WikiSysop: Bot: Automatski unos stranica

2021-12-10T00:51:50Z

Bot: Automatski unos stranica

Nova stranica

'''EPUB''' ([[Engleski jezik|engl.]] '''''e'''lectronic '''pub'''lication'') je računalni datotečni format za digitalne [[Knjiga|knjige]], [[Strip|stripove]], [[Manga|mange]] i ostale tiskane [[Publikacija|publikacije]]. EPUB datoteke imaju nastavak {{Mono|.epub}}. Ponekad se stilizira kao '''ePub'''. ''International Digital Publishing Forum'' ([[IDPF]]) objavio je EPUB kao normativni standard razvijen proširenjem '''OEBPS''' standarda. Standard je postao služben u rujnu [[2007.]] godine, čime i službeno zamjenjuje OEBPS.<ref>{{Citiranje časopisa|title=Older Versions of EPUB {{!}} International Digital Publishing Forum|url=http://idpf.org/epub-older-versions|language=en|accessdate=2020-07-04}}</ref>

== Specifikacija datoteke ==
EPUB datoteka je ZIP datoteka sa strukturom svojevrsnog spremnika (''container'') za sve datoteke koje su potrebne da bi se knjiga uspješno prikazala i radila očekivano.

Sve datoteke unutar EPUB publikacije moraju biti sukladne OPS/OPF standardu, koji definira poredak i sadržaj datoteka u ZIP spremniku.

Prva [[datoteka]] u ZIP spremniku nosi ime ''mimetype'' bez datotečnog nastavka, a njezin sadržaj semantički definira format e-knjige. U slučaju EPUB-a, sadržaj ''mimetype'' datoteke mora biti tekst {{Mono|application/epub+zip}} . Mimetype datoteka ne smije biti [[Sažimanje podataka|komprimirana]] ni enkriptirana, i mora biti prva dodana u ZIP.

U ZIP datoteci zatim mora postojati mapa (folder) imena ''META-INF'', unutar kojeg mora postojati datoteka ''container.xml''. Ova [[XML]] datoteka pokazuje na datoteku koja definira sadržaj knjige (obično ''package.opf'' datoteka). Primjer sadržaja container.xml datoteke:<syntaxhighlight lang="xml">
<?xml version='1.0' encoding='utf-8'?>
<container xmlns="urn:oasis:names:tc:opendocument:xmlns:container" version="1.0">
<rootfiles>
<rootfile media-type="application/oebps-package+xml" full-path="epub/package.opf"/>
</rootfiles>
</container>
</syntaxhighlight>Sve ostale datoteke potrebne za rad EPUB e-knjige stavljaju se u posebnu mapu (često nazvanu ''paket''), obično imena ''OEBPS'' ili ''EPUB'', iako ime nije ograničeno standardom. Unutar te mape se mora nalaziti i datoteka ''package.opf'', koja definira sadržaj i podatke o knjizi.

=== package.opf datoteka ===
Datoteka ''package.opf'' ima tri obavezna dijela, elemente ''metadata'', ''manifest'', i ''spine''.
<syntaxhighlight lang="xml">
<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<package xmlns="http://www.idpf.org/2007/opf" version="3.0" xml:lang="en" unique-identifier="pub-id">
<metadata xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">
...
</metadata>
<manifest>
...
</manifest>
<spine>
...
</spine>
</package>
</syntaxhighlight>

* Element '''metadata''' definira općenite podatke o knjizi, poput naslova, autora, jezika, autorskih prava, izdavačke kuće, žanra, i sličnih. za svaku od ovih stavki postoje definirani XML tagovi.

* Element '''manifest''' popisuje sve datoteke potrebne kako bi [[e-knjiga]] bila uspješno prikazana (XHTML i [[CSS]] datoteke, slike, fontovi, audio i video zapisi, i slično). Po potrebi se definira '''tip medijske datoteke''' (ako nije XHTML ili [[SVG]]), '''''fallback''''' na neki od podržanih formata (XHTML ili SVG) za slučaj da uređaj ne može prikazati neku datoteku, '''tip medijske datoteke''' (formati slike, videa i zvuka), i moguća '''dodatna svojstva datoteke''' ukoliko ona sadrži recimo [[MathML]] ili [[JavaScript]], ili sadrži vanjski resurs koji je potrebno dobaviti sa interneta, i slično.

