https://enciklopedija.cc/index.php?action=history&feed=atom&title=EtenEten - Povijest promjena2026-07-15T19:52:05ZPovijest promjena ove stranice na wikijuMediaWiki 1.42.3https://enciklopedija.cc/index.php?title=Eten&diff=171926&oldid=prevWikiSysop: Bot: Automatski unos stranica2021-09-29T05:32:25Z<p>Bot: Automatski unos stranica</p>
<p><b>Nova stranica</b></p><div><!--'''Eten'''-->[[Slika:Kalottenmodell Ethen.png|mini|Molekula (Etilen (ili eten)]]<br />
'''Etilen''' (prema etil + en; '''eten''', C<sub>2</sub>H<sub>4</sub>, H<sub>2</sub>C=CH<sub>2</sub>) je nezasićeni plinoviti [[Ugljikovodici|ugljikovodik]], prvi član [[Alkeni|alkena]], homolognoga niza ugljikovodika.<br />
<br />
==Osobine i svojstva==<br />
<br />
Etilen je otkrio u 17. stoljeću J. J. Becher, grijući [[etanol]] zajedno sa [[Sumporna kiselina|sumpornom kiselinom]].<br />
<br />
Eten je organski, bezbojan i zapaljiv plin, tališta -169&nbsp;°C, vrelišta -103,7&nbsp;°C, slatkasta i opojna mirisa. Pomiješan sa zrakom daje eksplozivnu smjesu. Vrlo je reaktivan i lako adira brom (adicijom na dvostruku vezu lako veže molekule broma), vodik, sumpornu kiselinu i mnogobrojne druge spojeve, pri čem dvostruka veza između ugljikovih atoma prelazi u jednostruku.<br />
<br />
Nalazi se u manjim količinama u koksnom i rafinerijskom plinu.<br />
<br />
== Naziv ==<br />
<br />
Po [[Međunarodna unija za čistu i primijenjenu kemiju|IUPACu]] ime ovog plina je '''eten'''.<br />
<br />
== Dobivanje ==<br />
<br />
U velikim količinama proizvodi se industrijski [[Piroliza|pirolizom]] ([[krekiranje]]m) viših ugljikovodika dobivenih preradbom /iz/ nafte.<br />
<br />
Etilen se može dobiti:<br />
<br />
'''1.''' '''[[Dehidratacija|dehidratacijom]]''' [[etanol]]a jakim higroskopnim sredstvom (npr. [[sumporna kiselina]]) daje eten:<br />
<br />
CH<sub>2</sub>=CH<sub>2</sub> + H<sub>2</sub>SO<sub>4</sub> --> CH<sub>3</sub>CH<sub>2</sub>OSO<sub>3</sub>H<br />
<br />
C<sub>2</sub>H<sub>6</sub>O --> C<sub>2</sub>H<sub>4</sub> + H<sub>2</sub>O<br />
<br />
CH<sub>3</sub>CH<sub>2</sub>OSO<sub>3</sub>H + H<sub>2</sub>O --> CH<sub>3</sub>CH<sub>2</sub>OH + H<sub>2</sub>SO<sub>4</sub><br />
<br />
'''2.''' '''Hidrogeniranjem''' [[acetilen]]a (etina)<br />
<br />
C<sub>2</sub>H<sub>2</sub> + H<sub>2</sub> --> C<sub>2</sub>H<sub>4</sub><br />
<br />
x CH<sub>2</sub>=CH<sub>2</sub> --> (-CH<sub>2</sub>CH<sub>2</sub>-)<br />
<br />
'''3.''' '''Krekiranjem''' [[alkani|alkana]]<br />
<br />
C<sub>3</sub>H<sub>8</sub> --> C<sub>2</sub>H<sub>4</sub> + CH<sub>4</sub><br />
<br />
==Uporaba==<br />
<br />
Zbog svojih svojstava, jedna je od najvažnijih sirovina u organskoj kemijskoj industriji i petrokemiji za mnoge organske sinteze (npr. sintezu etanola, etanala, etilen-glikola, dietil-sulfata, etilamina, [[dikloretan]]a, [[trikloretilen]]a i dr.).<br />
<br />
Upotrebljava se i kao sredstvo za ubrzavanje (prisilno) dozrijevanja plodova (voća i povrća), a u prirodi djeluje kao biljni hormon (potiče cvjetanje i stimulira klijanje sjemena).<br />
<br />
Polimerizacijom etilena nastaje poznat i važan polimerni materijal [[polietilen]] (polieten).<br />
<br />
== Izvori ==<br />
<br />
* [[Hrvatska enciklopedija]], Broj 3 (Da-Fo), str. 521.. Za izdavača: Leksikografski zavod Miroslav Krleža, Zagreb 2001.g. {{ISBN|953-6036-33-9}}<br />
* http://www.tehnologijahrane.com/tehnologijavoca-i-povrca/etilen-i-ostali-biljni-hormoni-u-procesima-zrenja-i-dozrijevanja#toc-etilen<br />
<br />
{{mrva-kem}}<br />
<br />
[[Kategorija:Ugljikovodici]]</div>WikiSysop