https://enciklopedija.cc/index.php?action=history&feed=atom&title=Gradina_%28tip_naselja%29Gradina (tip naselja) - Povijest promjena2026-07-17T01:07:45ZPovijest promjena ove stranice na wikijuMediaWiki 1.42.3https://enciklopedija.cc/index.php?title=Gradina_(tip_naselja)&diff=280655&oldid=prevWikiSysop: no summary specified2021-11-02T00:34:05Z<p>no summary specified</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="hr">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">←Starija inačica</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Inačica od 2. studeni 2021. u 00:34</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l16">Redak 16:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">Redak 16:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== Vanjske poveznice ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== Vanjske poveznice ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{commonscat|Castles in Croatia}}</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [http://istra.lzmk.hr/clanak.aspx?id=1043 Istarska enciklopedija (LZMK) : gradine (gradinje, gradište, gradac) ili kašteljeri]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [http://istra.lzmk.hr/clanak.aspx?id=1043 Istarska enciklopedija (LZMK) : gradine (gradinje, gradište, gradac) ili kašteljeri]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Kategorija:Građevine]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Kategorija:Građevine]]</div></td></tr>
</table>WikiSysophttps://enciklopedija.cc/index.php?title=Gradina_(tip_naselja)&diff=48659&oldid=prevWikiSysop: Bot: Automatski unos stranica2021-08-22T23:53:54Z<p>Bot: Automatski unos stranica</p>
<p><b>Nova stranica</b></p><div><!--'''Gradina (tip naselja)'''-->[[Datoteka:Gradina Grizane 210907.jpg|mini|Gradina Grižane-Belgrad]]<br />
'''Gradine''' (gradišta) ostaci su utvrđenih stalnih naselja na uzvisinama koje se grade od [[prapovijest|prapovijesti]] pa sve do [[srednji vijek|srednjeg vijeka]]. Tijekom opasnosti služile su kao pribježišta (refugium) ili kao stražarska mjesta (manje gradine). Unutar njih u pravilu se nalaze stambene građevine smještene u sredini ili duž zaštitnih zidova. Utvrđivale su se najprije [[palisada|palisadama]] s užim ili širim rovovima između njih, a kasnije se podižu i zidovi različite visine i širine, koji su u početku građeni od nevezana kamenja i zemlje, a poslije pojačavani drvenom građom.<ref>[https://www.min-kulture.hr/default.aspx?id=6212&kdId=363375905 Nepokrenuto kulturno dobro Utvrda Gradina, Z-5924], [[Ministarstvo turizma Republike Hrvatske]], pristupljeno 25. svibnja 2019.</ref><br />
<br />
Naselja u neolitiku imala su ogradne zidove, ali čovjek je koristio naselja na otvorenom i pećine. Pojavom kovina u eneolitiku raste uporabe gradinskih položaja. Nudile su sigurnost i vizualnu kontrolu okolice te su bile važne tijekom brončanog i željeznog doba. Glede smještenosti, koja je ponekad dalje od obradivih polja, ukazuje na važnost stočarstva, koja je tada imalo veću prednost od ratarstva. Osobito je je to vidjelo u borbenim situacijama, kada nije bilo moguće zaštititi usjeve u poljima.<ref name=Šuta/>{{is|16.}}<br />
<br />
Najstarije gradine u [[Hrvatska|Hrvatskoj]] potječu s kraja [[neolitik|neolitika]]. Iz [[Iliri|ilirskog]] su razdoblja najbolje očuvane na krškome zemljištu, a posebnu skupinu čine gradine na području Liburnije, [[Kvarner|Kvarnera]] i [[Istra|Istre]], tzv. [[kasteljer]]i, koji uglavnom pripadaju [[željezno doba|željeznom dobu]]. Te su gradine načinjene od velikih tesanih blokova, odnosno od lomljena nevezana kamenja.<br />
<br />
Od gradina su danas većinom ostali bedemi. Prapovijesni bedemi s gradina građeni su bez [[vezivo|veziva]]. Tek u starom vijeku dolazi uporaba veziva. Zato su tragovi očuvani uglavnom u osipinama.<ref name=Šuta>Ivan Šuta: [https://www.academia.edu/31178319/Prapovijest_Kozjaka-_katalog_izlo%C5%BEbe_Prehistory_of_Kozjak-Exhibition_Catalogue_Ka%C5%A1tela_2016 ''Prapovijest Kozjaka - katalog izložbe (Prehistory of Kozjak-Exhibition Catalogue), Kaštela 2016.''], Muzej grada Kaštela, 2016. Academia.edu. {{ISBN|978-953-7276-41-6}} Pristupljeno 13. lipnja 2020.</ref>{{is|16.}}<br />
<br />
Za [[Rimljani|rimske]] su vladavine pojedine gradine bile napuštene, dok su druge upotrebljavali starosjedioci ili su služile kao rimske vojne stanice. <br />
<br />
Mnoge gradinske utvrde iz ranog srednjeg vijeka još su nedovoljno istražene i valorizirane. <br />
<br />
== Izvori == <br />
{{Izvori}}<br />
<br />
== Vanjske poveznice ==<br />
{{commonscat|Castles in Croatia}}<br />
* [http://istra.lzmk.hr/clanak.aspx?id=1043 Istarska enciklopedija (LZMK) : gradine (gradinje, gradište, gradac) ili kašteljeri]<br />
<br />
[[Kategorija:Građevine]]</div>WikiSysop