* Element '''spine''' definira redoslijed prikazivanja dokumenata u knjizi (definira poredak stranica).

Primjer potpune package.opf datoteke (preuzet [https://github.com/IDPF/epub3-samples/tree/master/30/sous-le-vent odavde], pod CC-BY-SA 3.0 licencom):
<div style="height: 300px; overflow: auto; border: 1px solid black;"><syntaxhighlight lang="xml">
<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<package xmlns="http://www.idpf.org/2007/opf" prefix="rendition: http://www.idpf.org/vocab/rendition/# cc: http://creativecommons.org/ns#" version="3.0" unique-identifier="bookid" xml:lang="fr" dir="ltr" id="package">
<metadata xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">

<dc:identifier id="bookid">code.gogle.com.epub-sample.sous-le-vent</dc:identifier>
<meta refines="#bookid" property="identifier-type" scheme="onix:codelist5">01</meta>

<dc:language>fr</dc:language>

<dc:title id="title">Sous le vent</dc:title>
<meta refines="#title" property="title-type">main</meta>


<dc:creator id="creator1">Jean-Bernard Pouy</dc:creator>
<meta refines="#creator1" property="file-as">Pouy, Jean-Bernard</meta>
<meta refines="#creator1" property="role" scheme="marc:relators">aut</meta>
<meta refines="#creator1" property="display-seq">1</meta>

<dc:creator id="creator2">Joe G. Pinelli</dc:creator>
<meta refines="#creator2" property="file-as">Pinelli, Joe G.</meta>
<meta refines="#creator2" property="role" scheme="marc:relators">ill</meta>
<meta refines="#creator2" property="display-seq">2</meta>

<dc:publisher>éditions Jean-Claude Lattès</dc:publisher>

<dc:date>2012-02-01</dc:date>

<dc:rights xml:lang="en">This work is shared with the public using the Attribution-ShareAlike 3.0 Unported (CC BY-SA 3.0) license.</dc:rights>
<link rel="cc:license" href="http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/"/>

<meta property="dcterms:modified">2012-08-28T18:00:00Z</meta>

<meta property="rendition:layout">pre-paginated</meta>
<meta property="rendition:orientation">portrait</meta>
<meta property="rendition:spread">auto</meta>

<meta name="cover" content="cover" />
</metadata>
<manifest>
<item id="css" href="Style/style.css" media-type="text/css"/>
<item id="toc" href="Navigation/toc.xhtml" properties="nav" media-type="application/xhtml+xml" />

<item id="id1" href="Font/agaramondpro-regular.otf" media-type="application/vnd.ms-opentype" />
<item id="id2" href="Font/agaramondpro-bold.otf" media-type="application/vnd.ms-opentype" />
<item id="id3" href="Font/agaramondpro-italic.otf" media-type="application/vnd.ms-opentype" />

<item id="cover" href="Image/9782709641609_Couv.jpg" properties="cover-image" media-type="image/jpeg" />



<item id="ch1" href="Content/pageNum-1.xhtml" properties="svg" media-type="application/xhtml+xml" />
<item id="ch2" href="Content/pageNum-2.xhtml" properties="svg" media-type="application/xhtml+xml" />
<item id="ch3" href="Content/pageNum-3.xhtml" properties="svg" media-type="application/xhtml+xml" />
<item id="ch4" href="Content/pageNum-4.xhtml" properties="svg" media-type="application/xhtml+xml" />
<item id="ch5" href="Content/pageNum-5.xhtml" properties="svg" media-type="application/xhtml+xml" />
<item id="ch8" href="Content/pageNum-8.xhtml" properties="svg" media-type="application/xhtml+xml" />
<item id="ch9" href="Content/pageNum-9.xhtml" properties="svg" media-type="application/xhtml+xml" />
<item id="img3" href="Image/img-3.jpg" media-type="image/jpeg" />
<item id="ch10" href="Content/pageNum-10.xhtml" properties="svg" media-type="application/xhtml+xml" />
<item id="ch11" href="Content/pageNum-11.xhtml" properties="svg" media-type="application/xhtml+xml" />
<item id="ch12" href="Content/pageNum-12.xhtml" properties="svg" media-type="application/xhtml+xml" />
<item id="img4" href="Image/img-4.jpg" media-type="image/jpeg" />
<item id="ch13" href="Content/pageNum-13.xhtml" properties="svg" media-type="application/xhtml+xml" />
<item id="ch14" href="Content/pageNum-14.xhtml" properties="svg" media-type="application/xhtml+xml" />
<item id="ch15" href="Content/pageNum-15.xhtml" properties="svg" media-type="application/xhtml+xml" />
</manifest>
<spine>

