WikiSysop: Stvorena nova stranica sa sadržajem: »ClpP (proteolitička podjedinica kazeinolitičke proteaze) je serinska proteaza koja sudjeluje u proteostazi eukariotskih organela i prokariotskih stanica. Također utječe na virulenciju i infektivnost brojnih patogena. == Struktura == ClpP proteaza građena je u obliku tetradekamernog cilindra s dva uzdužno poredana heptamerna prstena. Svaki od prstena ima aksijalnu poru koja služi kao ulaz u unutrašnjost proteolitičke ko...«.

2025-06-02T12:01:47Z

Stvorena nova stranica sa sadržajem: »ClpP (proteolitička podjedinica kazeinolitičke proteaze) je serinska proteaza koja sudjeluje u proteostazi eukariotskih organela i prokariotskih stanica. Također utječe na virulenciju i infektivnost brojnih patogena. == Struktura == ClpP proteaza građena je u obliku tetradekamernog cilindra s dva uzdužno poredana heptamerna prstena. Svaki od prstena ima aksijalnu poru koja služi kao ulaz u unutrašnjost proteolitičke ko...«.

Nova stranica

ClpP (proteolitička podjedinica kazeinolitičke proteaze) je [[Serin-proteaza|serinska proteaza]] koja sudjeluje u proteostazi eukariotskih organela i prokariotskih stanica. Također utječe na virulenciju i infektivnost brojnih patogena.

== Struktura ==
ClpP proteaza građena je u obliku tetradekamernog cilindra s dva uzdužno poredana heptamerna prstena. Svaki od prstena ima aksijalnu poru koja služi kao ulaz u unutrašnjost proteolitičke komore s 14 aktivnih mjesta. Svako aktivno mjesto se sastoji od kanonske katalitičke trijade [[Serin]]-[[Histidin]]-[[Aspartat]]. Svaki ClpP monomer sastoji se od globularne domene "head" i proširene "handle" domene.
[[Datoteka:ClpP structure.png|mini|Struktura punog tetradekamera ''E. coli'' ClpP (gore: pogled sa strane, dolje lijevo: pogled odozgo) i ClpP monomera (dolje desno). Svaki monomer prikazan je u drugoj boji. Prikazan je monomer koji naglašava aktivno mjesto, a katalitička trijada (S172, H122, D171) prikazana je sivim štapićastim prikazom. (PDB ID: 1YG6).<ref>{{Citiranje časopisa|last=C. Moreno-Cinos, K. Goossens, I. G. Salado, P. Van Der Veken, H. De Winter, and K. Augustyns,|date=2019|title=ClpP Protease, a Promising Antimicrobial Target|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6540193/|journal=Int J Mol Sci|volume=20(9)|pages=2232}}</ref>]]
Zbog svog potencijala kao antibakterijska meta u kasnim 90-ima, ClpP je počeo privlačiti sve više pozornosti, kada je dokazana njegova izravna veza s virulentnošću bakterija za Gram-pozitivne ''[[Zlatni stafilokok|S. aureus]]'' i ''Listeria monocytogenes'', zajedno s Gram-negativnom ''Salmonella Typhimurium''.<ref>{{Citiranje časopisa|last=Carlos Moreno-Cinos, Kenneth Goossens, Irene G. Salado, Pieter Van Der Veken, Hans De Winter, and Koen Augustyns|date=2019|title=ClpP Protease, a Promising Antimicrobial Target|url=https://www.ncbi.nlm.nih.govv/pmc/articles/PMC6540193/#B35-ijms-20-02232|journal=Int J Mol Sci|volume=20(9)|pages=2232|url-status=dead}}</ref>

ClpP se nalazi u matriksu [[Mitohondrij|mitohondrija]] širokog raspona eukariota. Eksprimiran je i u bakterijama i biljkama. U slučaju biljaka, kodiran je u genomu kloroplasta.

