Suradnik10: Zamjena teksta - '{{ita oznaka}}' u '{{tal oznaka}}'

2025-05-31T01:14:10Z

Zamjena teksta - '{{ita oznaka}}' u '{{tal oznaka}}'

←Starija inačica		Inačica od 31. svibanj 2025. u 01:14
Redak 157:		Redak 157:
	== Vanjske poveznice ==		== Vanjske poveznice ==

	* [http://www.comune.cividale-del-friuli.ud.it/ Službene stranice grada] {{~~ita~~ oznaka}}		* [http://www.comune.cividale-del-friuli.ud.it/ Službene stranice grada] {{tal oznaka}}
	* [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/119196/Cividale-del-Friuli ''Cividale del Friuli'' na portalu Encyclopædia Britannica] {{eng oznaka}}		* [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/119196/Cividale-del-Friuli ''Cividale del Friuli'' na portalu Encyclopædia Britannica] {{eng oznaka}}

WikiSysop: Zamjena teksta - '' u ''

2025-05-29T11:35:41Z

Zamjena teksta - '' u ''

←Starija inačica		Inačica od 29. svibanj 2025. u 11:35
Redak 1:		Redak 1:
	~~<!--'''Čedad'''-->~~{{Infookvir naselje		{{Infookvir naselje
	\| ime =Čedad		\| ime =Čedad
	\| ime_genitiv = Čedada		\| ime_genitiv = Čedada

Suradnik10: Zamjena teksta - '{{UNESCO-svjetska baština' u '{{UNESCO – svjetska baština'

2025-04-18T03:34:35Z

Zamjena teksta - '{{UNESCO-svjetska baština' u '{{UNESCO – svjetska baština'

←Starija inačica		Inačica od 18. travanj 2025. u 03:34
Redak 123:		Redak 123:
	[[Datoteka:Cividale 0904 Duomo and Ponte del Diavolo.jpg\|mini\|lijevo\|<center>Pogled na Đavolji most</center>]]		[[Datoteka:Cividale 0904 Duomo and Ponte del Diavolo.jpg\|mini\|lijevo\|<center>Pogled na Đavolji most</center>]]
	[[Datoteka:Cividale, museo cristiano, battistero di callisto 01.JPG\|mini\|lijevo\|<center>Krstionica patrijarha Callista iz Cividalea]]		[[Datoteka:Cividale, museo cristiano, battistero di callisto 01.JPG\|mini\|lijevo\|<center>Krstionica patrijarha Callista iz Cividalea]]
	{{UNESCO-svjetska baština		{{UNESCO – svjetska baština
	\|ime mjesta = [[Langobardska središta u Italiji\|Langobardi u Italiji. Mjesta moći (568.-774.)]]		\|ime mjesta = [[Langobardska središta u Italiji\|Langobardi u Italiji. Mjesta moći (568.-774.)]]
	\|slika = Cividale, tempietto longobardo 01.JPG		\|slika = Cividale, tempietto longobardo 01.JPG

WikiSysop: Bot: Automatska zamjena teksta (-{{Commonscat(.*?)}} +)

2021-11-30T03:51:24Z

Bot: Automatska zamjena teksta (-{{Commonscat(.*?)}} +)

←Starija inačica		Inačica od 30. studeni 2021. u 03:51
Redak 156:		Redak 156:

	== Vanjske poveznice ==		== Vanjske poveznice ==
	~~{{Commonscat\|Cividale del Friuli}}~~
	* [http://www.comune.cividale-del-friuli.ud.it/ Službene stranice grada] {{ita oznaka}}		* [http://www.comune.cividale-del-friuli.ud.it/ Službene stranice grada] {{ita oznaka}}
	* [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/119196/Cividale-del-Friuli ''Cividale del Friuli'' na portalu Encyclopædia Britannica] {{eng oznaka}}		* [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/119196/Cividale-del-Friuli ''Cividale del Friuli'' na portalu Encyclopædia Britannica] {{eng oznaka}}

WikiSysop: Bot: Automatska zamjena teksta (-{{Naselje +{{Infookvir naselje)

2021-11-15T03:48:17Z

Bot: Automatska zamjena teksta (-{{Naselje +{{Infookvir naselje)