<itemref idref="toc" properties="page-spread-left"/>
<itemref idref="ch1" properties="page-spread-right"/>
<itemref idref="ch2" properties="page-spread-left"/>
<itemref idref="ch3" properties="page-spread-right"/>
<itemref idref="ch4" properties="page-spread-left"/>
<itemref idref="ch5" properties="page-spread-right"/>
<itemref idref="ch8" properties="page-spread-left"/>
<itemref idref="ch9" properties="page-spread-right"/>
<itemref idref="ch10" properties="page-spread-left"/>
<itemref idref="ch11" properties="page-spread-right"/>
<itemref idref="ch12" properties="page-spread-left"/>
<itemref idref="ch13" properties="page-spread-right"/>
<itemref idref="ch14" properties="page-spread-left"/>
<itemref idref="ch15" properties="page-spread-right"/>
</spine>
</package>
</syntaxhighlight></div>

=== Sadržajne XHTML datoteke ===
Sadržaj same knjige zapisan je u HTML datoteke sa XML zaglavljem (obično jedna datoteka po poglavlju knjige). Primjer početka datoteke:<syntaxhighlight lang="xml">
<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<!DOCTYPE html>
<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xmlns:epub="http://www.idpf.org/2007/ops"
lang="en" xml:lang="en" epub:prefix="z3998: http://www.daisy.org/z3998/2012/vocab/structure/#">

</html>
</syntaxhighlight>XHTML datoteke dopuštaju korištenje HTML5 tagova. Poželjno je uz odvojene cjeline knjige, uz odgovarajuće HTML5 tagove dodati i epub:type atribute koji programu za čitanje pobliže semantički opisuju strukturu, npr: {{tag|section|p|parametar=epub:type="part"}}.

=== Multimedijske datoteke ===

=== Fontovi ===
Ugradnja [[Font|fontova]] u knjige je često problematična jer mnogi e-čitači ne podržavaju ovu funkcionalnost. Također je potrebna redundantnost zbog toga što je moguće da e-čitači između sebe podržavaju različite formate datoteka. Potrebno je i proučiti podržava li licencija za font njegovo korištenje unutar e-knjige. Na kraju treba pripaziti može li font prikazati sve znakove koji se koriste unutar knjige (npr. hrvatske dijakritike).

EPUB3 standard podržava ugradnju [[TrueType]], [[OpenType]], WOFF i WOFF2 fontova.

Koraci za dodavanje fonta u knjigu su sljedeći:

# potrebno je dodati font datoteku u epub paket
# potrebno je dodati font u ''manifest'' (paziti na ispravnost atributa media-type)
# potrebno je u CSS datoteku dodati selektor @font-face. Primjer koji odgovara gornjem ''manifestu'':<syntaxhighlight lang="css">
@font-face {
font-family:AGaramondPro-Regular-0908;
font-style:normal;
font-weight:normal;
src:url(../Font/agaramondpro-regular.otf);
}
@font-face {
font-family:AGaramondPro-Bold-0656;
font-style:normal;
font-weight:normal;
src:url(../Font/agaramondpro-bold.otf);
}
@font-face {
font-family:AGaramondPro-Italic-0855;
font-style:normal;
font-weight:normal;
src:url(../Font/agaramondpro-italic.otf);
}
@font-face {
font-family:Garamond-0662;
font-style:normal;
font-weight:normal;
src:url(../Font/agaramondpro-regular.otf);
}
</syntaxhighlight>

== Izvori ==
{{izvori}}

== Vanjske poveznice ==
* [https://github.com/IDPF/epub3-samples IDPF/epub3-samples], primjeri EPUB dokumenata za knjige u javnom vlasništvu {{eng oznaka}}
* [https://www.w3.org/publishing/epub3/epub-contentdocs.html EPUB Content Documents 3.2], dokumentacija EPUB standarda {{eng oznaka}}

{{mrva-rač}}

[[Kategorija:Tipizacija datoteka po nastavcima]]
[[Kategorija:W3C]]
[[Kategorija:Publikacije]]

EPUB - Povijest promjena

WikiSysop: Bot: Automatski unos stranica