Suradnik10: Zamjena teksta - '{{SAD drzava' u '{{Infookvir SAD država'

2025-04-10T20:12:45Z

Zamjena teksta - '{{SAD drzava' u '{{Infookvir SAD država'

←Starija inačica		Inačica od 10. travanj 2025. u 20:12
Redak 1:		Redak 1:
	{{SAD ~~drzava~~ \|		{{Infookvir SAD država \|
	Name = Alabama \|		Name = Alabama \|
	Fullname = Alabama \|		Fullname = Alabama \|

WikiSysop: bnz

2022-04-28T20:07:03Z

bnz

←Starija inačica		Inačica od 28. travanj 2022. u 20:07
Redak 1:		Redak 1:
	~~<!--'''Alabama'''-->~~{{SAD drzava \|		{{SAD drzava \|
	Name = Alabama \|		Name = Alabama \|
	Fullname = Alabama \|		Fullname = Alabama \|

WikiSysop: Bot: Automatski unos stranica

2021-07-24T02:17:12Z

Bot: Automatski unos stranica

Nova stranica

{{SAD drzava |
Name = Alabama |
Fullname = Alabama |
Zastava = Flag of Alabama.svg |
Grb = Seal of Alabama.svg |
Map = Alabama in United States.svg |
Nadimak = Heart of Dixie; Cotton State; Yellowhammer State |
Glavni grad = [[Montgomery]] |
Najveći grad = [[Birmingham, Alabama|Birmingham]] |
Najvažnija luka = [[Mobile]] |
Guverner = [[Kay Ivey]] |
Poštanska kratica = AL |
Službeni jezik = Nema, ali prevladava engleski |
Površina = 135.293 |
Kopnena površina = 131.426 |
Vodena površina = 4.338 |
Popis = [[2013.]] |
Broj stanovnika = 4.822.023 |
Gustoća naseljenosti = 34/ |
Poredak = 22. |
Datum = [[14. prosinca]] [[1819.]] |
Vremenska zona = Central: UTC-6/-5 |
Zemljopisna širina = 30°13'N - 35°N |
Zemljopisna dužina = 84°51'W - 88°28'W |
Širina = 306 |
Dužina = 531 |
Najviša visina = 734 |
Najniža visina = 0 |
ISO kod = US-AL |
Website = www.alabama.gov
|Državni moto = We Dare Defend Our Rights}}

