https://enciklopedija.cc/index.php?action=history&feed=atom&title=Glagoli 2026-07-19T08:44:16Z Povijest promjena ove stranice na wikiju MediaWiki 1.42.3 https://enciklopedija.cc/index.php?title=Glagoli&diff=4027&oldid=prev 2021-07-08T10:36:39Z

<p>Bot: Automatski unos stranica</p> <p><b>Nova stranica</b></p><div>&lt;!--&#039;&#039;&#039;Glagoli&#039;&#039;&#039;--&gt;{{otheruses3|slovo [[glagoljica|glagoljice]]|glagolju}}<br /> {{Glagolska vremena hrvatskog jezika}}<br /> &#039;&#039;&#039;Glagol&#039;&#039;&#039; je promjenjiva vrsta [[riječ]]i kojom se izriče radnja, stanje ili zbivanje.<br /> <br /> Primjeri:<br /> <br /> : &#039;&#039;Ja radim, plivam, čitam, pišem&#039;&#039; - radnja<br /> : &#039;&#039;Kiša pada. Država napreduje&#039;&#039;. - stanje<br /> : &#039;&#039;Koncert se održava večeras&#039;&#039;. - zbivanje<br /> <br /> == U hrvatskom jeziku ==<br /> <br /> Glagoli se u [[Hrvatski jezik|hrvatskom]] mijenjaju po vremenima, licima i načinima, a kao i u drugim [[slavenski jezici|slavenskim]] jezicima razlikuje se svršeni i nesvršeni vid (&#039;&#039;sjesti&#039;&#039; – &#039;&#039;sjediti&#039;&#039;), što neslavenima otežava učenje hrvatskog. Postoje i [[pomoćni glagoli]] (nepravilni glagoli), pomoću kojih se tvore složena glagolska vremena: to su glagoli &#039;&#039;&#039;biti&#039;&#039;&#039; i &#039;&#039;&#039;htjeti&#039;&#039;&#039;.<br /> <br /> === Glagolska vremena ===<br /> <br /> &#039;&#039;prošlost&#039;&#039;<br /> * [[pluskvamperfekt]]<br /> * [[aorist]]<br /> * [[perfekt]]<br /> * [[imperfekt]]<br /> <br /> &#039;&#039;sadašnjost&#039;&#039;<br /> * [[prezent]]<br /> <br /> &#039;&#039;budućnost&#039;&#039;<br /> * [[futur prvi]]<br /> * [[futur drugi]] (egzaktni)<br /> <br /> === Glagolski načini ===<br /> <br /> * [[imperativ]]<br /> * [[kondicional sadašnji]] (prvi)<br /> * [[kondicional prošli]] (drugi)<br /> <br /> === Oblici glagola ===<br /> <br /> Svaki glagol ima više &#039;&#039;oblika&#039;&#039;.<br /> <br /> Jedni su različiti oblici koji se koriste samostalno i sami imaju službu glagola:<br /> <br /> * prezent - u jednini i množini, po licima<br /> * aorist - u jednini i množini, po licima<br /> * imperfekt - u jednini i množini, po licima<br /> <br /> Od glagola se izvode i pridjevi i prilozi:<br /> <br /> * [[Glagolski pridjevi#Glagoski pridjev radni|Glagolski pridjev radni]]<br /> * [[Glagolski pridjevi#Glagoski pridjev trpni|Glagolski pridjev trpni]]<br /> * [[Glagolski prilozi#Glagolski prilog sadašnji|Glagolski prilog sadašnji]]<br /> * [[Glagolski prilozi#Glagolski prilog prošli|Glagolski prilog prošli]]<br /> <br /> Posebno stoji [[infinitiv]].