WikiSysop: bnz

2022-05-13T04:25:10Z

bnz

←Starija inačica		Inačica od 13. svibanj 2022. u 04:25
Redak 1:		Redak 1:
	~~<!--'''Bakteriofag'''-->~~[[Datoteka:Bacteriophage structure.png\|mini\|300px\|Struktura bakteriofaga]]		[[Datoteka:Bacteriophage structure.png\|mini\|300px\|Struktura bakteriofaga]]
	[[Datoteka:Phage.jpg\|mini\|300px\|[[Elektronski mikrograf]] bakteriofaga prikačenih na stanicu bakterije]]		[[Datoteka:Phage.jpg\|mini\|300px\|[[Elektronski mikrograf]] bakteriofaga prikačenih na stanicu bakterije]]
	'''Bakteriofag''' ili kraće '''fag''' je specifični bakterijski [[virus]] koji se umnožava na račun [[bakterija]]. Fag pliva u kulturnom mediju dok ne nađe bakteriju koju inficira da bi njen proces razmnožavanja zaustavio, a umjesto toga započeo proces izgradnje mnogih novih faga (phaga). Na kraju se bakterija rasprsne, a fagi se oslobađaju u kulturnom mediju gdje se sve prethodno opisano ponavlja, ali na mnogo više bakterija.		'''Bakteriofag''' ili kraće '''fag''' je specifični bakterijski [[virus]] koji se umnožava na račun [[bakterija]]. Fag pliva u kulturnom mediju dok ne nađe bakteriju koju inficira da bi njen proces razmnožavanja zaustavio, a umjesto toga započeo proces izgradnje mnogih novih faga (phaga). Na kraju se bakterija rasprsne, a fagi se oslobađaju u kulturnom mediju gdje se sve prethodno opisano ponavlja, ali na mnogo više bakterija.

WikiSysop: Bot: Automatski unos stranica

2021-08-30T01:40:59Z

Bot: Automatski unos stranica

Nova stranica

[[Datoteka:Bacteriophage structure.png|mini|300px|Struktura bakteriofaga]]
[[Datoteka:Phage.jpg|mini|300px|[[Elektronski mikrograf]] bakteriofaga prikačenih na stanicu bakterije]]
'''Bakteriofag''' ili kraće '''fag''' je specifični bakterijski [[virus]] koji se umnožava na račun [[bakterija]]. Fag pliva u kulturnom mediju dok ne nađe bakteriju koju inficira da bi njen proces razmnožavanja zaustavio, a umjesto toga započeo proces izgradnje mnogih novih faga (phaga). Na kraju se bakterija rasprsne, a fagi se oslobađaju u kulturnom mediju gdje se sve prethodno opisano ponavlja, ali na mnogo više bakterija.
Fage je [[1915.]] godine prvi opisao [[Engleska|Englez]] [[Frederick Twort]].

Njihov [[kromosom]] može različito izgledati. Npr. gama bakteriofag ima samo jednu linearnu dvostruku zavojnicu. Fag M13 ima oblik prstena i sastoji se samo od jednog. Drugi fagi imaju [[genom]] koji je kodiran na jednoj [[RNK]] molekuli. Veličina jednog [[genom|genoma]] je relativno mala. Često fagi ne trebaju svoj čitav genom da bi preživjeli. Tako se npr. u gama fag mogu ubaciti fragnemnti strane [[DNK]] veličine do 13 kb. Na taj način će se ti fragmenti zajedno sa fragima umnožavati.

