =12<br />
| širina-minute =30<br />
| širina-oznaka =N<br />
| dužina-stupnjevi =4<br />
| dužina-minute =38<br />
| dužina-oznaka =E<br />
| lokacija_ime =[[Popis država|Država]]<br />
| lokacija_info ={{Z+X|NIG}}<br />
| lokacija1_ime =[[Savezne države Nigerije|Savezna država]]<br />
| lokacija1_info =[[Kebbi]]<br />
| lokacija2_ime =<br />
| lokacija2_info =<br />
| lokacija3_ime =<br />
| lokacija3_info =<br />
| utemeljenje_ime =<br />
| utemeljenje_datum =<br />
<br />
| dijelovi =<br />
| vrsta_dijelova =<br />
| d1-d50<br />
| vrsta_vlasti =<br />
| vlast_bilješke =<br />
| titula_vođe =[[emir]]<br />
| ime_vođe =Muhammadu Iliyasu Bashar<br />
<br />
| površina_bilješke =<br />
| površina_ukupna =1.014<ref name=city/><br />
| površina_uža =2.647<ref name=city/> <br />
| visina =<br />
| visina_izvor =<br />
| visina_max =<br />
| visina_min =<br />
<br />
| stanovništvo_godina=[[2015.]]<br />
| stanovništvo_bilješke =<br />
| stanovništvo = <br />
| stanovništvo_gustoća=<br />
| stanovništvo_uže=26.104<ref name=city/><br />
| stanovništvo_uže_gustoća =25.537 stan./[[km²]]<ref name=city/><br />
| stanovništvo_šire =132.313<ref name=city/><br />
| stanovništvo_šire_gustoća =130,4 stan./[[km²]]<ref name=city/><br />
| stanovništvo_prazno1_ime =<br />
| stanovništvo_prazno1 =<br />
| stanovništvo_gustoća_prazno1 =<br />
| stanovništvo_prazno2_ime =<br />
| stanovništvo_prazno2 =<br />
| stanovništvo_gustoća_prazno2 =<br />
<br />
| vremenska_zona =Zapadnoafričko vrijeme<br />
| utc_pomak =+1<br />
| vremenska_zona_DST =<br />
| utc_pomak_DST =<br />
| poštanski_broj =<br />
| pozivni_broj =<br />
| gradovi_prijatelji =<br />
| web_stranica =<br />
| bilješke =<br />
}}<br />
'''Gwandu''' znan i kao ''Gando'' je [[grad]] od 26.104 i lokalna samouprava ([[općina]]) od 132.313 [[Stanovništvo|stanovnika]]<ref name=city>{{cite web<br />
| url =https://www.city-facts.com/gwandu/population<br />
| title =''Gwandu, Kebbi, Nigeria''<br />
| accessdate =2026-04-24<br />
| language=engleski<br />
| publisher=City facts}}</ref> na [[sjeverozapad]]u [[Nigerija|Nigerije]] u [[Savezne države Nigerije|saveznoj državi]] [[Kebbi]].<br />
<br />
== Zemljopisne osobine ==<br />
<br />
Gwandu se prostire u [[dolina|dolini]] rijeke [[Zamfara (rijeka)|Zamfara]] (pritoka [[Sokoto (rijeka)|Sokota]]), udaljen 120 [[km]] [[jugozapad]]no od grada [[Sokoto|Sokota]].<br />
<br />
== Povijest ==<br />
<br />
Gwandu je izvorno bio naselje Kebbawa, jednog od [[Rod (prvobitna zajednica)|rodova]] naroda [[Hausa]]. Ime je dobio po [[farma|farmi]] - ''gandu'', koja je pripadala Muhammadu Kanti, koji je u [[16. stoljeće|16. stoljeću]] osnovao Kraljevstva Kebbi.<br />
<br />
Iako su [[Fulbe|fulanski]] [[pastir]]i stoljećima pasli svoju [[Stoka|stoku]] na teritoriju Kebbija, tek je za [[Fulanski džihad|Fulanskog džihada]] ([[1804.]] – [[1812.]]) postao važan fulanski grad. To se desilo [[1805.]] kad je vođa džihada [[Usman dan Fodio]] preselio svoje sjedište iz [[Sabon-Gari (Nigerija)|Sabon-Gari]]a u Gwandu.<ref name=brit/><br />
<br />
== Emirat Gwandu ==<br />
<br />
Njegov sin (i nasljednik od [[1817.]]) [[Muhammed Bello]] započeo je izgradnju gradskih zidina [[1806.]] Nakon pobjede Fulana nad [[Gobir|Kraljevstvom Gobir]] kod [[Alkalawa|Alkalawe]] [[1808.]], Usman je podijelio svoj ogromni [[Kalifat Sokoto|Kalifat]], koje se protezao na veći dio današnje sjeverne i središnje Nigerije, na dva dijela. Svog brata [[Abdullahi dan Fodio|Abdullahia dan Fodia]] postavio je [[1809.]] za [[emir]]a Gwandua i vladara svih zapadnih i južnih emirata, dok je Bella postavio za vladara istočnih emirata. Od [[1815.]] Abdullahi je Gwandu pretvorio jednu od dvije [[glavni grad|prijestolnice]] Kalifata Sokoto.<ref name=brit/><br />
<br />
Emirat Gwandu primao je danak od svojih vazalnih emirata, a to su bili; [[Emirat Bida]], [[Ilorin]], [[Yauri (Nigerija)|Yauri]], [[Agaie]], Lafiagi i [[Lapai]]. To je trajalo sve dok [[Britanci]] nisu zauzeli emirat [[1903.]]. Grad je odtad postao [[karavan-saraj]] i trgovište [[Transsaharska trgovina|transaharske trgovine]].<br />
<br />
Za [[Britansko Carstvo|britanske]] vladavine teritorij emirata je [[1907.]] znatno smanjen [[Cesija|cesijom]] na račun [[Francuska Zapadna Afrika|Francuske Zapadne Afrike]].<ref name=brit>{{cite web<br />
| url =https://www.britannica.com/place/Gwandu-Nigeria<br />
| title =''Gwandu Nigeria''<br />
| accessdate =2026-04-24<br />
| language=engleski<br />
| publisher=Encyclopaedia Britannica}}</ref><br />
<br />
Britanci su u skladu sa svojom [[kolonijalizam|kolonijalnom politikom]] neizravne vladavine, zadržali [[Tradicija|tradicijsku]] strukturu dodašnje vladavine i poziciju emira, ali samo na nižoj ceremonijalnoj razini.<br />
<br />
Tako da i danas Gwandu ima emira, koji je treći po rangu oodmah nakon [[sultan]]a od Sokota i [[Borno (država)|Borna]]<br />
<br />
== Izvori ==<br />
<br />
<br />
== Vanjske poveznice ==<br />
<br />
* [https://www.facebook.com/pages/Gwandu/108022175884524/# ''Gwandu'' (na portalu Facebok)] {{en icon}}<br />
<br />
[[Kategorija:Gradovi u Nigeriji]]</div>Bot1