'''Alabama''' [{{IPA|æləˈbæmə}}] - savezna država na jugoistoku [[SAD]]-a. Graniči s Tennessee-jem na sjeveru, Georgia-om na istoku, Floridom i Meksičkim zaljevom na jugu i Mississippijem na zapadu. Ime Alabama potječe od indijanskog plemena [[Alabama_Indijanci|Alibamu]], što u prijevodu znači "Tu stanujemo mi". Statut države je donesen [[1819.]] godine. Površina je oko 133.293 km <sup>2</sup>. Glavni [[grad]] je [[Montgomery, Alabama|Montgomery]], a najveći [[Birmingham, Alabama|Birmingham.]] Sjeverni dio zauzimaju ogranci gorja [[Appalachian]] (do 734 m visine) i srednji tok rijeke [[Tennessee (rijeka)|Tennessee]]; središnji je dio brežuljkast (80 do 100 m visine), a južni uz obalu Meksičkog zaljeva nizak i močvaran. Klima je umjerena; u južnom području suptropska. Oko 66% površine zauzimaju šume. Najrazvijenije gospodarske grane su poljodjelstvo (pamuk, kukuruz, zob, šećerna trska, voće) i stočarstvo (govedarstvo, ovčarstvo i svinjogojstvo). Nekoć je bila vodeća po proizvodnji pamuka. Bogata je rudnim ležištima (željezna ruda, ugljen) te je jako razvijena metalurgija, čijem su razvoju doprinijele hidrocentrale na rijekama Tennessee i Alabama.Od ostalih industrijskih grana ističu se: proizvodnja poljoprivrednih i dr. strojeva (Birmingham, Mobile), automobilska (Honda, Hyundai, Mercedes-Benz, Toyota), elektronička, kemijska i drvna industrija, proizvodnja automobilskih guma, papira i celuloze. U Huntsvilleu se nalazi svemirski raketni centar s aeronautičkom industrijom. Što se prometa tiče, osim željezničkih pruga i cesta, za promet je važna i razgranata kanalska mreža, kojom su spojeni tokovi Mississippija i Tennesseeja s Meksičkim zaljevom. Glavna morska luka je grad Mobile u kojem postoje tragovi nastambi stari čak 8000 godina. U rano doba na prostoru Alabame su živjela indijanska plemena Creek i Choctaw na jugu, te Cherokee i Chickasaw na sjeveru. Prvi kolonijalisti su bili Španjolci (P. de Narvaez 1528; H. de Sotto 1540.), potom Francuzi koji su podignuli i prva stalna naselja - Port Louis de la Mobile (danas Mobile). Od kraja 17. stoljeća Alabama je bila dio francuske kolonije Louisiane; od 1763. u posjedu je Velike Britanije, koja je 1783. ustupa dijelom Španjolskoj a dijelom SAD-u. Američka Alabama je u početku bila u sklopu područja Mississippija. Početkom 19. stoljeća SAD su zauzele španjolsku Alabamu. Istodobno su se indijanska plemena povukla, a na njihovo su se područje naselili bijelci. 1817. godine osnovano je Područje Alabama koje je 1819. dobilo status 22. savezne države. Tijekom građanskog rata Alabama je bila na strani južnjačke konfederacije. U njezinom glavnom gradu Montgomeryju 4. veljače 1861. osnovane su Konfederativne Američke Države. Nakon rata Alabama je ponovno uključena u SAD 1868. godine. Isprva se gospodarstvo Alabame temeljilo na plantažama pamuka, a od 1880-ih počinje razvoj industrije. Nakon 2. svjetskog rata u Alabami se razvio snažan crnački pokret protiv rasizma (1955.-1956. bojkot autobusa u Montgomeryju, 1965. marš na Montgomery).

== Okruzi (Counties) ==
Alabama se sastoji od 67 okruga (counties).

{| class="wikitable"
|-
! Ime okruga !! Godina osnutka !! Sjedište okruga
|-
| [[Autauga, okrug (Alabama)|Autauga]] || 1818. || Prattville
|-
| Baldwin
|| 1809.
|| Bay Minette
|-
| Barbour
|| 18032.
|| Clayton
|-
| Bibb
|| 1818.
|| Centreville
|-
| Blount
|| 1818.
|| Oneonta
|-
| Bullock
|| 1866.
|| Union Springs
|-
| Butler
|| 1819.
|| Greenville
|-
| Calhoun
|| 1832.
|| Anniston
|-
| Chambers
|| 1832.
|| LaFayette
|-
| Cherokee
|| 1836.
|| Centre
|-
| Chilton
|| 1868.
|| Clanton
|-
| Choctaw
|| 1847.
|| Butler
|-
| Clarke
|| 1812.
|| Grove Hill
|-
| Clay
|| 1866.
|| Ashland
|-
| Cleburne
|| 1866.
|| Heflin
|-
| Coffee
|| 1841.
|| Elba / Enterprise
|-
| Colbert
|| 1867.
|| Tuscumbia
|-
| Conecuh
|| 1818.
|| Evergreen
|-
| Coosa
|| 1832.
|| Rockford
|-
| Covington
|| 1821.
|| Andalusia
|-
| Crenshaw
|| 1866.
|| Luverne
|-
| Cullman
|| 1877.
|| Cullman
|-
| Dale
|| 1824.
|| Ozark
|-
| Dallas
|| 1818.
|| Selma
|-
| DeKalb
|| 1836.
|| Fort Payne
|-
| Elmore
|| 1866.
|| Wetumpka
|-
| Escambia
|| 1868.
|| Brewton
|-
| Etowah
|| 1866.
|| Gadsden
|-
| Fayette
|| 1824.
|| Fayette
|-
| Franklin
|| 1818.
|| Russellville
|-
| Geneva
|| 1868.
|| Geneva
|-
| Greene
|| 1819.
|| Eutaw
|-
| Hale
|| 1867.
|| Greensboro
|-
| Henry
|| 1819.
|| Abbeville
|-
| Houston
|| 1903.
|| Dothan
|-
| Jackson
|| 1819.
|| Scottsboro
|-
| Jefferson
|| 1819.
|| Birmingham
|-
| Lamar
|| 1867
|| Vernon
|-
| Lauderdale
|| 1818
|| Florence
|-
| Lawrence
|| 1818.
|| Moulton
|-
| Lee
|| 1866.
|| Opelika
|-
| Limestone
|| 1818.
|| Athens
|-
| Lowndes
|| 1830.
|| Hayneville
|-
| Macon
|| 1832.
|| Tuskegee
|-
| Madison
|| 1808.
|| Huntsville
|-
| Marengo
|| 1818.
|| Linden
|-
| Marion
|| 1818.
|| Hamilton
|-
| Marshall
|| 1836.
|| Guntersville
|-
| Mobile
||1812.
||Mobile
|-
| Monroe
||1815.
||Monroeville
|-
| Montgomery
||1816.
||Montgomery
|-
| Morgan
||1818.
||Decatur
|-
| Perry
||1819.
||Marion
|-
| Pickens
||1820.
||Carrollton
|-
| Pike
||1821.
||Troy
|-
| Ranfolph
||1832.
||Wedowee
|-
| Russell
||1832.
||Phenix City
|-
| St. Clair
||1818.
||Ashville / Pell City
|-
| Shelby
||1818.
||Columbiana
|-
| Sumter
||1832.
||Livingston
|-
| Talladega
||1832.
||Talladega
|-
| Tallapoosa
||1832.
||Dadeville
|-
| Tuscaloosa
||1818.
||Tuscaloosa
|-
| Walker
||1823.
||Jasper
|-
| Washington
||1800.
||Chatom
|-
| Wilcox
||1819.
||Camden
|-
| Winston
||1850.
||Double Springs
|-
|}

