WikiSysop: Bot: Automatska zamjena teksta (-{{Commonscat(.*?)}} +)

2021-11-18T07:14:32Z

Bot: Automatska zamjena teksta (-{{Commonscat(.*?)}} +)

←Starija inačica		Inačica od 18. studeni 2021. u 07:14
Redak 65:		Redak 65:
	== Vanjske poveznice ==		== Vanjske poveznice ==

	~~{{Commonscat\|Eukaryota}}~~

	*[http://www.biol.pmf.hr/uploads/media/EUKARIOTSKI_KROMOSOM_1.pdf Eukariotski kromosom]		*[http://www.biol.pmf.hr/uploads/media/EUKARIOTSKI_KROMOSOM_1.pdf Eukariotski kromosom]

WikiSysop: Bot: Automatski unos stranica

2021-07-23T12:24:11Z

Bot: Automatski unos stranica

Nova stranica

{{naslov u kurzivu}}
{{Taksokvir
| boja = #e0d0b0
| naziv = ''Eukarioti''
| domena = [[Eukarioti|Eukaryota]]
| domena_autorstvo = (Chatton, 1925) Whittaker & Margulis, 1978
| razdioba_stupanj = [[Carstvo (taksonomija)|Carstva]]
| razdioba =
*[[životinje|Animalia]]
*[[gljive|Fungi]]
*[[biljke|Plantae]]
*[[protisti|Protista]]
}}
[[Datoteka:Animal_cell_structure_en.svg|desno|mini|280px|Tipična životinjska (eukariotska) stanica]]
[[Datoteka:Endomembrane_system_diagram_en.svg|desno|mini|280px|Detalj endomembranskog sustava i njegove sastavnice]]
[[Datoteka:Animals.gif|desno|mini|270px|Sve životinje su eukarioti]]
[[Datoteka:Mitochondrie.svg|desno|mini|270px|Struktura mitohondrija: 1. Unutrašnja membrana, 2. Vanjska membrana, 3. Krista, 4. Matriks]]
'''Eukarioti''' su [[organizam|organizmi]] odnosno [[stanica|stanice]] kod kojih je nasljedni materijal smješten u jezgri obavijenoj posebnom dvostrukom jezgrinom membranom. U eukariotskoj stanici razvili su se i brojni stanični [[organel|organeli]] kojih nema kod prokariotskih organizama, među kojima su: endoplazmatiski retikulum, Golgijev aparat (ili Golgijevo tijelo), lizosomi i dr.

[[Životinje]], [[biljke]], [[gljive]] i [[protisti]] su eukarioti, dok su [[bakterije]] i [[cijanobakterije]] prokarioti. Izuzev protista, svi drugi eukarioti su višestanični. Za razliku od eukariota, [[prokarioti]] nemaju jezgru i ostale složene stanične strukture. Izraz „''eukariot''“ potječe od [[Grčki jezik|grčke riječi]] ευ, koja znači pravi/dobar, te od ''κάρυον'', koja znači lješnjak ili jezgru.

== Struktura ==

Eukariotske stanice su većinom puno veće od onih od '''prokariota'''. One imaju niz unutrašnjih membrana i struktura, zvanih [[organela|organeli]], i [[citoskeleton]] sastavljen od '''mikrotubula''' koji igraju važnu ulogu u definiranju organizacije i oblika stanice. Eukariotska [[DNK]] je podijeljena u nekoliko [[kromosomi|kromosoma]], koji su odvojeni mikrotubularnom vretenom tijekom razdiobe [[nukleus]]a. Uz dodatak aseksualne stanične diobe, [[Mitoza|mitoze]], većina eukariota ima nekakav proces seksualnog razmnožavanja uz pomoć fuzije stanica, [[Mejoza|mejoze]], koji se ne nalazi u prokariota.

=== Unutrašnja membrana ===

Eukariotske stanice uključuju niz membranom omeđenih struktura, koje se nazivaju [[endomembranski sustav]]. Jednostavni odjeljci, koji se zovu [[vakuole]] ili [[vesikule]], mogu se formirati pupanjem drugih membrana. Mnoge stanice probavljaju hranu i druge materijale uz pomoć procesa zvanog [[endocitoza]].

Jezgra je okružena dvostrukom membranom sa porama koje dopuštaju materijal da se giba unutra i van. Razna cijevkasta produženja središnje membrane stvaraju ono što se zove [[endoplazmatski retikulum]] ili '''ER''', koji je uključen u prenošenje i dozrijevanje [[protein]]a. To uključuje grubi ER gdje se ribosomi zakvače, a proteini koji se sintetiziraju ulaze u unutrašnji prostor. Oni većinom ulaze u vesikule, koje se stvaraju od glatkog ER. U većini eukariota, ova vesikula koja prenosi proteine biva modifircirana u nakupinu izravnanih vesikula, zvanih [[Golgijev aparat]].

''Vesikule'' se specijaliziraju za razne upotrebe. Primjerice, [[lizosom]]i sadrže enzime koji razgrađuju određeni sadržaj vakuola hrane, a [[peroksisom]]i se iskorištavaju da razgrade peroksid koji je inače otrovan. Mnogi protociti imaju ''kontraktilne vakuole'' koje skupljaju i izbacuju prekomjernu vodu.