<br /> <br /> Svi oblici glagola se u standardnom hrvatskom jeziku tvore dodavanjem nastavaka na jednu od dvije &#039;&#039;osnove&#039;&#039;:<br /> <br /> * prezenske osnove (od nje se tvore: [[prezent]], glagolski prilog sadašnji)<br /> * infinitivne osnove (od nje: [[infinitiv]], glagolski pridjev radni, [[aorist]], [[imperfekt]])<br /> <br /> Po načinu tvorbe, glagole dijelimo na &#039;&#039;pravilne&#039;&#039; i &#039;&#039;nepravilne&#039;&#039;.<br /> <br /> ==== Pravilni glagoli ====<br /> <br /> Za pravilne glagole postoji nekoliko vrsta nastavaka. Npr. &#039;&#039;učiti&#039;&#039; u prezentu ima nastavke -&#039;&#039;im&#039;&#039;, &#039;&#039;iš&#039;&#039; (&#039;&#039;uč-im&#039;&#039;, &#039;&#039;uč-iš&#039;&#039;...), dok glagol &#039;&#039;spavati&#039;&#039; nastavke -&#039;&#039;am&#039;&#039;, -&#039;&#039;aš&#039;&#039; (&#039;&#039;spav-am&#039;&#039;, &#039;&#039;spav-aš&#039;&#039;...). Isto tako, postoje i različiti nastavci za infinitiv i glagolski pridjev radni.<br /> <br /> Glagoli se dijele u &#039;&#039;vrste&#039;&#039; i &#039;&#039;razrede&#039;&#039; po tome koje nastavke koriste.<br /> <br /> Postoje sljedeće vrste prezentskih nastavaka:<br /> <br /> * s -&#039;&#039;e&#039;&#039;- (&#039;&#039;per-em&#039;&#039;, &#039;&#039;per-eš&#039;&#039;,..., &#039;&#039;per-u&#039;&#039;)<br /> * s -&#039;&#039;a&#039;&#039;- (&#039;&#039;kuh-am&#039;&#039;, &#039;&#039;kuh-aš&#039;&#039;,..., &#039;&#039;kuh-aju&#039;&#039;)<br /> * s -&#039;&#039;i&#039;&#039;- (&#039;&#039;misl-im&#039;&#039;, &#039;&#039;misl-iš&#039;&#039;..., &#039;&#039; misl-e&#039;&#039;)<br /> <br /> ==== s -&#039;&#039;ne&#039;&#039;- (&#039;&#039;dig-nem&#039;&#039;, &#039;&#039;dig-neš&#039;&#039;..., &#039;&#039;dig-nu&#039;&#039;) ====<br /> * s -&#039;&#039;ije&#039;&#039;- (&#039;&#039;sm-ijem&#039;&#039;, &#039;&#039;sm-iješ...&#039;&#039;, &#039;&#039;sm-iju&#039;&#039;)<br /> * s -&#039;&#039;uje&#039;&#039;- (&#039;&#039;kup-ujem&#039;&#039;, &#039;&#039;kup-uješ&#039;&#039;, &#039;&#039;kup-uju&#039;&#039;)<br /> <br /> Često se u literaturi navode nastavci na -&#039;&#039;ne&#039;&#039;-, -&#039;&#039;uje&#039;&#039;- i -&#039;&#039;e&#039;&#039;- zajedno.<br /> <br /> Postoje sljedeće vrste nastavaka za infinitiv i glagolski pridjev radni:<br /> <br /> * bez umetka (-0-) (&#039;&#039;pra-ti&#039;&#039;, &#039;&#039;pra-o&#039;&#039;, &#039;&#039;pra-la&#039;&#039;...; &#039;&#039;tres-ti&#039;&#039;, &#039;&#039;tres-ao&#039;&#039;, &#039;&#039;tres-la&#039;&#039;...)<br /> * s umetnutim -&#039;&#039;a&#039;&#039;- (&#039;&#039;kuh-a-ti&#039;&#039;, &#039;&#039;kuh-a-o&#039;&#039;, &#039;&#039;kuh-a-la&#039;&#039;...)<br /> * s umetnutim -&#039;&#039;i&#039;&#039;- (&#039;&#039;misl-i-ti&#039;&#039;, &#039;&#039;misl-i-o&#039;&#039;, &#039;&#039;misl-i-la&#039;&#039;...)