== Etničke zajednice ==
-''Indijanci kojima je Alabama domovina'': [[Alabama Indijanci|Alabama]], [[Apalachee]], [[Apalachicola]], [[Koasati]], [[Mobile Indijanci|Mobile]], [[Muklasa]], [[Muskogee]], [[Napochi]], [[Osochi]], [[Sawokli]], [[Tohome]] i [[Tuskegee]].

== Povijest ==

Prije ca. 8000 do 9000 godina naselili su se prvi [[Indijanci]] na današnje područje Alabame. Do dolaska prvih Europljana na sjeveru su živjeli [[Cherokee]] i [[Chickasaw]] Indijanci, a na jugu [[Choctaw]] i [[Muskogee|Creek]] Indijanci.

[[1519.]] španjolski istraživač [[Alonso Alvarez]] stiže u „Mobile Bay“. [[1541.]] dolazi [[Hernando de Soto]], također španjolski istraživač, sa [[Apalači|Apalača]] u Alabamu. [[1699.]] stižu prvi [[Francuska|Francuzi]] sa južne strane i stvaraju prvu koloniju a [[1702.]] grad ''Fort Louis'', koji do [[1722.]] ostaje glavni grad francuske kolonije ''Louisiana''. Godine [[1711.]] osnovan je grad [[Mobile]].

[[1763.]] [[Ujedinjeno Kraljevstvo|Englezi]] osvajaju Alabamu a [[1779.]] [[Španjolska|Španjolci]] južni dio Alabame. Godine [[1798.]] je Alabama, sa iznimkom obale i grada Mobile, koji su još pripadali španjolskoj Floridi, dio ''Mississippi Teritorija''. Nakon rata [[Seminole|Seminola]] u godini [[1813.]] postaje i [[Mobile]] dio tog teritorija. Četiri godina kasnije godine [[1817.]] [[Mississippi]] postaje [[savezna država]] u današnjim granicama, a ostatak teritorija se naziva „Alabama Territory“. [[14. prosinca]] [[1819.]] Alabama konačno postaje 22. [[savezna država]] [[SAD]]a.