== Funkcija ==
ClpP posjeduje peptidaznu aktivnost protiv peptida od ~10 aminokiselina, no ima minimalnu aktivnost protiv duljih ili strukturno kompleksnijih peptida. Neaktivan je prema proteinima. Degradacija duljih polipeptida i proteina omogućena je katalizacijom putem kompleksa ClpP sa ClpA ili ClpX. Produkti degradacije su peptidi od 5 do 15 aminokiselina. Glavna karakteristika degradacije proteina sa strane ClpAP ili ClpXP je njegova ovisnost vezanja i [[Adenozin trifosfat|hidrolize ATP-a]].<ref>{{Citiranje knjige|last=M. R. Maurizi|url=https://www.researchgate.net/publication/286339610_Endopeptidase_Clp|title=Handbook of Proteolytic Enzymes (Third Edition), Chapter 794 - Endopeptidase Clp|publisher=Academic Press|year=2013|pages=3593-3599}}</ref>

=== Serin-histidin-aspartat trijada ===
Cijepanje peptidne veze katalizira katalitička trijada serin–histidin–aspartat i oksianionska rupa prisutna u svakoj ClpP podjedinici. Cijepanje se odvija u dvije faze: brzoj i sporoj.

==== Brza faza ====
Proces počinje vezivanjem supstrata u S1 džep. To uzrokuje pomak negativno nabijene asparaginske kiseline prema histidinskom prstenu bogatom elektronima, što pogoduje njegovoj apstrakciji protona iz hidroksilne skupine na bočnom lancu serina, rezultirajući proizvodnjom vrlo reaktivnog alkoksidnog iona u aktivnom mjestu. Alkoksidni ion zatim izvodi nukleofilni napad na peptidnu vezu na karboksilnoj strani aminokiseline koja se nalazi u džepu S1. Ova reakcija prekida peptidnu vezu. Sada je jedan kraj originalnog polipeptida oslobođen i izlazi iz aktivnog mjesta dok je drugi kraj kovalentno vezan za kisik serina.

==== Spora faza ====
Druga faza zahtijeva da se prekine kovalentna veza između drugog kraja proteina i serinskog kisika kako bi se peptid mogao osloboditi. Proces počinje ulaskom vode u aktivno mjesto, koja je onda napadnuta na način sličan onom u prvoj fazi, stvarajući reaktivnu hidroksilnu skupinu koja izvodi nukleofilni napad na vezu protein-serin i prekida je. Drugi peptid se tada oslobađa i enzim se vraća u izvorno stanje.

== Patologija ==
Perraultov sindrom (PRLTS) je klinički i genetski heterogeni [[Autosomno nasljeđivanje|autosomno]]-recesivni poremećaj. Glavna obilježja su gubitak sluha te uranjeno zatajenje jajnika i [[neplodnost]]. Uzrokuju ga mutacije u pet [[Gen|gena]]: HSD17B4, HARS2, CLPP, [[LARS2]] i C10orf2. Pretpostavlja se poveznica između [[Mutacija|mutacije]] i promjene strukture [[Bjelančevine|proteina]], što može narušiti njegovu funkciju, ali nejasno je kako te promjene dovode do značajki Perraultovog sindroma.<ref>{{Citiranje weba|title=Perrault syndrome: MedlinePlus Genetics|url=https://medlineplus.gov/genetics/condition/perrault-syndrome/}}</ref><ref>{{Citiranje weba|title=CLPP gene: MedlinePlus Genetics|url=https://medlineplus.gov/genetics/gene/clpp/}}</ref>

Novi dokazi pokazuju da je mitohondrijski ClpXP neophodan za podskup hematoloških maligniteta i solidnih [[Novotvorina|tumora]]. Jedinstveno za ovu proteazu jest da i inhibicija i hiperaktivacija ClpP-a ometaju [[Oksidacijska fosforilacija|oksidacijsku fosforilaciju]] i imaju antikancerogene učinke. Nedavne studije identificirale su nekoliko klasa molekula koje ciljaju i moduliraju proteolitičku aktivnost ClpP s različitim stupnjevima selektivnosti i specifičnosti, međutim potrebno je više istraživanja.<ref>{{Citiranje časopisa|last=K. Nouri, Y. Feng, and A. D. Schimmer|date=2020|title=Mitochondrial ClpP serine protease-biological function and emerging target for cancer therapy|url=https://www.nature.com/articles/s41419-020-03062-z|journal=Cell Death Dis|volume=11|pages=10}}</ref>

== Izvori ==
{{izvori}}

[[Kategorija:Biologija]]

ClpP - Povijest promjena