<br /> * s umetnutim -&#039;&#039;nu&#039;&#039;- (&#039;&#039;dig-nu-ti&#039;&#039;, &#039;&#039;dig-nu-o&#039;&#039;, &#039;&#039;dig-nu-la&#039;&#039;...)<br /> * s umetnutim -&#039;&#039;je&#039;&#039;- (&#039;&#039;sm-je-ti&#039;&#039;, &#039;&#039;sm-i-o&#039;&#039;, &#039;&#039;sm-je-la&#039;&#039;...)<br /> * s umetnutim -&#039;&#039;ova&#039;&#039;-, -&#039;&#039;eva&#039;&#039;-, -&#039;&#039;iva&#039;&#039;- (&#039;&#039;kup-ova-ti&#039;&#039;, &#039;&#039;kup-ova-o&#039;&#039;, &#039;&#039;kup-ova-la&#039;&#039;...)<br /> <br /> Postoji paralelizam između jednih i drugih nastavaka, međutim mnogi glagoli pripadaju u miješane razrede, npr. &#039;&#039;pis-ati&#039;&#039; ima prezent &#039;&#039;piš-em&#039;&#039;. Sljedeća tablica sumira različite mogućnosti uz tradicionalne oznake vrsta (rimskim brojevima) i razreda (arapskim brojevima uz broj vrste):<br /> <br /> {| class=&quot;wikitable&quot; <br /> |-<br /> ! rowspan=&quot;2&quot;| infinitivni&lt;br&gt;nastavci<br /> ! colspan=&quot;6&quot;| prezentski nastavci<br /> |-<br /> ! -e- !! -ne- !! -a- !! -i- !! -ije- !! -uje-<br /> |-<br /> ! -0- <br /> || &#039;&#039;pi-ti&#039;&#039;, &#039;&#039;pij-em&#039;&#039;&lt;br&gt;I.1-I.7, V.3 || &#039;&#039;sres-ti&#039;&#039;, &#039;&#039;sret-nem&#039;&#039;&lt;br&gt;I.1 (izuzetak) || || || ||<br /> |-<br /> ! -nu- <br /> || || &#039;&#039;dig-nu-ti&#039;&#039;, &#039;&#039;dig-nem&#039;&#039;&lt;br&gt;II || || || ||<br /> |-<br /> ! -a- <br /> || &#039;&#039;pis-a-ti&#039;&#039;, &#039;&#039;piš-em&#039;&#039;&lt;br&gt;V.2 || || &#039;&#039;pit-a-ti&#039;&#039;, &#039;&#039;pit-am&#039;&#039;&lt;br&gt;V.1 || &#039;&#039;drž-ati&#039;&#039;, &#039;&#039;drž-im&#039;&#039;&lt;br&gt;III.2 || ||<br /> |-<br /> ! -i- <br /> || || || || &#039;&#039;misl-i-ti&#039;&#039;, &#039;&#039;misl-im&#039;&#039;&lt;br&gt;IV || ||<br /> |-<br /> ! -je- <br /> || || || || &#039;&#039;žel-jeti&#039;&#039;, &#039;&#039;žel-im&#039;&#039;&lt;br&gt;III.2 || &#039;&#039;um-je-ti&#039;&#039;, &#039;&#039;um-ijem&#039;&#039;&lt;br&gt;I.7 ||<br /> |-<br /> ! -ova-, -iva-,&lt;br&gt;-eva- <br /> || || || || || || &#039;&#039;kup-ova-ti&#039;&#039;, &#039;&#039;kup-ujem&#039;&#039;&lt;br&gt;VI<br /> |- <br /> |}<br /> <br /> U skupini s infinitivom bez proširenja postoje mnoge osobitosti, koje ovise o obliku prezentske osnove, iz koje se izvodi infinitivna:<br /> <br /> * osnove na suglasnik (&#039;&#039;ču-ti&#039;&#039;, &#039;&#039;čuj-em&#039;&#039;) su najpravilnije (razred I.7)<br /> * osnove na -&#039;&#039;s&#039;&#039; su pravilne (&#039;&#039;tres-ti&#039;&#039;, &#039;&#039;tres-ao&#039;&#039;, &#039;&#039;tres-la&#039;&#039;) (razred