== Stanovništvo ==
Prema procjenama američkog ureda za popis stanovništva, Alabama je u 2013. imala 4.822.023 stanovnika, čime je postala 23. država SAD-a po broju stanovnika. Ova brojka pokazuje rast od 0,9% u odnosu na popis iz 2010.

Od ukupnog broja stanovništva 51,5% čine žene, a preostalih 48,5% muškarci. Gotovo 70% stanovništva se izjasnilo bijelcima (4% Latinoamerikanci, 66% Europeidi), 27% čine Afroamerikanci, dok preostalih 3% čine Indijanci, Azijci i ostali koji se identificiraju sa dvije ili više rasa.

Što se tiče religije, 63% stanovnika Alabame se izjasnilo religioznima, što odskače od američkog prosjeka od 49%. Od navedenih 63%, 37% su [[Baptisti]], 9% su [[Metodisti]], dok na preostale kršćanske vjeroispovijesti otpada 16,6%. Ostali koji se izjašnjavaju kao Židovi, Muslimani ili pripadnici istočnjačkih religija čine 0,4%.

== Najveći gradovi ==
{| class="wikitable" border="1"
|+ ''<u>Gradovi s više od 10.000 stanovnika (01.04.2010)</u>''
! Ime grada !! Broj stanovnika
|-
| [[Birmingham]]
||212.237
|-
| [[Montgomery, Alabama|Montgomery]]
|| 205.764
|-
| Mobile
|| 195.111
|-
| Huntsville
|| 180.105
|-
| Tuscaloosa
|| 90.468
|-
| Hoover
|| 81.619
|-
| Dothan
|| 65.496
|-
| Decatur
|| 55.683
|-
| Auburn
|| 53.380
|-
| Madison
|| 42.938
|-
| Florence
|| 39.319
|-
| Gadsden
|| 36.856
|-
| Vestavia Hills
|| 34.033
|-
| Prattville
|| 33.960
|-
| Phenix City
|| 32.822
|-
| Alabaster
|| 30.352
|-
| Bessemer
|| 27.456
|-
| Enterprise
|| 26.562
|-
| Opelika
|| 26.477
|-
| Homewood
|| 25.167
|-
| Northport
|| 23.330
|-
| Anniston
|| 23.106
|-
| Prichard
|| 22.659
|-
| Athens
|| 21.897
|-
| Daphne
|| 21.570
|-
| Pelham
|| 21.352
|-
| Oxford
|| 21.348
|-
| Albertville
|| 21.160
|-
| Selma
|| 20.756
|-
| Mountain Brook
|| 20.413
|-
| Trussville
|| 19.933
|-
| Troy
|| 18.033
|-
| Center Point
|| 16.921
|-
| Helena
|| 16.793
|-
| Hueytown
|| 16.105
|-
| Talladega
|| 15.676
|-
| Fairhope
|| 15.326
|-
| Ozark
|| 14.907
|-
| Alexander City
|| 14.875
|-
| Cullman
|| 14.775
|-
| Scottsboro
|| 14.770
|-
| Millbrook
|| 14.640
|-
| Foley
|| 14.618
|-
| Jasper
|| 14.352
|-
| Hartselle
|| 14.255
|-
| Fort Payne
|| 14.012
|-
| Gardendale
|| 13.893
|-
| Saraland
|| 13.405
|-
| Muscle Shoals
|| 13.146
|-
| Eufaula
|| 13.137
|-
| Sylacauga
|| 12.749
|-
| Pell
|| 12.695
|-
| Jacksonville
|| 12.548
|-
| Irondale
|| 12.349
|-
| Leeds
|| 11.773
|-
| Moody
|| 11.726
|-
| Calera
|| 11.620
|-
| Fairfield
|| 11.117
|-
| Atmore
|| 10.194
|-
| Chelsea
|| 10.183
|-
| Pleasant Grove
|| 10.110
|}

{{Popis-okruga-SAD|{{PAGENAME}}}}
{{podjela SAD}}
[[Kategorija:Alabama| ]]
[[Kategorija:Američke savezne države]]

Alabama - Povijest promjena

Suradnik10: Zamjena teksta - '{{SAD drzava' u '{{Infookvir SAD država'

WikiSysop: bnz

WikiSysop: Bot: Automatski unos stranica