Suradnik10: Zamjena teksta - '. -1' u '. — 1'

2025-04-08T01:32:14Z

Zamjena teksta - '. -1' u '. — 1'

←Starija inačica		Inačica od 8. travanj 2025. u 01:32
Redak 28:		Redak 28:
	== Karakteristike bombarde ==		== Karakteristike bombarde ==
	Bombarda kao [[topništvo\|topničko]] oruđe imala je cijev dužine 5-8 [[kalibar]]а, dužu od [[merzer]]а а kraću od [[top]]а. Cijev је bila cilindrična za razliku od merzera. Na svom početku cijev је imala eksplozivnu komoru, kao posebni dio odvojen od cijevi. Cijev bombarde bila je izrađena od niza horizontalnih komada željeza, spajanih kovanjem i ojačanih nizom željeznih prstenova s vanjske strane, kako bi se izbjeglo prsnuće i pucanje cijevi. Eksplozivna komora је bila kraća i manjeg promjera, a učvršćivana је na cijev nakon punjenja [[barut]]оm.		Bombarda kao [[topništvo\|topničko]] oruđe imala je cijev dužine 5-8 [[kalibar]]а, dužu od [[merzer]]а а kraću od [[top]]а. Cijev је bila cilindrična za razliku od merzera. Na svom početku cijev је imala eksplozivnu komoru, kao posebni dio odvojen od cijevi. Cijev bombarde bila je izrađena od niza horizontalnih komada željeza, spajanih kovanjem i ojačanih nizom željeznih prstenova s vanjske strane, kako bi se izbjeglo prsnuće i pucanje cijevi. Eksplozivna komora је bila kraća i manjeg promjera, a učvršćivana је na cijev nakon punjenja [[barut]]оm.
	[[Datoteka:Bombard-MortarOfTheKnightsOfSaintJohnOfJerusalemRhodes1480-1500.jpg\|thumb\|left\|240px\|Bombarda Vitezova s [[Rodos]]a iz 1480. -1500.]]		[[Datoteka:Bombard-MortarOfTheKnightsOfSaintJohnOfJerusalemRhodes1480-1500.jpg\|thumb\|left\|240px\|Bombarda Vitezova s [[Rodos]]a iz 1480. — 1500.]]
	Prvi su projektili bili od kamena, a kasnije od [[metal]]a. Paljenje se vršilo kroz rupicu na komori, isprva usijanom šipkom, a kasnije zapaljenim fitiljem.		Prvi su projektili bili od kamena, a kasnije od [[metal]]a. Paljenje se vršilo kroz rupicu na komori, isprva usijanom šipkom, a kasnije zapaljenim fitiljem.

WikiSysop: bnz

2022-04-29T22:11:17Z

bnz

←Starija inačica		Inačica od 29. travanj 2022. u 22:11
Redak 1:		Redak 1:
	~~<!--'''Bombarda'''-->~~{{Infookvir oružje		{{Infookvir oružje
	\|naziv = Bombarda		\|naziv = Bombarda
	\|slika =[[Datoteka:HandBombardWesternEurope1390-1400.jpg\|300px\|]]		\|slika =[[Datoteka:HandBombardWesternEurope1390-1400.jpg\|300px\|]]

WikiSysop: Bot: Automatski unos stranica

2021-10-06T22:33:48Z

Bot: Automatski unos stranica

Nova stranica

{{Infookvir oružje
|naziv = Bombarda
|slika =[[Datoteka:HandBombardWesternEurope1390-1400.jpg|300px|]]
|slika opis = Ručna bombarda iz 1390.-1400. godine
|vrsta = rudimentalni top
|porijeklo =

|služba =[[13. stoljeće]] - [[16. stoljeće]]
|korišten od =
|ratovi =

|projektant =
|projektirano datum =
|proizvođač =
|proizvodnja razdoblje =[[13. stoljeće]] - [[16. stoljeće]]
|proizvedeno komada =
|cijena komad =
|inačice =

}}

'''Bombarda''' (iz [[latinski jezik|latinskih]] riječi -''bombus'' - grmljavina, tutnjava + ''ardere'' - gorjeti) је [[Srednji vijek|srednjovjekovni]] tip [[Vatreno oružje|vatrenog oružja]] iz [[14. stoljeće|14.]] i [[15. stoljeće|15. stoljeća]]. Bombarde su bile topnička oružja koja su izgledom i djelovanjem bile kombinacija [[top]]a i [[minobacač]]a ali i [[pištolj]]a, jer su postojale i male ručne inačice.

Ime bombarde prvi je put zabilježeno u [[Francuska|Francuskoj]] oko [[1380.]] Današnja riječ bombardiranje potječe od tog oružja. Prve su bombarde izumili [[Osmansko Carstvo|Osmanlije]].

