https://enciklopedija.cc/index.php?action=history&feed=atom&title=FruktozaFruktoza - Povijest promjena2026-07-18T12:58:29ZPovijest promjena ove stranice na wikijuMediaWiki 1.42.3https://enciklopedija.cc/index.php?title=Fruktoza&diff=23745&oldid=prevWikiSysop: Bot: Automatski unos stranica2021-08-06T00:12:18Z<p>Bot: Automatski unos stranica</p>
<p><b>Nova stranica</b></p><div><!--'''Fruktoza'''-->[[Datoteka:D-fructose_CASCC.png|mini|250px|Strukturna formula fruktoze]]<br />
[[Datoteka:Table fructose.JPG|mini|Fruktoza]]<br />
[[Datoteka:Fruit Stall in Barcelona Market.jpg|mini|250px|desno|Fruktozu (voćni šećer) nalazimo u voću]]<br />
'''Fruktoza''' (prema lat. ''fructus'': plod) ili '''voćni šećer''' (C<sub>6</sub>H<sub>12</sub>O<sub>6</sub>) je [[Monosaharidi|monosaharid]] sličan [[Glukoza|glukozi]], ali umjesto aldehidne, sadržava keto-skupinu. Fruktoza je [[Ugljikohidrati|ugljikohidrat]], ketoheksoza, izomer glukoze. Obično postoji u L-piranoznom obliku (''levuloza'').<br />
<br />
==Rasprostranjenost i osobine==<br />
<br />
To je vrlo sladak [[šećer]] koji je dobro topljiv u [[voda|vodi]]. U prirodi se nalazi zajedno s glukozom u slatkom voću i [[med]]u. S glukozom tvori [[Saharoza|saharozu]] gdje se nalazi u D-furanoznom obliku.<br /><br />
Slobodna fruktoza česta je u voću, a vezana na glukozu čini disaharid [[Saharoza|saharozu]]. Fosfatni esteri fruktoze važni su međuprodukti u procesu [[Glikoza|glikoze]].<br />
<br />
Najslađa je od svih [[Monosaharidi|monosaharida]], iako slatkoća varira ovisno o formi. U [[Kristali|kristalnom obliku]] dva puta je slađa od glukoze, a 1,73 puta od saharoze (običnog kućanskog šećera). Ako se otopi u tekućini, slatkoća se smanjuje.<br />
<br />
U [[tkivo|tkivu]] se razgrađuje brže od glukoze (pa je zato i vrlo popularna u [[šport]]skim napitcima ili ljudima oboljelim od dijabetesa).<br /><br />
Fruktoza uglavnom putuje prema jetrima i tamo se može iskoristiti bez [[inzulin]]a. U nedostatku inzulina, fruktoza ima sposobnost konvertiranja u [[Glukoza|glukozu]] u [[jetra|jetri]] i na taj način doprinosi rastu glukoze u krvi umjesto da se skladišti kao [[glikogen]]. Za razliku od [[Saharoza|saharoze]] i glukoze koji uzrokuju nagle promjene u razini glukoze u krvi, što kod [[diabetes mellitus|dijabetičara]] može uzrokovati ometanje [[Metabolizam|metaboličke kontrole]], fruktoza se apsorbira mnogo sporije i uzrokuje samo manje promjene u razini glukoze u krvi. Dakle, fruktoza se upotrebljava kao zaslađivač kod [[diabetes mellitus|šećerne bolesti]] jer njezino uzimanje ne dovodi do naglog porasta [[ugljikohidrati|šećera]] u krvi kao što je to slučaj sa glukozom. No, prema najnovijim studijama, fruktoza je povezana s rizikom od obolijevanja od [[diabetes mellitus|šećerne bolesti]] tipa 2. Osim toga, upotreba fruktoznog sirupa (komercijalno proizvedenog iz kukuruza) u sveprisutnim napitcima smatra se jednim od uzroka epidemije gojaznosti.<br />
<br />
==Dobivanje==<br />
<br />
Industrijski se proizvodi u obliku zgusnutoga fruktuznoga sirupa izomerizacijom glukoze dobivene iz hidrolizirana kukuruznoga [[škrob]]a.<br />
<br />
==Izvor==<br />
<br />
* ''Tehnički leksikon'', Leksikografski zavod Miroslav Krleža; glavni urednik: [[Zvonimir Jakobović]]. Tiskanje dovršeno 21. prosinca 2007.g., Nacionalne i sveučilišne knjižnice u Zagrebu pod brojem 653717. {{ISBN|978-953-268-004-1}}, str. 969.<br />
<br />
[[Kategorija:Monosaharidi]]</div>WikiSysop