←Starija inačica		Inačica od 15. studeni 2021. u 03:48
Redak 1:		Redak 1:
	<!--'''Čedad'''-->{{~~Naselje~~		<!--'''Čedad'''-->{{Infookvir naselje
	\| ime =Čedad		\| ime =Čedad
	\| ime_genitiv = Čedada		\| ime_genitiv = Čedada

WikiSysop: Bot: Automatski unos stranica

2021-10-13T08:23:58Z

Bot: Automatski unos stranica

Nova stranica

{{Naselje
| ime =Čedad
| ime_genitiv = Čedada
| izvorno_ime =Cividale del Friuli Cividât
| translit_jezik1 =

| slika_panorama =Cividale 0904 View from Ponte del Diavolo.jpg
| veličina_slike =280px
| opis_slike =Panorama gradskoga središta
| slika_zastava =
| slika_zastava_veličina =
| slika_pečat =
| slika_pečat_veličina =
| slika_grb =
| slika_grb_veličina =
| slika_amblem_prazno =
| slika_amblem_prazno_veličina =
| slika_amblem_prazno_opis =

| nadimak =
| geslo =

| širina-stupnjevi =46
| širina-minute =05
| širina-oznaka =N
| dužina-stupnjevi =13
| dužina-minute =26
| dužina-oznaka =E

| lokacija_ime =[[Popis država|država]]
| lokacija_info ={{ZD+X/I|ITA}}
| lokacija1_ime =[[Talijanske regije|regija]]
| lokacija1_info =[[Furlanija-Julijska krajina]]
| lokacija2_ime =[[Talijanske pokrajine|pokrajina]]
| lokacija2_info =[[Udine (pokrajina)|Udine]] (Videm)

| utemeljenje_ime =
| utemeljenje_datum =
| utemeljenje1_ime =
| utemeljenje1_datum =
| utemeljenje2_ime =
| utemeljenje2_datum =
| utemeljenje3_ime =
| utemeljenje3_datum =
| osnivač =
| nazvan_po =

| dijelovi =Carraria, Fornalis, Gagliano, Grupignano, Purgessimo, Rualis, Rubignacco, San Giorgio, Sanguarzo, Spess
| vrsta_dijelova =frazioni
| d1-d50

| vrsta_vlasti =
| vlast_bilješke =
| titula_vođe =[[gradonačelnik]]
| ime_vođe = Stefano Balloch
| stranka_vođe =
| titula_vođe1 =
| ime_vođe1 =
| titula_vođe2 =
| ime_vođe2 =
| titula_vođe3 =
| ime_vođe3 =
| titula_vođe4 =
| ime_vođe4 =

| površina_bilješke =
| površina_ukupna =50 [[km²]]
| površina_kopna =
| površina_vode =
| postotak_vode =
| površina_uža =
| površina_šira =
| površina_prazno1_ime =
| površina_prazno1 =
| površina_prazno2_ime =
| površina_prazno2 =
| visina = 135
| visina_izvor =
| visina_max =
| visina_min =

| stanovništvo_godina =[[31. prosinca]] [[2010.]]
| stanovništvo_bilješke =
| stanovništvo =11 615
| stanovništvo_gustoća = 229,32
| stanovništvo_uže =
| stanovništvo_uže_gustoća =
| stanovništvo_šire =
| stanovništvo_šire_gustoća =
| stanovništvo_prazno1_ime =
| stanovništvo_prazno1 =
| stanovništvo_gustoća_prazno1 =
| stanovništvo_prazno2_ime =
| stanovništvo_prazno2 =
| stanovništvo_gustoća_prazno2 =

| vremenska_zona =[[srednjoeuropsko vrijeme|SEV]]
| utc_pomak =+2
| vremenska_zona_DST =
| utc_pomak_DST =
| poštanski_broj =33043
| pozivni_broj =0432
| gradovi_prijatelji =
| države_gradova_prijatelja =
web_stranica =[http://www.comune.cividale-del-friuli.ud.it/ www.comune.cividale-del-friuli.ud.it]

