https://enciklopedija.cc/index.php?action=history&feed=atom&title=Feynmanov_dijagramFeynmanov dijagram - Povijest promjena2026-09-26T19:10:52ZPovijest promjena ove stranice na wikijuMediaWiki 1.42.3https://enciklopedija.cc/index.php?title=Feynmanov_dijagram&diff=279898&oldid=prevWikiSysop: no summary specified2021-11-01T22:26:42Z<p>no summary specified</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="hr">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">←Starija inačica</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Inačica od 1. studeni 2021. u 22:26</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l24">Redak 24:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">Redak 24:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [http://feyndiagram.com/ FeynDiagram] Crtanje Feynmanovih dijagrama C++</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [http://feyndiagram.com/ FeynDiagram] Crtanje Feynmanovih dijagrama C++</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{commonscat}}</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Kategorija:Kvantna mehanika]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Kategorija:Kvantna mehanika]]</div></td></tr>
</table>WikiSysophttps://enciklopedija.cc/index.php?title=Feynmanov_dijagram&diff=213797&oldid=prevWikiSysop: Bot: Automatski unos stranica2021-10-12T00:03:26Z<p>Bot: Automatski unos stranica</p>
<p><b>Nova stranica</b></p><div><!--'''Feynmanov dijagram'''-->[[Datoteka:Feynmandiagram.svg|thumb|Primjer Feynmanovog dijagrama. Dva [[elektron]]a uzajamno djeluju jedan na drugog kroz razmjenu viralnog [[foton]]a.]]<br />
'''Feynmanov dijagram''' je metoda kalkulacije unutar [[Kvantna teorija polja|kvantne teorije polja]], koju je pronašao američki [[fizika|fizičar]] [[Richard Feynman]]. Ponekad se naziva i ''Stückelbergdiagram'' (prema [[Ernst Carl Gerlach Stueckelberg|Ernstu Stueckelbergu]]) ili ''pingvin dijagram''. Dijagram se predstavlja grafički, gdje linije (zrake) predstavljaju [[Elementarna čestica|čestice]] kao [[fundamentalne interakcije]]. Svaka linija i svaki čvor odgovara jednom matematičkom članu. [[Vjerojatnost]] da će se jedna interakcija dogoditi može se izračunati crtanjem dijagrama i služeći se istim radi dobivanja ispravna matematičkog izraza. Feynmanov dijagram u osnovi je [[računovodstvo|računovodstvena]] metoda s jednostavnim vizualnim fizičkim tumačenjem događaja.<br />
<br />
Veličina [[interakcija|interakcije]] između dviju [[čestica]] izravno je srazmjerna s [[površina|površinom]] sudara. Ako vjerojatnost interakcije pak nije velika, može se opisati t.zv. [[Dysonove serije|Dysonovim serijama]], u obliku priče koja može izgledati ovako:<br />
<br />
* Bile su jednom dvije čestice koje su se kretale slobodno s relativnom brzinom (nacrtaju se dvije crte u smjeru prema gore).<br />
* Čestice su se susrele (crte se susreću u jednoj čvoru).<br />
* Putovale su istim pravcem neko vrijeme (dvije linije postaju jedna neko vrijeme).<br />
* Razdvojile su se (jedan drugi čvor).<br />
* Onda su zapazile da se njihova brzina promijenila (dvije crte crtaju se prema gore iz drugog čvorišta, ponekad na različit način radi pokazivanja da je došlo do neke promjene kod čestica).<br />
<br />
Ova priča može se skicirati uz pomoć Feynmanovog [[dijagram]]a kojeg se generalno može lakše sjetiti nego odgovarajuće [[Freeman Dyson|Dysonove]] serije.<br />
<br />
Ovakav neformalni način pričanja priče koji sliči na rani eksperiment s [[Komora na mjehuriće|komorom na mjehuriće]] učinio je Feynmanov dijagram vrlo popularnim. Feynmanov dijagram je svrsishodan samo ako Dysonove serije [[konvergencija|konvergiraju]] brzo. Unutar [[Kvantna elektrodinamika|kvantne elektrodinamike]] Feynmanov dijagram funkcionira dobro jer je [[Konstanta fine strukture|konstanta fine strukture α]] puno manja od jedan. Razvoj serija ne funkcionira pak dobro za [[Kvantna kromodinamika|kvantnu kromodinamiku]], t.j. teoriju koja opisuje [[jaka sila|jaku nuklearnu interakciju]].<br />
<br />
== Bibliografija ==<br />
* [[Martinus Veltman]], ''Diagrammatica : the path to Feynman diagrams'', Cambridge Lecture Notes in Physics, {{ISBN|0-521-45692-4}}<br />
* [[Gerard 't Hooft]] i [[Martinus Veltman]], [http://preprints.cern.ch/cgi-bin/setlink?base=cernrep&categ=Yellow_Report&id=1973-009 ''Diagrammar''], CERN Yellow Report 1973.<br />
* [http://www2.slac.stanford.edu/vvc/theory/feynman.html ''Feynman diagram page''] na SLAC.<br />
* A. Zee, Quantum Field theory in a nuttshell, Princeton University Press, 7. ožujka 2010.<br />
<br />
== Vanjske poveznice ==<br />
* [http://xml.web.cern.ch/XML/textproc/feynmf.html Drawing Feynman Diagrams with LaTeX and METAFONT (or METAPOST)]<br />
* [http://feyndiagram.com/ FeynDiagram] Crtanje Feynmanovih dijagrama C++<br />
<br />
{{commonscat}}<br />
<br />
[[Kategorija:Kvantna mehanika]]</div>WikiSysop