WikiSysop: bnz

2022-04-30T11:07:44Z

bnz

←Starija inačica		Inačica od 30. travanj 2022. u 11:07
Redak 1:		Redak 1:
	~~<!--'''Amonijev nitrat'''-->~~{\| class="toccolours" border="1" style="float: right; clear: right; margin: 0 0 1em 1em; "		{\| class="toccolours" border="1" style="float: right; clear: right; margin: 0 0 1em 1em; "
	\| align="center" colspan="2" size="12pt" bgcolor="#cccccc"\|'''<big>Amonijev nitrat</big>'''		\| align="center" colspan="2" size="12pt" bgcolor="#cccccc"\|'''<big>Amonijev nitrat</big>'''
	\|-		\|-

WikiSysop: Bot: Automatski unos stranica

2021-08-29T23:40:12Z

Bot: Automatski unos stranica

Nova stranica

{| class="toccolours" border="1" style="float: right; clear: right; margin: 0 0 1em 1em; "
| align="center" colspan="2" size="12pt" bgcolor="#cccccc"|'''<big>Amonijev nitrat</big>'''
|-
| align="center" colspan="2" bgcolor="#ffffff" |[[Datoteka:Dusičnan amonný.PNG|300px]]
|-
| align="center" colspan="2" bgcolor="#cccccc" |'''Strukturna formula'''
|-
| align="center" colspan="2" bgcolor="#ffffff" |[[Datoteka:Ammonium-nitrate-2D.svg|300px]]
|-
| align="center" colspan="2" bgcolor="#cccccc" |'''Model strukture'''
|-
|align="center" colspan="2" bgcolor="#ffffff" |[[Slika:Ammonium-nitrate-xtal-3D-balls-A.png|300px]]
|-
| align="center" colspan="2" bgcolor="#cccccc" |'''Ime i oznaka'''
|-
| [[IUPAC nomenklatura|Sistemsko ime]]
| Amonijev nitrat
|-
| valign="top"|[[Kemijska formula|Molekulska formula]]
| [[dušik|N]]H4[[dušik|N]][[kisik|O]]3
|-
| valign="top"|[[CAS registarski broj|CAS broj]]
| 6484-52-2
|-
| align="center" colspan="2" bgcolor="#cccccc" |'''Svojstva'''
|-
| valign="top"|[[Molarna masa]]
| 80,043 [[gram|g]]/[[mol (mjerna jedinica)|mol]]
|-
| valign="top"|Izgled
| bijeli kristali
|-
| [[Gustoća]]
| 1,725 [[gram po litri|g/L]]
|-
| [[Talište]]
| 169,6 °C
|-
| [[Vrelište]]
| oko 210 °C (razgradnja)
|-
| Topljivost u vodi
|118 g/100 ml (0 °C) 150 g/100 ml (20 °C) 297 g/100 ml (40 °C) 410 g/100 ml (60 °C) 576 g/100 ml (80 °C) 1024 g/100 ml (100 °C) <ref>Pradyot Patnaik. ''Handbook of Inorganic Chemicals''. McGraw-Hill, 2002, {{ISBN|0070494398}}</ref>
|-
| align="center" colspan="2" bgcolor="#cccccc" |'''Podaci o eksplozivnosti'''
|-
| Osjetljivost na udar
| Vrlo mala
|-
| Osjetljivost na trenje
| Vrlo mala
|-
| Eksplozivna brzina
| 5270 m/s
|-
|}

'''Amonijev nitrat''' (NH4NO3, amonijeva salitra, amonit/istoznačnica: amolit) amonijeva je sol [[dušična kiselina|dušične kiseline]]. Dolazi u obliku prozirnih [[kristal]]a ili bijelog praha. Koristi se u [[Poljoprivreda|poljoprivredi]] kao [[dušik]]om bogato umjetno [[gnojivo]], kao oksidans u [[eksploziv]]ima, te za postizanje niskih temperatura.

==Kristalne faze==
Kristalno uređenje amonijevog nitrata mijenja se u ovisnosti o tlaku i temperaturi. Određene su sljedeće kristalne faze:

{| style="width:50%; height:200px" border="3"
|-
!style="background:#5D8AA8; color:white" | Sistem
!style="background:#5D8AA8; color:white" | Temperatura (°C)
!style="background:#5D8AA8; color:white" | Faza
!style="background:#5D8AA8; color:white" | Promjena volumena (%)
|-
|align="center"| -
|align="center"| > 169,6
|align="center"| tekuća
|align="center"| -
|-
|align="center"| I
|align="center"| 169,6 do 125,2
|align="center"| kubična
|align="center"| +2,1
|-
|align="center"| II
|align="center"| 125,2 do 84,2
|align="center"| tetragonska
|align="center"| -1,3
|-
|align="center"| III
|align="center"| 84,2 do 32,3
|align="center"| α-rombska
|align="center"| +3,6
|-
|align="center"| IV
|align="center"| 32,3 do −16,8
|align="center"| β-rombska
|align="center"| −2,9
|-
|align="center"| V
|align="center"| −16,8
|align="center"| tetragonska
|align="center"| -
|-
|}

==Dobivanje==
Procesi od kojih se sastoji industrijska proizvodnja amonijevog nitrata, mada kemijski jednostavni, tehnološki su prilično izazovni. Kiselinsko-bazna reakcija [[amonijak]]a s [[dušična kiselina|dušičnom kiselinom]] daje otopinu amonijevog nitrata:<ref>http://www.google.com/patents/pdf/Process_of_producing_concentrated_soluti.pdf?id=XronAAAAEBAJ&output=pdf&sig=ACfU3U0iYFRDUxltKLaVind-3wwP_JYPxg</ref>
:::HNO3(aq) + NH3(g) → NH4NO3(aq)
U industrijskoj proizvodnji ovaj proces se izvodi miješanjem bezvodnog [[amonijak]]a i koncentrirane [[dušična kiselina|dušične kiseline]]. Reakcija je burna i vrlo egzotermna. Nakon što je nastala otopina, obično koncentracije od oko 83%, višak vode se otparava i dobiva se otopina amonijevog nitrata koncentracije 95% do 99,9%, ovisno o čistoći. Od dobivene otopine se u tornjevima za raspršivanje rade granule amonijevog nitrata koje su tipičan komercijalni oblik ove kemikalije. 
[[Haberov proces]] koristi [[dušik]] i [[vodik]] za proizvodnju [[amonijak]]a, dio kojega se može oksidirati u [[dušična kiselina|dušičnu kiselinu]] te s preostalim [[amonijak]]om dati amonijev nitrat. 
Amonijev nitrat se također može dobiti iz otopina amonijevih i [[nitrat]]nih soli:
:::(NH4)2SO4 + 2 NaNO3 → Na2SO4 + 2 NH4NO3
:::Ca(NO3)2 + (NH4)2SO4 → 2 NH4NO3 + CaSO4
Natrijev sulfat se uklanja snižavanjem temperature smjese - jer je slabije topljiv u vodi od amonijevog nitrata on se taloži i uklanja filtracijom. Kalcijev sulfat je prilično netopljiv, čak i na sobnoj temperaturi.

==Izvori==
{{Izvori}}

[[Kategorija:Nitrati]]

Amonijev nitrat - Povijest promjena

WikiSysop: bnz

WikiSysop: Bot: Automatski unos stranica