| slika_lokacijska_karta_država =Italija
| slika_lokacijska_karta_opis =<center>čedadski položaj na zemljovidu Italije</center>
| bilješke =
}}
'''Čedad'''<ref name="HP5">Stjepan Babić, Božidar Finka, Milan Moguš, ''Hrvatski pravopis'', 5. – prerađeno izd., Školska knjiga, Zagreb, mjeseca prosinca 2000., {{ISBN|953-0-40017-9}}, str. 185. {{Crolist|id=D1401214002}}</ref><ref name="EJ">Mirko Pak, Jaroslav Šašel, Branko Marušić, »Čedad«, u enciklopediji: Ivo Cecić, v. d. gl. ur., '''''Enciklopedija Jugoslavije''''', 2. izd., 3. sv. : Crn – Đ, Jugoslavenski leksikografski zavod »Miroslav Krleža«, Zagreb, 1984., str. 225. – 226.</ref> ([[talijanski jezik|tal.]] ''Cividale del Friuli'', [[furlanski jezik|furl.]] ''Cividât'', [[slovenski jezik|slov.]] ''Čedad''), [[grad]] i [[općina]] u [[Sjeverna Italija|sjevernoj Italiji]], u [[Udine (pokrajina)|Udinskoj]] [[Talijanske pokrajine|pokrajini]], u [[Furlanija-Julijska krajina|Furlanskoj i Julijskoj krajini]]. U njemu prebiva 11 615 stanovnika (2010.).

Najpoznatiji čedadski stanovnici bili su [[Pavao Đakon|Paulus Diaconus]] koji je tu živio u [[9. stoljeće|9. stoljeću]] i glumica [[Adelaide Ristori]] iz [[19. stoljeće|19. stoljeća]].<ref name=brit/>

== Zemljopis ==
Čedad (''Cividale del Friuli'') leži u slikovitoj kotlini [[Rijeka (vodotok)|rijeke]] [[Natisone]]<ref name=brit/> ([[Nadiža]]) udaljen 15 [[km]] sjeveroistočno od [[Udine|Udina]]. On se nalazi na raskrsnici [[Alpe|Alpa]] i [[Jadransko more|Jadranskoga mora]], nedaleko od [[Slovenija|slovenske]] granice.

== Povijest ==
Grad je osnovan za [[Antički Rim|rimskih]] vremena pod imenom ''Forum Julii'',<ref name="LEJ">R., »Čedad (Cividale)«, u publikaciji: [[Žarko Domljan]], gl. ur., ''Likovna enciklopedija Jugoslavije'', 1. sv. : (A – J), Jugoslavenski leksikografski zavod »Miroslav Krleža«, Zagreb, 1984., {{ISBN|86-7053-001-5}} (sv. 2.), str. 264. {{NSK-zapis|id=000132761}}, {{COBISS.SI|id=87831}}</ref> najvjerojatnije po [[Gaj Julije Cezar|Juliju Cezaru]].<ref name=brit/>
Za ranoga [[srednji vijek|srednjega vijeka]] bio je [[glavni grad|prijestolnicom]] prvoga [[Langobardi|langobardskoga]] [[Vojvodstvo|vojvodstva]] na [[Apeninski poluotok|Apeninskom poluotoku]]. Između [[730.]] – [[1238.]] bio je sjedište [[Akvilejska patrijaršija|akvilejskih]] (oglejskih) [[Patrijarh (kršćanstvo)|patrijarha]].<ref name=brit/> Između [[1419.]] – [[1420.]] potpao je pod [[Mletačka Republika|Mletačku Republiku]] kao i ostala [[Furlanija]],<ref name=brit/> i otad mu je važnost opala.