=== Mitohondriji i plastidi ===

[[Mitohondrij]]i su organele koje se nalaze u gotovo svim eukariotima. Obavijeni su dvostrukom membranom, od koje se unutrašnja savija u cristae, gdje se odvija aerobno disanje. Oni sadrže svoju vlastitu [[DNK]] te se formiraju fizijom od drugih mitohondrija. Smatra se da su se razvili od endosimbiotičnih prokariota. Malen broj protocita koji nemaju mitohondrije sadrže organele, kao što su hidrogenosomi mitozomi.

Biljke imaju i [[plastid]]e, koji pak imaju svoju vlastitu DNK. Oni obično zauzimaju oblik kloroplasta, koji poput cijanobakterija sadrže [[klorofil]] i stvaraju energiju putem [[Fotosinteza|fotosinteze]]. Druge se uključene u spremanje hrane.

=== Strukture citoskeletona ===

Mnogi eukarioti imaju [[Flagellum]]. Oni su sastavljeni većinom od tubulina i silija, koji su uključeni u pokret, hranjenje i osjet. Oni se potpuno razlikuju od prokariotskih flagellum. Njih podupire skupina mikrotubula koji izlaze iz [[centriola]].

Centriole su prisutne čak i u stanicama i nakupinama koje nemaju flagellum. Oni se većinom javljaju u skupni od jedno ili dvoje, zvanih kinetidi. Oni formiraju primarnu komponentu u strukturi citoskeletona, te se većinom sastavljaju tijekom više staničnih dioba, gdje se jedna flagela dobiva od roditelja a drugi se deriviraju od njih. Važnost strukture citoskeletona leži u utvrđivanju oblika stanica.

== Razmnožavanje ==
[[Datoteka:Phylogenetic tree.svg|lijevo|mini|270px|Drvo života]]
Dioba jezgre se često koordinira sa diobom [[stanica]], ovo se većinom odvija u mitozi, proces koji dopušta svakom novom jezgrom da dobije jednu kopiju od svakog kromosoma. U većini eukariota tu je istodobno i proces seksualnog razmnožavanja, koji tipično uključuje izmjenjivanje između haploidnih generacija, gdje je samo jedna kopija od svakog kromosoma prisutna, i diploidna generacija, gdje su dvije prisutne, koji se odvijaju kroz stapanje jezgre i mejoze. Ipak, postoji i značajna varijacija ovog modela.

== Porijeklo ==
[[Datoteka:Tree of Living Organisms 2.png|minijatura|Stablo živih organizama.]]
Pojava eukariota je bio prijelomni trenutak u evoluciji života, pošto one uključuju sve složene stanice i višestanične organizme. Teško je utvrditi pojavu tog događaja; Knoll sugerira da su se razvili prije oko 1.6 do 2.1 milijarde godina. [[Fosil]]i koji su povezani uz tu grupu počeli su se javljati prije oko 1.2 milijarde godina, u obliku crvenih [[Alge|algi]].

Porijeklo endomembranskog sustava i [[mitohondrij|mitohondrija]] je također sporno. Fagotrofična hipoteza tvrdi da su membrane nastale razvojem [[endocitoza|endocitoze]] te su se kasnije specijalizirale; mitohondriji su dobiveni gutanjem, kao [[plastid|plastidi]]. Sintrofična hipoteza pak tvrdi da su se proto-eukarioti oslonili na proto-mitohondrije za hranu, te su ih tako okružili; membrane su se razvile kasnije, zahvaljujući mitohondrijskim genima.

== Carstva ==
# ''[[Acritarcha]]'' Evitt, 1963
# ''[[Animalia]]'' Linnaeus, 1758
# ''[[Chromista]]'' Cavalier-Smith, 1981
# ''[[Eukaryota (nesvrstani)]]''
# ''[[Fungi]]'' T.L.Jahn & F.F.Jahn ex R.T.Moore, 1980
# ''[[Plantae]]'' Haeckel, 1866
# ''[[Protozoa]]'' R.Owen, 1858

== Vanjske poveznice ==

{{Commonscat|Eukaryota}}

*[http://www.biol.pmf.hr/uploads/media/EUKARIOTSKI_KROMOSOM_1.pdf Eukariotski kromosom]
*[http://www.mrs.umn.edu/~goochv/CellBio/lectures/euk/euk.html Informacije o eukariotima]
*[http://www.ucmp.berkeley.edu/alllife/eukaryotamm.html Morfologija eukariota]
*[http://www.tolweb.org/Eukaryotes David J. Patterson i Mitchell L. Sogin - eukarioti]
*[http://library.thinkquest.org/C004535/eukaryote_examples.html Slike eukariota]

[[Kategorija:Biologija]]
[[Kategorija:Eukarioti| ]]
[[Kategorija:Živi svijet]]

Eukarioti - Povijest promjena

WikiSysop: Bot: Automatska zamjena teksta (-{{Commonscat(.*?)}} +)

WikiSysop: Bot: Automatski unos stranica