== Razmnožavanje bakteriofaga ==

Zbog neposjedovanja vlastitog prometa materije (metabolizam|metabolizma) virusi za vlastitu reprodukciju trebaju jednog biološkog domaćina. U slučaju bakteriofaga to je jedna živa (podesna) bakterijska [[stanica]]. Proces reprodukcije moguće je podijeliti u pet faza:

#Apsorpcija – prianjanje krajeva faga koji su u vidu tanke niti (repa) na površinske strukture bakterijske stanice koja ima ulogu domaćina.
#Injiciranje (unošenje) fagove DNK odnosno RNK u bakterijsku stanicu. Pritom omotač faga ostaje na površini bakterijske membrane kao nefunkcionalne [[bjelančevina|bjelančevine]].
#Latentna faza tokom koje se u bakterijskoj stanici još uvijek ne mogu uočiti niti dokazati strukture bakteriofaga. U ovoj fazi počinje transkripcija virusnog [[genom|genoma]], [[translacija]] viralne mRNK, te [[replikacija]] virusnih [[Nukleinske kiseline|nukleinskih kiselina]]. Ova faza može potrajati nekoliko sati.
#U fazi sazrijevanja se dešava svojevrsno sastavljanje novonastalih dijelova faga (tzv. ''Assembly'').
#Oslobađanje novih virusnih čestica u postupku uništavanja (lizije) bakterijske stanice – domaćina ili se pak kod nekih bakterija događa samo preuzimanje pojedinih genetskih informacija u vlastiti genom. Nastaju desetine, nekada stotine novih bakterijskih virusa – faga nakon iskorištavanja infrastrukture i materijala bakterijske stanice - domaćina.

== Područja primjene ==

Fagi se koriste u [[medicina|medicini]], [[biologija|biologiji]] i [[agronomija|agronomiji]], prije svega u području gen-tehnologija. U [[medicina|medicini]] se pokušava iskoristiti njihova sposobnost u razaranju bakterijskih stanicama čime bi oni trebali postati zamjena za [[antibiotici|antibiotike]]. Zbog sve bržeg razvoja multiplicirane rezistencije nekih bakterija na antibiotike, pokušava se takve bakterije inficirati bakteriofagima i uništiti ih. Zasada na ovom principu u medicini nisu razvijene primjenljive metode zbog visoke nestabilnosti faga u čovječjem organizmu kao i problema da organizam brzo prepoznaje fage kao strano tijelo, razvija specifičnu imunološku reakciju i uništava ih.

Puno uspješnija primjena faga je u [[molekularna biologija|molekularnoj biologiji]]. Fagi, za razliku od [[plazmid]]a, nisu sastavni dio bakterija, nego samostalni (polu) organizmi. Neki značajni enzimi koji su kodirani u genomu faga su danas rutinski "alati" molekularne biologije. Na primjer RNK i DNK [[polimeraza|polimeraze]], te DNK [[ligaza|ligaze]]. Osim toga bakteriofagi služe kao [[vektor u genetici|vektori]], posebno lamda bekteriofag. Nasuprot [[plazmidi|plazmidima]], a zahvaljujući efikasnom pakovanju njihove DNK, oni omogućavaju [[kloniranje]] većeg dijela DNK.

Fag kao vektor sa prenošenje u genu kodirane informacije za sintezu jedne [[bjelančevina|bjelančevine]]:

Primjer je humani [[inzulin]]. Ova bjelančevina se svakodnevno daje milijunima oboljelih od [[diabetes mellitus|šećerne bolesti]]. Iz genoma čovjeka izdvoji se [[gen]] koji kodira [[sinteza|sintezu]] inzulina. Taj će gen biti ugrađen u genom faga. Tako izmijenjeni «preparirani» fag biti će doveden u kontakt sa pogodnom bekterijon – npr. [[E. coli]]. Fag pronalazi svog domaćina za vlastito umnožavanje ali istovremeno i za prenošenje bakteriji E. Coli u genu kodirane informacije o sintezi inzulina. Pošto je i bakterija E. coli (obogaćena i genom za sintezu inzulina) sposobna da se jako brzo razmnožava mogu se tako vrlo učinkovito dobivati velike količine humanog protei bjelančevine – inzulin.
Razvoj ove metode bio je odlučujući korak za kloniranje gena. Na taj način čitav manji [[genom]] može biti zapakiran u jednom fagu. U međuvremenu su fagi izgubili na značaju jer su otkriveni povoljniji postupci za kloniranje gena.

[[Kategorija:Virusi]]

Bakteriofag - Povijest promjena

WikiSysop: bnz

WikiSysop: Bot: Automatski unos stranica