I.2)<br /> * kod osnove na -&#039;&#039;t&#039;&#039; ili -&#039;&#039;d&#039;&#039; dolazi do glasovnih promjena (&#039;&#039;plet-ti&#039;&#039; &gt; &#039;&#039;ples-ti&#039;&#039;, &#039;&#039;ple-o&#039;&#039;, &#039;&#039;ple-la&#039;&#039;) (razred I.1)<br /> * osnove na -&#039;&#039;b&#039;&#039; kojima se umeće &#039;&#039;s&#039;&#039; ispred -&#039;&#039;ti&#039;&#039; (&#039;&#039;greps-ti&#039;&#039;, &#039;&#039;greb-ao&#039;&#039;, &#039;&#039;greb-la&#039;&#039;) (razred I.3)<br /> * osnove koje u prezentu imaju &#039;&#039;č&#039;&#039;, &#039;&#039;ž&#039;&#039;, &#039;&#039;š&#039;&#039; koji su nastali palatalizacijom &#039;&#039;k&#039;&#039;, &#039;&#039;g&#039;&#039;, &#039;&#039;h&#039;&#039; (&#039;&#039;pek-em&#039;&#039; &gt; &#039;&#039;pečem&#039;&#039;; &#039;&#039;pek-ti&#039;&#039; &gt; &#039;&#039;peći&#039;&#039;, &#039;&#039;pek-ao&#039;&#039;, &#039;&#039;pek-la&#039;&#039;) (razred I.4)<br /> * osnove na suglasnik + &#039;&#039;m&#039;&#039; ili &#039;&#039;n&#039;&#039;, gdje &#039;&#039;m&#039;&#039; ili &#039;&#039;n&#039;&#039; prelazi u &#039;&#039;e&#039;&#039; (&#039;&#039;otm-ti&#039;&#039; &gt; &#039;&#039;ote-ti&#039;&#039;, &#039;&#039;ote-o&#039;&#039;, &#039;&#039;ote-la&#039;&#039;) (razred I.5)<br /> * osnove oblika suglasnik + &#039;&#039;er&#039;&#039;, &#039;&#039;el&#039;&#039;, &#039;&#039;ov&#039;&#039; i sl. gdje dolazi do premetanja (&#039;&#039;per-ti&#039;&#039; &gt; &#039;&#039;pra-ti&#039;&#039;, &#039;&#039;pra-o&#039;&#039;, &#039;&#039;pra-la&#039;&#039;) (razred V.3, zbog -&#039;&#039;a&#039;&#039;- prije -&#039;&#039;ti&#039;&#039;- u infinitivu)<br /> <br /> ==== Nepravilni glagoli ====<br /> <br /> Određeni glagoli nemaju promjenu po gornjim pravilima, a često nemaju ni sve oblike. To su &#039;&#039;biti&#039;&#039; i &#039;&#039;htjeti&#039;&#039;, za koje vidi [[pomoćni glagoli|pomoćne glagole]], kao i sljedeći glagoli i njihove izvedenice:<br /> <br /> * &#039;&#039;ići&#039;&#039;, prezent &#039;&#039;idem&#039;&#039;, &#039;&#039;ideš&#039;&#039;..., glag. pridjev radni &#039;&#039;išao&#039;&#039;, &#039;&#039;išla&#039;&#039;<br /> * &#039;&#039;moći&#039;&#039;, prezent &#039;&#039;mogu&#039;&#039;, &#039;&#039;možeš&#039;&#039;,..., glag. pridjev radni &#039;&#039;mogao&#039;&#039;, &#039;&#039;mogla&#039;&#039;<br /> * &#039;&#039;spati&#039;&#039;, prezent &#039;&#039;spim&#039;&#039;, &#039;&#039;spiš&#039;&#039;, glag. pridjev radni &#039;&#039;spio&#039;&#039;, &#039;&#039;spila&#039;&#039;<br /> <br /> &lt;!-- nadopunit cu kad budem imala vremena. vodite racuna o tocnosti, molim. abyssus --&gt;<br /> <br /> {{Riječ}}<br /> <br /> [[Kategorija: Vrste riječi]]</div>

WikiSysop