Bombarda je bilo i ime kojim su se zvala sva [[Vatreno oružje|vatrena oružja]] srednjeg vijeka; merzeri, ručni topovi, topovi i same bombarde, sve do [[17. stoljeće|17. stoljeća]], kad su se vatrena oružja počela tipizirati. Bombardama su se zvali i brodovi naoružani bombardama.
[[Datoteka:200KgWroughtIronBombard1450MetzFrance.jpg|thumb|right|280px|Bombarda od lijevanog željeza iz [[Metz]]a koja je težila 200 kg (duga 82 cm) iz [[1450.]], na kojoj su vidljivi obruči za ojačanje cijevi. Mogla je ispaljivati kamene projektile teške 6 kg]]
== Karakteristike bombarde ==
Bombarda kao [[topništvo|topničko]] oruđe imala je cijev dužine 5-8 [[kalibar]]а, dužu od [[merzer]]а а kraću od [[top]]а. Cijev је bila cilindrična za razliku od merzera. Na svom početku cijev је imala eksplozivnu komoru, kao posebni dio odvojen od cijevi. Cijev bombarde bila je izrađena od niza horizontalnih komada željeza, spajanih kovanjem i ojačanih nizom željeznih prstenova s vanjske strane, kako bi se izbjeglo prsnuće i pucanje cijevi. Eksplozivna komora је bila kraća i manjeg promjera, a učvršćivana је na cijev nakon punjenja [[barut]]оm.
[[Datoteka:Bombard-MortarOfTheKnightsOfSaintJohnOfJerusalemRhodes1480-1500.jpg|thumb|left|240px|Bombarda Vitezova s [[Rodos]]a iz 1480. -1500.]]
Prvi su projektili bili od kamena, a kasnije od [[metal]]a. Paljenje se vršilo kroz rupicu na komori, isprva usijanom šipkom, a kasnije zapaljenim fitiljem.

Vremenom su bombarde lijevane iz jednog komada [[bronca|bronce]] ili [[Željezo|željeza]]. Nakon pojave topova u [[16. stoljeće|15. stoljeću]], koji su se pokazali boljim oružjem izrada bombardi se ugasila.

[[Arsenal (Venecija)|Venecijanski Arsenal]] prvi je počeo masovno proizvoditi bombarde od [[1370.]] i njima opremati svoje [[Galija|galije]]. [[Mletačka republika|Mletački]] [[kondotjer]] [[Bartolomeo Colleoni]], prvi je upotrijebio bombarde iz Arsenala u pješadijskim borbama, ugradivši ih na postolja s kotačima.

U [[Dubrovnik]]u su bombarde izrađivane od [[1378.]] do kraja [[16. stoljeće|16. stoljeća]] u tri veličine,
s najvećom inačicom kalibra 442 mm i projektilom teškim 113 kg.

== Poznate bombarde ==
[[Datoteka:Great Turkish Bombard at Fort Nelson.JPG|thumb|right|300px|Bombarda iz Dardanela]]
Poznate bombarde iz [[15. stoljeće|15. stoljeća]] bile su [[škotska]] ''Mons Meg'', izrađena oko [[1449.]] iz koje su se mogli ispaliti projektili težine 180 kg, i rušiti bedemi utvrda. Ostale slavne bombarde toga vremena bile su; ''Pumhart von Steyr'' iz [[Štajerska (austrijska savezna država)|Štajerske]] ''Dulle Griet'' iz [[Gent]]a, kao i [[Njemačka|njemačke]] bombarde od lijevane bronce ''Faule Mette'' iz Braunschweiga, ''Faule Grete'' iz Marienburga, and ''Grose Bochse'' i ruska Car puška iz [[16. stoljeće|16. stoljeća]].

Slavna je bila i [[Osmansko carstvo|osmanska]] ''Bombarda iz Dardanela'', koju dao izraditi Munir Ali [[1464.]] težila je 18.6 tona i bila duga 518 cm, sa njom su se mogle ispaliti kamene kugle promjera 63 cm.<ref name="Schmidtchen">Volker Schmidtchen (1977), "Riesengeschütze des 15. Jahrhunderts. Technische Höchstleistungen ihrer Zeit", Technikgeschichte 44 (3): 213–237, str. 226.–228.</ref>

==Vidi još==
* [[topništvo]]
* [[top]]
* [[merzer]]
* [[haubica]]
* [[minobacač]]

== Izvori ==
{{izvori}}

== Literatura ==
* Smith, Robert Douglas; DeVries, Kelly (2005), ''The artillery of the Dukes of Burgundy'',str. 1363.-1477., Boydell Press, {{ISBN|978-1-84383-162-4}}
* ''Vojna enciklopedija'', Beograd, 1970., svezak 1., str. 688.

== Vanjske poveznice ==

* ''[http://tehnika.lzmk.hr/bombarda/ bombarda]''. Hrvatska tehnička enciklopedija - portal hrvatske tehničke baštine

[[Kategorija:Topništvo]]

Bombarda - Povijest promjena

Suradnik10: Zamjena teksta - '. -1' u '. — 1'

WikiSysop: bnz

WikiSysop: Bot: Automatski unos stranica