== Znamenitosti ==
[[Datoteka:Cividale 0904 Duomo and Ponte del Diavolo.jpg|mini|lijevo|<center>Pogled na Đavolji most</center>]]
[[Datoteka:Cividale, museo cristiano, battistero di callisto 01.JPG|mini|lijevo|<center>Krstionica patrijarha Callista iz Cividalea]]
{{UNESCO-svjetska baština
|ime mjesta = [[Langobardska središta u Italiji|Langobardi u Italiji. Mjesta moći (568.-774.)]]
|slika = Cividale, tempietto longobardo 01.JPG
|godina = [[2011.]] (35. zasjedanje)
|vrst baštine = Kulturno dobro
|mjerilo = ii, iii, vi
|ugroženost = ne
|poveznica = [http://whc.unesco.org/en/list/1318 1318]
|država = {{ZD+X/I|ITA}}
}}
Čedad ima brojne [[rano kršćanstvo|ranokršćanske]] spomenike koji sežu do početka [[8. stoljeće|8. stoljeća]], to su oktogonalni [[baptisterij]] i [[kapela]] [[samostan]]a ''Santa Maria in Valle'' te [[oltar]] [[crkva|crkve]] ''San Martino''. Ostale znamenitosti grada su [[katedrala]] ''Santa Maria Assunta'' (obnovljena [[1458.]] i [[1502.]]), ''Đavolji most'' iz [[1442.]] uz par [[srednji vijek|srednjovjekovnih]] crkava i [[palača]].<ref name=brit/>

Godine 2011. [[UNESCO]] je na [[popis mjesta svjetske baštine u Europi]] upisao sedam mjesta moći koja svjedoče o glavnoj ulozi Langobarda u duhovnom i kulturnom razvoju srednjovjekovnog europskog [[kršćanstvo|kršćanstva]], pogotovo potičući razvoj [[monah|monaštva]]. U Čedadu to je ''Area della Gastaldaga'', područje s ostacima patrijarhalne [[palača|palače]] (današnji Nacionalni arheološki muzej) [[patrijarh]]a Callista s [[bazilika|bazilikom]] (slika desno) i [[krstionica|krstionicom]] sv. Ivana Krstitelja, te kompleks langobardskog hrama (danas [[oratorij]] ''Santa Maria in Valle'') koji ima jedine čiste lombardijske frizove, koji su jedina poveznica između umjetnosti [[antika|antike]] i [[karolinška renesansa|karolinške renesanse]].

Lokalni [[arheologija|arheološki]] [[muzej]] čuva puno [[Langobardi|langobardskih]] i [[gotika|gotičkih]] artefakata.

Po Čedadu je prozvano i [[Čedadsko evanđelje]] ([[Čedadski evanđelistar]]), za koji su monasi tvrdili da je od ruke [[Sveti Marko|sv. Marka]]. Evanđelistar je iz razdoblja od [[6. stoljeće|6. stoljeća]] do [[7. stoljeće|7. stoljeća]] s upisanim imenima hodočasnika među kojima su [[hrvatski knezovi]] [[Trpimir]] i [[Branimir]], te [[Panonska Hrvatska (kneževina)|hrvatskopanonski]] knez [[Braslav]].

== Gospodarstvo ==
Čedad je prije svega [[trgovina|trgovačko]] središte svoga kraja, s nešto malih [[industrija|industrijskih]] pogona, uz to je za gospodarstvo (prirad) grada važan i [[turizam]].<ref name=brit>{{Citiranje www
|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/119196/Cividale-del-Friuli
|naslov = ''Cividale del Friuli''
|izdavač = Encyclopædia Britannica
|jezik = engleski
|preuzeto = 1. studenoga 2014.}}</ref>

== Unutarnje poveznice ==
* [[Čedadski rukopis]]

== Izvori ==
{{izvori}}

== Vanjske poveznice ==
{{Commonscat|Cividale del Friuli}}
* [http://www.comune.cividale-del-friuli.ud.it/ Službene stranice grada] {{ita oznaka}}
* [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/119196/Cividale-del-Friuli ''Cividale del Friuli'' na portalu Encyclopædia Britannica] {{eng oznaka}}

{{Svjetska baština u Italiji}}

[[Kategorija:Gradovi u Furlaniji-Julijskoj krajini]]
[[Kategorija:Langobardska središta u Italiji]]

Čedad - Povijest promjena

Suradnik10: Zamjena teksta - '{{ita oznaka}}' u '{{tal oznaka}}'

WikiSysop: Zamjena teksta - '' u ''

Suradnik10: Zamjena teksta - '{{UNESCO-svjetska baština' u '{{UNESCO – svjetska baština'

WikiSysop: Bot: Automatska zamjena teksta (-{{Commonscat(.*?)}} +)

WikiSysop: Bot: Automatska zamjena teksta (-{{Naselje +{{Infookvir naselje)

WikiSysop: Bot: Automatski unos stranica