https://enciklopedija.cc/index.php?action=history&feed=atom&title=Bordetella_pertussisBordetella pertussis - Povijest promjena2026-08-08T11:07:36ZPovijest promjena ove stranice na wikijuMediaWiki 1.42.3https://enciklopedija.cc/index.php?title=Bordetella_pertussis&diff=562960&oldid=prevSuradnik10: Zamjena teksta - '{{Taxobox↵|' u '{{taksokvir
|'2025-04-26T21:11:40Z<p>Zamjena teksta - '{{Taxobox↵|' u '{{taksokvir |'</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="hr">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">←Starija inačica</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Inačica od 26. travanj 2025. u 21:11</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">Redak 1:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">Redak 1:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Taxobox</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">taksokvir</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| boja = lightgrey</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| boja = lightgrey</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| naziv = ''Bordetella pertussis''</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| naziv = ''Bordetella pertussis''</div></td></tr>
</table>Suradnik10https://enciklopedija.cc/index.php?title=Bordetella_pertussis&diff=494032&oldid=prevWikiSysop: bnz2022-04-30T01:03:54Z<p>bnz</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="hr">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">←Starija inačica</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Inačica od 30. travanj 2022. u 01:03</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">Redak 1:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">Redak 1:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><!--'''Bordetella pertussis'''--></del>{{Taxobox</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{Taxobox</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| boja = lightgrey</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| boja = lightgrey</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| naziv = ''Bordetella pertussis''</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| naziv = ''Bordetella pertussis''</div></td></tr>
</table>WikiSysophttps://enciklopedija.cc/index.php?title=Bordetella_pertussis&diff=170444&oldid=prevWikiSysop: Bot: Automatski unos stranica2021-09-29T01:25:05Z<p>Bot: Automatski unos stranica</p>
<p><b>Nova stranica</b></p><div><!--'''Bordetella pertussis'''-->{{Taxobox<br />
| boja = lightgrey<br />
| naziv = ''Bordetella pertussis''<br />
| image = Bordetella_pertussis.jpg<br />
| image_width = 240px<br />
| image_caption =<br />
| regnum = [[Bacteria]]<br />
| phylum = [[Proteobacteria]]<br />
| classis = [[Beta Proteobacteria]]<br />
| ordo = [[Burkholderiales]]<br />
| familia = [[Alcaligenaceae]]<br />
| genus = ''[[Bordetella]]''<br />
| species = '''''B. pertussis'''''<br />
| dvoimeno = ''Bordetella pertussis''<br />
| dvoimeno_autorstvo = (Bergey ''et al.'' 1923)<br>Moreno-López 1952<br />
}}<br />
'''''Bordetella pertussis''''' je gram-negativni, aerobni [[kokobacil]] roda ''Bordetella'' i uzročni [[agens]] pertusisa ili [[hripavac|hripavca]]. Za razliku od B. bronchiseptica , B. pertusis nije pokretljiv. Kako se čini, bakterija nije prenosiva na životinje, odnosno ljudi su jedini domaćin. Bakterija se širi po zraku u obliku kapljica. Inkubacija traje od 7 do 14 dana.<br />
<br />
==Pertusis==<br />
Pertusis (magareći kašalj) je infekcija [[dišni sustav|dišnog sustava]], a karakterizira ju "magareći" zvuk kada osoba udiše zrak. U SAD-u je ubijao 5.000 do 10.000 ljudi na godinu prije nego je [[cijepljenje|cjepivo]] postalo dostupno. Cjepivo je promijenilo ovu statistiku, te je tako između 1985-88 od pertusisa umrlo manje od 100 djece. Prema [[WHO]]-u, 2000. godine od pertusisa je bilo zaraženo 39 milijuna ljudi, a umrlo oko 297.000.<br />
<br />
Bordetella pertussis zarazi svojeg domaćina kolonizirajući epitelne stanica [[pluća]]. Bakterija ima proteinsku površinu od nitastog [[hemaglutinin|hemaglutinina]], koja se veže za [[sulfatide]] koji se nalaze na [[cilija|cilijama]] epitelnih stanica. Jednom usidrena, bakterija proizvodi [[trahealni citotoksin]], koji zaustavlja cilijarne stanice od kucanja. To sprječava cilijarne stanice da čisti [[debris]] iz pluća, na što tijelo reagira [[kašalj|kašljem]]. Kašalj otpušta neke bakterije u zrak, koje mogu zaraziti druge domaćine.<br />
<br />
Bordetella pertusis ima sposobnost sprječavanja funkcije [[imunološki sustav|imunološkog sustava]] domaćina, za što su odgovorno dva [[toksini|toksina]], poznata kao toksin pertusisa (PTX) i [[Adenilat ciklaza|adenilat-ciklaza]] (CyaA). CyaA pretvara [[ATP]] u [[Ciklički adenozin monofosfat|ciklički AMP]] , a PTX sprječava unutarstanične proteine koji reguliraju taj proces. Krajnji rezultat je da [[fagociti]] pretvore previše ATP-a u ciklički AMP, što može izazvati poremećaje u staničnim mehanizmima i spriječiti fagocite da pravilno reagiraju na infekciju.<br />
<br />
Infekcija se najčešće javlja u djece mlađe od jedne godine kada nisu cijepljena ili u djece s oslabljenim [[imunitet|imunitetom]] , obično oko dobi od 11 godina do 18 godina. Znakovi i simptomi su slični prehladi: curenje iz nosa, kihanje , blagi kašalj i nisko povišena temperatura. Pacijent postaje najviše zarazan tijekom kataralne faze infekcije, obično 2 tjedna nakon početka kašljanja. Bakterija se u zrak može otpustiti kada osoba kašlje, kiše, ili se smije. Cjepivo za pertusis dio je [[Di-Te-Per]] imunizacije ([[difterija]], [[tetanus]], [[pertusis]]).<br />
Kašlju prethodi zvuk pri udisaju, što je obilježje pertusisa. Nakon prolazna napada bolesti, pacijent može napraviti "magareći" zvuk pri udisanju ili povraćati.<br />
<br />
Odrasli imaju blaže [[simptom|simptome]], kao što je produljen kašalj bez "magarećeg zvuka" pri udisaju. Dojenčad mlađa od 6 mjeseci ne mora imati taj tipičan zvuk. Prolazni napadaji kašlja mogu trajati minutu ili više, te uzrokovati [[cijanoza|cijanozu]] (pojava plave ili ljubičaste boje na koži zbog nedovoljne količine kisika u tkivima kraj kože), [[apneja|apneju]] i, rijetko, epileptične [[napadaji|napadaje]]. Međutim, dok ne kašlje, pacijent nema problema s disanjem. To je zato što Bordetella pertusis zabranjuje imuni odgovor tijela na bakteriju i stoga se vrlo malo sluzi stvara u plućima. Duži kašalj može biti iritantan, a ponekad u odraslih može biti nedijagnosticiran i do nekoliko mjeseci.<br />
<br />
Bordetella pertussis također proizvodi [[limfocit-stimulativni faktor]], što uzrokuje da u [[limfni čvor|limfne čvorove]] ulazi manji broj [[limfociti|limfocita]] nego inače. To može dovesti do stanja poznatog kao [[limfocitoza|limfocitoze]], povećanog broja limfocita u krvi (kod odraslih preko 4 000 limfocita na mikrolitru krvi, kod djece preko 8 000 limfocita na mikrolitru krvi).<br />
<br />
[[Kategorija:Alcaligenaceae]]</div>WikiSysop